Moscho Tzavella

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Moscho Tzavella (po grecku: Μόσχω Τζαβέλλα)[a] (ur. 1760 - zm. 1803[1]) - grecka bohaterka z lat poprzedzających wybuch greckiej wojny o niepodległość, która jest wspominana we współczesnej literaturze greckiej i albańskiej[2][3]

Moscho Tzavella była suliotką, żoną Lambrosa Tzavellasa, [4] z którym miała trzech synów: Giorgakisa († 1802 w Souli w północnym Epirze)[5], Zygourisa († 1823 w Kaliakouda)[6] i sławnego Photosa (Fotosa) (1774 - listopad 1809)[7], oraz jedną lub dwie córki: Sofonę († 1854 w Nafpaktos)[8], którą albo zwano Chaido, albo była to inna córka Moscho[9]. Moscho poprowadziła kilkusetosobowy oddział kobiet[10], które wzięły udział w wygranej przez Suliotów bitwie o Kiafę z armią Alego Paszy, składającą się z Albańczyków, w wyniku której zginęło 3 tysiące żołnierzy z armii Alego Paszy, a ze strony Suliotów około 70[11]. Po klęsce Suliotów udała się do portowego miasta Parga, a stamtąd na Wyspy Jońskie, gdzie zmarła[12]. Z okresu jej pobytu na Korfu, pochodzi jej opis jako drobnej kobiety, o pięknej twarzy z błyskiem w oku.

Uwagi

  1. Można spotkać pisownię nazwiska zarówno przez dwa jak i jedno l czy w wersji greckiej λ, za: Eugène Yemeniz „Bohaterowie Grecji”, „Ruch literacki” (wydawany we Lwowie), nr 30-45 z r. 1876, np. nr 30 z 22 VII 1876, str. 57; podaje pisownię przez dwa l. Tak też podają K.A. Demades (Dåemadåes), Lilika Nakou „Moscho Tsavella”, Ateny, 1995.

Przypisy

  1. Niektóre źródła podają jako datę śmierci Moscho Tzavelli rok 1798 (– Moscho Tzavella na http://www.ancestry.com/), rok 1803 podaje „Women in World History. A Biographical Encyclopedia.” – [1]. Moscho Tzavella miała żyć w latach 1760-1792 według: Tzavella Moscho [w:] Papirus Larousse Britannica, wyd. Papirus, Ateny, 1993, tom 57 (Ταταρία - Τουρκοτέλι), str. 147.
  2. John Patrick Dever, Maria C. Dever, „Moscho Tzavella”. „Women and the Military: Over 100 Notable Contributors, Historic to Contemporary.”, wydawca: McFarland & Co., Jefferson w stanie Karolina Północna, 1995, strona 142.
  3. Eugène Yemeniz w „Bohaterach Grecji”, („Ruch literacki” (wydawany we Lwowie), nr 32 z 5 VIII 1876, str. 90) pisze: „Poeci prześcigali się w jej sławieniu. Oto Suli mówią, kędy niewiasty i dzieci idą do walki, kędy walczy Moscho, trzymając w jednem ręku niemowlę, w drugiem karabin z fartuchem kul pełnym. Oto Suli straszliwe, Suli słynne wszystkim w świecie kędy Tsawelanka walczy nad Palikary wszystkich wyprzedza.”
  4. Lambros Tzavellas żył w latach 1745-1795 lub 1796 (- Lambros Tzavellas [w:] Eκπαιδευτικἠ Ελληνικἠ Εγκυκλοπαίδεια - Παγκοσμιο Βιογραφικο Λεξικο, Εκδοτικη Αθηνων, 1991, Tom 9a, str. 100.). W latach 1750-1792 (-Lambros Tzavellas na http://www.ancestry.com/). 1792 jako rok śmierci wynika też z Eugène Yeméniz w Bohaterach Grecji, „Ruch literacki” (lwowski), nr 31 z 29 VII 1876, str. 72.
  5. Giorgakis Tzavellas na http://www.ancestry.com/
  6. Zygouris_Tzavellas na http://www.ancestry.com/ , a także: Tzavellas Zygouris [w:] Papirus Larousse Britannica, wyd. Papirus, Ateny, 1993, tom 57 (Ταταρία - Τουρκοτέλι), str. 148.
  7. Photos Tzavellas na http://www.ancestry.com/
  8. Sofo Tzawella na http://www.ancestry.com/
  9. Eugène Yemeniz w „Bohaterach Grecji”, „Ruch literacki” (wydawany we Lwowie), nr 33 z 12 VIII 1876, str. 107; pisze że „Siostra Fotosa, Chaido, godna córka sędziwej Moscho, połączyła się z nimi.” [w Kunghi]
  10. Eugène Yemeniz w „Bohaterach Grecji”, („Ruch literacki” (wydawany we Lwowie), nr 32 z 5 VIII 1876, str. 90) pisze, że był to oddział 300 osobowy
  11. Eugène Yemeniz w „Bohaterach Grecji”, („Ruch literacki” (wydawany we Lwowie), nr 32 z 5 VIII 1876, str. 91) pisze, że z armii Alego Paszy: „Trzy tysiące ich trupa zostało w tej walce. Suljoci mieli 70 umarłych, a około 100 rannych.”
  12. Niektóre genealogie podają jako datę śmierci Moscho Tzavelli rok 1798. Po upadku Kunghi do Parga udał się Photos Tzavellas i główna grupa suliockich uchodźców, stamtąd Photos odpłynął na Korfu. – Eugène Yemeniz w „Bohaterach Grecji”, „Ruch literacki” (wydawany we Lwowie),nr 34 z 19 VIII 1876, str. 120; – zatem prawdopodobne, że wraz z nim udała się jego rodzina, w tym jeśli żyła, również jego matka Moscho

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Eugène Yemeniz. Bohaterowie Grecji. „Ruch literacki (lwowski)”. 2, 1876. 
  • Tzavella Moscho [w:] Papirus Larousse Britannica, wyd. Papirus, Ateny, 1993, tom 57 (Ταταρία - Τουρκοτέλι), str. 147.
  • Małgorzata Borowska (wybór, przekład, wstęp i komentarz) antologia: „Gminna pieśń Greków”, (tom 2 w serii „Arcydzieła Literatury Nowogreckiej”), Ośrodek Badań nad Tradycją Antyczną Uniwersytetu Warszawskiego i Wydawnictwo DiG, Warszawa, 2004, rozdział: „Cykl kleftycki”, III cykl pieśni, pieśni 26: „Boje Suliotów”, str. 88-91, (o Moscho i Lambrosie – 26a, str. 88-89, zastosowana tamże transkrypcja nazwiska to Dzawela i Dzawelas, ze względu na osadzenie w historii tożsamość osób jest jednak pewna).