Katiusza (utwór)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Katiusza (ros. Катюша, pol. Kasieńka) – radziecka żołnierska piosenka w tonacji C-dur o dziewczynie (tytułowej Katiuszy) tęskniącej do ukochanego, który jest daleko "na pograniczu". "Katiusza" nie jest piosenką ludową jak Kalinka czy Snieg krużytsia (Śnieg wiruje). Muzykę skomponował w 1938 roku Matwiej Blanter, a słowa napisał Michaił Isakowski. Pierwszy raz wykonała ją Walentyna Batiszczewa 27 listopada 1938 na koncercie w Sali Kolumnowej Moskiewskiego Domu Związkowego. Batiszczewa była solistką tzw. "Gosdżazu", orkiestry założonej na polecenie partii dla przeciwdziałania docierającym z Zachodu wzorom muzyki popularnej. Miała powstać w ZSRR pieśń masowa nowego typu. Lidia Rusłanowa, znana wykonawczyni rosyjskich pieśni ludowych, rozsławiła później piosenkę swoimi wykonaniami. Rusłanowa wykonywała "Katiuszę" wielokrotnie na frontowych koncertach. Była zaprzyjaźniona z Żukowem i została żoną jednego z jego generałów. "Katiuszę" śpiewano w całej armii. Powstały też w czasie wojny wersje śpiewane przez partyzantów włoskich i greckich. Rusłanowa ufundowała ze swoich honorariów dwie wyrzutnie rakietowe, stąd nazwa "katiusza". Kilku krytyków sądzi, że Katiusza nie jest kompozycją Blantera, twierdząc, że podobny motyw muzyczny występuje w operze "Mawra" Igora Strawinskiego (1922), którą później zaadaptował do Chanson Russe (1937).

Katiusza to zdrobnienie żeńskiego imienia Jekatierina (Katarzyna).

Polski tekst opatrzony jest tytułem Kasieńka. Pieśń w Polsce znana także pod tytułami Rozkwitały jabłonie i grusze[1][2] albo Rozkwitały grusze i jabłonie[3].

Katiusza dała także nazwę radzieckiej wyrzutni rakietowej BM-8 kalibru 82 mm, BM-13 kalibru 132 mm, BM-31 kalibru 310 mm i ich modyfikacjom wprowadzanym na uzbrojenie Armii Czerwonej począwszy od 21 czerwca 1941 roku podczas II wojny światowej.

Tekst piosenki[edytuj]

Tekst rosyjski

Расцветали яблони и груши,
Поплыли туманы над рекой;
Выходила на берег Катюша,
Hа высокий берег на крутой.
Выходила, песню заводила
Про степного, сизого орла,
Про того, которого любила,
Про того, чьи письма берегла.
Ой, ты песня, песенка девичья,
Ты лети за ясным солнцем вслед,
И бойцу на дальнем пограничье
От Катюши передай привет.
Пусть он вспомнит девушку простую,
Пусть услышит, как она поёт,
Пусть он землю бережёт родную,
А любовь Катюша сбережёт.
Расцветали яблони и груши,
Поплыли туманы над рекой;
Выходила на берег Катюша,
Hа высокий берег на крутой.

Transkrypcja

Rascwietali jabłoni i gruszy,
Popłyli tumany nad riekoj;
Wychodiła na bierieg Katiusza,
Na wysokij bierieg na krutoj.
Wychodiła, piesniu zawodiła
Pro stiepnogo, sizogo orła,
Pro togo, kotorogo lubiła,
Pro togo, czji piśma bieriegła.
Oj, ty piesnia, piesienka diewiczja,
Ty leti za jasnym sołncem wsled,
I bojcu na dalniem pograniczje
Ot Katiuszy pieriedaj priwiet.
Pust´ on wspomnit diewuszku prostuju,
Pust´ usłyszyt, kak ona pojot,
Pust´ on ziemlu bierieżot rodnuju
A lubow´ Katiusza sbierieżot.
Rascwietali jabłoni i gruszy,
Popłyli tumany nad riekoj;
Wychodiła na bierieg Katiusza,
Na wysokij bierieg na krutoj.

Tłumaczenie[4][5][6][7][8]

Rozkwitały grusze i jabłonie,
popłynęła ponad rzeką mgła,
/ku brzegowi szła Kasieńka błoniem,
ku brzegowi wysokiemu szła./ 2x
Ku brzegowi idąc, pieśń śpiewała,
o stepowym orle sponad skał,
/o tym, kogo bardzo miłowała,
czyje listy chowa niby skarb./ 2x
Oj, ty pieśni, piosnko ty dziewczęca,
w ślad za słonkiem jaśniejącym śpiesz.
/Żołnierzowi z pogranicza, dźwięczna,
od Kasieńki pozdrowienia nieś./ 2x
Niech tam wspomni miłą swą dziewczynę,
jak mu śpiewa do utraty tchu,
/gdy on strzeże ziemi swej rodzinnej,
Kasia – serce wiernie strzeże mu./ 2x
Rozkwitały grusze i jabłonie,
popłynęła ponad rzeką mgła,
/ku brzegowi szła Kasieńka błoniem,
ku brzegowi wysokiemu szła./ 2x

Tłumaczenie (inna wersja)[4][9]

Rozkwitały grusze i jabłonie,
popłynęła ponad rzeką mgła,
/ku brzegowi szła Kasieńka błoniem,
ku brzegowi wysokiemu szła./ 2x
Ku brzegowi idąc pieśń śpiewała,
o stepowym orle sponad skał,
/o tym, kogo bardzo miłowała,
czyje listy chowa niczym skarb./ 2x
Oj, ty pieśni, piosnko ty dziewczęca,
w ślad za słonkiem jaśniejącym śpiesz,
/żołnierzowi z pogranicza dźwięcznie
od Kasieńki pozdrowienia nieś./ 2x
Niech wspomni prostą tę dziewczynę,
niech usłyszy, jak śpiewa bez tchu,
/niech strzeże ziemi swej rodzinnej,
Kasia – miłość będzie strzegła mu./ 2x
Rozkwitały grusze i jabłonie,
przepłynęła ponad rzeką mgła,
/ku brzegowi szła Kasieńka błoniem,
ku brzegowi wysokiemu szła./ 2x

Przypisy

  1. Rosyjskie wykonanie przez zespół Czeremcha
  2. Polskie wykonanie przez zespół Tupliczanki
  3. Polskie wykonanie przez zespół Wichowianki
  4. a b Tłumaczenie: Bogdan Żyranik
  5. To idzie młodość: śpiewnik jednogłosowy, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1962, str. 122-123
  6. Śpiewnik „Iskier”: pieśni i piosenki na różne okazje, Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 1976, wyd. 2, str. 371
  7. Janusz Zakrzeński, wykonanie na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej 1973 w Kołobrzegu
  8. Big Dance, utwór pt. Kasieńka, [w:] Biesiada Po Polsku vol. 5, Firma Fonograficzno-Handlowa STD, Warszawa 2000
  9. Niech rozbrzmiewa wolny śpiew: śpiewnik, Książka i Wiedza, Warszawa 1952, str. 404-405

Zobacz też[edytuj]