Jan Przerębski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Przerębski
prymas Polski i Litwy
Jan Przerębski
Herb Jan Przerębski
Kraj działania  Polska
Data urodzenia 1519
Data i miejsce śmierci 1562-01-1212 stycznia 1562
Łowicz
arcybiskup gnieźnieński i Prymas Polski
Okres sprawowania 1559-1562
biskup chełmiński
Okres sprawowania 1557-1558
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Sakra biskupia 1557

Jan Przerębski herbu Nowina (ur. 1510 – zm. 12 stycznia 1562 w Łowiczu) – od 1551 podkanclerzy koronny, sekretarz wielki koronny od 1550 roku, [1]sekretarz królewski, nominat na biskupstwo chełmskie (którego nigdy nie objął), od 1559 arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski[2].

Życiorys[edytuj]

Jego wujami byli Stanisław i Samuel Maciejowscy. Studiował najpierw w Krakowie, a później w Padwie. W roku 1534 był proboszczem w kościele św. Jadwigi w Krakowie. Do roku 1554 był plebanem w Konarach (w Ziemi Czerskiej, niedaleko Warki). W latach 1551-1558 był sekretarzem króla Zygmunta II Augusta i podkanclerzym koronnym (dzięki protekcji swojego wuja). W 1557 został biskupem chełmskim, którym był do 1558. W 1558 został arcybiskupem gnieźnieńskim a w roku 1559 został prymasem Polski. Zmarł nieoczekiwanie 12 stycznia 1562 w Łowiczu. Został pochowany w kolegiacie łowickiej.

Był posłem Zygmunta I Starego na sejmik województwa krakowskiego w Proszowicach[3].

1548 - po śmierci Zygmunta Starego został wysłany, do Wilna, do Zygmunta Augusta by przedstawił w imieniu panów przebywających na dworze krakowskim sprawę zwołania sejmu potwierdzającego prawa i przywileje szlacheckie.

1553 - w Wiedniu razem z Mikołajem Czarnym Radziwiłłem uzgadniał umowę przedślubną z Katarzyną Habsburżanką. Pertraktacje trwały długo bo Król Zygmunt August zawierając polityczne małżeństwo stawiał wiele warunków.

1556 - będąc podkanclerzem odmówił opieczętowania listów przejezdnych dla Bony - był przeciwny jej wyjazdowi z kraju.

1559 - posłował do Wiednia, w sprawie pieniędzy i ruchomości po Królowej Bonie zagarniętych przez dwór hiszpański, kiedy to Filip II obłudnie zgodził się na rozjemstwo prowadzone przez cesarza Ferdynanda I. XI.1559 r - został wysłany przez Zygmunta Augusta do Wiednia z propozycją ugody między cesarzem a władcą Siedmiogrodu Janem Zapolyą.

Po objęciu rządów arcybiskupich zwołał synody na których przeprowadził uchwały zmierzające do podniesienia oświaty aby skuteczniej walczyć z protestantyzmem, polecał zakładanie seminariów oraz troskę o szkoły parafialne i kolegiackie. “Pragnął ożywić gorliwość duchowieństwa, pobudzić czujność przeciw nowinkom religijnym“. W swojej działalności szczególnie wiele miejsca poświęcał sprawom szerzącej się wówczas reformacji. W 1561 r przewodził synodowi biskupiemu w Warszawie, który rozpatrywał projekt reformy Kościoła w Polsce.

W Skierniewicach założył szkołę - jej absolwenci mogli kontynuować naukę w Akademii Krakowskiej. Do jej prowadzenia sprowadził z Akademii Krakowskiej Benedykta Herbsta - wspaniałego mówcę znającego doskonale grekę i łacinę. Herbst przebywał w Skierniewicach w latach 1559-1560. Zamierzał również powołać szkołę wyższą w Gnieźnie.

Przypisy

  1. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 146.
  2. Poczet Arcybiskupów. Jan Przerębski. [dostęp 8.04.2014].
  3. Andrzej Wyczański, Posłowie Zygmunta I na sejmiki, w: Władza i społeczeństwo XVI i XVII w., Warszawa 1989, s. 195.

Bibliografia[edytuj]