Izbica (architektura)

Zasugerowano, aby ten artykuł podzielić na różne artykuły.

Izbica (budownictwo)

Konstrukcja zabezpieczająca filary mostu lub innego obiektu hydrotechnicznego przed naporem lodu (lodołam). Wykonywana z żelbetu, kamieni, drewna w formie ostrosłupa o trójkątnej podstawie (wysokość podstawy o największym wymiarze skierowana jest wzdłuż nurtu rzeki).

Izbica (fortyfikacje)

Rodzaj konstrukcji drewnianych wałów obronnych. Wały o konstrukcji izbicowej (skrzyniowej) budowane były jako ustawione rzędem na styk skrzynie z drewna, wykonane w konstrukcji zrębowej. Skrzynie wypełniano piaskiem, gliną lub ziemią, a z zewnątrz były one obsypane ziemią. Znana jest też forma "pusta", w której wnętrze skrzyń stanowiło pomieszczenia dla obrońców^[1]. Na wale przebiegała tzw. droga wałowa osłonięta przedpiersiem. Taką konstrukcję wałów stosowano we wczesnym średniowieczu, lecz znacznie wcześniej (I wiek p.n.e.) zastosowane były w grodzie kultury łużyckiej w Biskupinie.

W ówczesnej organizacji społecznej izbica była również jednostką wymiaru usług świadczonych przez ludność zobowiązaną do budowy i napraw obwarowań grodu^[2].

Izbica (architektura drewniana)

Najwyższa, nadwieszona kondygnacja w drewnianych dzwonnicach mieszcząca pomieszczenie na dzwony. Z zewnątrz zwykle obita deskami, często ozdobnie wyciętymi w części dolnej, gontem lub dranicami. Na izbicy znajdował się najczęściej dach namiotowy, cztero- lub ośmiopołaciowy, czasem z narożnymi wieżyczkami. Kształt izbicy podporządkowany jest jej funkcji – pozwala ona uzyskać większą stateczność wobec mimośrodowych sił pracujących dzwonów^[3]. Małe okienka umieszczane w izbicy wpływały na lepszą emisję dźwięku dzwonu. Najstarsze wieże kościelne z izbicami datują się na początek XVII wieku (kościół św. Michała Archanioła w Dębnie – 1601 rok, kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Libuszy – 1607 rok), a wolno stojące na koniec XVI wieku^[4] (dzwonnica przy drewnianym kościele w Poniszowicach z 1570 roku^[5]).

Przypisy

↑ Stefan Fuglewicz: Ilustrowana historia fortyfikacji. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 1991, s. 4.
↑ Mały słownik kultury dawnych Słowian (red. L. Leciejewicz). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1972, s. 152.
↑ Franciszek mgr inż. Kopkowicz: Ciesielstwo polskie. Warszawa: Arkady, 1958 (reprint), s. 29. ISBN 978-83-213-4592-5.
↑ Ryszard Brykowski: Drewniana architektura kościelna w Małopolsce XV wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981, s. 149. ISBN 83-04-00826-2.
↑ Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego. Tom 3 Architektura drewniana. Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach, 2011, s. 121. ISBN 978-83-85871-62-0.

Bibliografia

Wojciech Skowroński (red.): Ilustrowany leksykon architektoniczno-budowlany. Warszawa: Arkady, 2008, s. 118. ISBN 978-83-213-4515-4.
Janusz Bogdanowski: Architektura obronna w krajobrazie Polski. Od Biskupina do Westerplatte. Warszawa: PWN, 2002, s. 41. ISBN 83-01-12223-4.

[1] Stefan Fuglewicz: Ilustrowana historia fortyfikacji. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 1991, s. 4.

[2] Mały słownik kultury dawnych Słowian (red. L. Leciejewicz). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1972, s. 152.

[3] Franciszek mgr inż. Kopkowicz: Ciesielstwo polskie. Warszawa: Arkady, 1958 (reprint), s. 29. ISBN 978-83-213-4592-5.

[4] Ryszard Brykowski: Drewniana architektura kościelna w Małopolsce XV wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981, s. 149. ISBN 83-04-00826-2.

[5] Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego. Tom 3 Architektura drewniana. Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach, 2011, s. 121. ISBN 978-83-85871-62-0.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]