Kotlina Żylińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kotlina Żylińska
ilustracja
Megaregion Region Karpacki
Prowincja Karpaty Zachodnie
Podprowincja Centralne Karpaty Zachodnie
Makroregion Dolina Środkowego Wagu
Mezoregion Kotlina Żylińska
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Słowacja
kraj żyliński

Kotlina Żylińska (514.34; słow. Žilinská kotlina) – jednostka geomorfologiczna na pograniczu Zewnętrznych i Centralnych Karpat Zachodnich w północnej Słowacji, formalnie zaliczana w skład tych drugich. Stanowi pierwszą (z biegiem Wagu i obniżania się terenu), położoną najbardziej na północ i wschód kotlinę z łańcucha czterech kotlin, tworzących Dolinę Środkowego Wagu.

Kotlina posiada kształt nieregularnego wieloboku z maksymalnym wydłużeniem w osi północny wschód – południowy zachód, sięgającym ok. 30 km. Otaczają ją następujące masywy górskie: od północnego wschodu Góry Kisuckie, od wschodu i południowego wschodu Mała Fatra, od południowego zachodu Góry Strażowskie, zaś od północnego zachodu Jaworniki. W kierunku z południowego wschodu na północny zachód przepływa przez kotlinę rzeka Wag. Środek ciężkości kotliny znajduje się przy jej północno-wschodnim skraju, w rejonie Żyliny, gdzie do Wagu (tuż poniżej miasta) od północy wpada Kysuca, zaś od południa – Rajčanka. Innym ważnym prawostronnym dopływem Wagu jest Varínka, uchodząca do niego we wschodniej części kotliny, w miejscowości Varín.

Kotlina powstała jako depresja tektoniczna na południowej granicy Pienińskiego Pasa Skałkowego i płaszczowin centralnokarpackich. Dno kotliny leży na wysokości od niespełna 330 (poniżej Żyliny) do ok. 550 m n.p.m. Podłoże pokrywają piaszczyste i żwirowe nanosy Wagu i jego dopływów, a częściowo lessy i gliny lessowe. U podnóży Małej Fatry znajduje się szereg stożków napływowych. Wzdłuż biegów Wagu, Rajčanki, Varínki i Kysucy wytworzyły się różnej szerokości pasy niskich teras nadrzecznych o wyrównanej powierzchni, natomiast reszta kotliny ma powierzchnię pagórkowatą.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gargulák Jozef, Križo Vladimír a kolektív: Malá Fatra. Turistický sprievodca ČSSR č. 1, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydawateľstvo, Bratislava 1984;
  • Súľovské vrchy. Mapa 1:50 000, wyd. 4, VKÚ Harmanec 2010, ​ISBN 978-80-8042-597-5​;
  • Vavrík Bartolomej – Vavríková Eta i in.: Strážovské vrchy. Turistický sprievodca ČSSR č. 19, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1985;