Mamutaki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mamutaki
Aepyornithiformes (rząd)
Aepyornithidae (rodzina)
(Bonaparte, 1853)
mamutak (Aepyornis maximus)
mamutak (Aepyornis maximus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd paleognatyczne
Rząd mamutaki
Rodzina mamutaki

Mamutakirząd (Aepyornithiformes) oraz rodzina (Aepyornithidae) ptaków wymarłych w czasach historycznych z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Mamutaki były endemitami Madagaskaru. Zaliczany do tej rodziny gatunek Vorombe titan był największym znanym ptakiem, jaki kiedykolwiek żył na Ziemi; znane osobniki zaliczane do tego gatunku osiągały masę ciała szacowaną na 536–732 kg[1]. Dochodziły do trzech metrów wysokości. Żyły współcześnie z ludźmi. Nie wiadomo dokładnie kiedy wymarły. W czasach przybycia na Madagaskar pierwszych Europejczyków (XVI wiek), były już wymarłe, z kolei najmłodsze skorupy jaj tych ptaków datowane są na około 1000 rok[2]. Na tej podstawie można stwierdzić, że mamutaki wyginęły między X a XVI wiekiem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W XIX wieku wiele znajdowanych szkieletów było opisywanych jako oddzielne gatunki. W XX wieku zazwyczaj wyróżniano cztery gatunki w rodzaju Aepyornis[3]. Współcześnie istnieje tendencja, aby wszystkie domniemane gatunki tego rodzaju klasyfikować jedynie jako przedstawicieli jednego gatunku, Aepyornis maximus[2]. Podobne tendencje istnieją w stosunku do rodzaju Mullerornis, całkowita liczba gatunków mamutaków wynosiłaby więc od dwóch do ośmiu.

  • Rząd: mamutaki (Aepyornithiformes)
    • Rodzina: mamutaki (Aepyornithidae)[4]
      • Rodzaj: Aepyornis
        • mamutak (Aepyornis maximus syn. A. medius, A. cursor)
        • Aepyornis hildebrandti syn. A. lentus, A. gracilis
        • Aepyornis grandidieri? (gatunek opisany na podstawie skorupek jaj)[1]
        • Aepyornis mulleri? (nieuwzględniony w analizie Hansforda i Turveya (2018)[1])
      • Rodzaj: Mullerornis
        • Mullerornis modestus, syn. Aepyornis modestus, M. agilis, M. betsilei, M. rudis, Flacourtia rudis
        • Mullerornis grandis? (znane kości zniszczone wskutek pożaru w 1995 roku[1])
      • Rodzaj: Vorombe
        • Vorombe titan syn. Aepyornis titan, Aepyornis ingens

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d James P. Hansford i Samuel T. Turvey. Unexpected diversity within the extinct elephant birds (Aves: Aepyornithidae) and a new identity for the world's largest bird. „Royal Society Open Science”. 5 (9): 181295, 2018. DOI: 10.1098/rsos.181295 (ang.). 
  2. a b * Hawkins, A.F.A. and Goodman, S. M. (2003). P. 1019-1044 in Goodman, S.M. and Benstead, J.P. (eds). The Natural History of Madagascar. University of Chicago Press. (ang.)
  3. * Brodkorb, Pierce (1963): Catalogue of Fossil Birds Part 1 (Archaeopterygiformes through Ardeiformes). Bulletin of the Florida State Museum, Biological Sciences 7(4): 179-293. format PDF (ang.)
  4. Lista gatunków za: James P. Hansford i Samuel T. Turvey. Unexpected diversity within the extinct elephant birds (Aves: Aepyornithidae) and a new identity for the world's largest bird. „Royal Society Open Science”. 5 (9): 181295, 2018. DOI: 10.1098/rsos.181295 (ang.).