Most Kramarzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krämerbrücke -
Most Kramarzy
2013-04-20 Krämerbrücke.jpg
Krämerbrücke – północny fronton
Państwo  Niemcy
Miejscowość Erfurt
Podstawowe dane
Przeszkoda rzeka Gera
Długość 120 m
Zbudowano 1110
Położenie na mapie Turyngii
Mapa lokalizacyjna Turyngii
Krämerbrücke -Most Kramarzy
Krämerbrücke -
Most Kramarzy
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Krämerbrücke -Most Kramarzy
Krämerbrücke -
Most Kramarzy
Ziemia50°58′21″N 11°05′09″E/50,972500 11,085833

Most Kramarzy (niem. Krämerbrücke) jest najstarszą świecką budowlą w Erfurcie i jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków miasta. Jedyny na północ od Alp most o konstrukcji zamkniętej, dwustronnie zabudowany domami z muru pruskiego. Ciągnie się od placu Benedyktyńskiego na starówce do Małego Rynku (Wenigemarkt) znajdującego we wschodniej części przedłużenia Starego Miasta.

Historia[edytuj]

Krämerbrücke od strony kościoła św. Idziego

Most ten powstawiono obok Furtu, na szlaku królewskim Wschód-Zachód przez rzekę Gerę (Via Regia). Pierwotnie zbudowany jako drewniany most nad Gerą, został po raz pierwszy przebudowany w 1117 roku po serii pożarów. Pierwsza oficjalna nazwa mostu to "PONS rerum venalium", którą to użyto już w roku 1156. Już na drewnianym moście istniała obustronna zabudowa kramami.

Ze względu na powtarzające się pożary w latach 1175, 1178, 1213, 1222, 1245, 1265 i 1293 dla umożliwienia przebudowy zabudowań na kamienne, w 1293 roku Rada w Erfurcie udzieliła klasztorom wszelkie prawa do niezamieszkałych kramów. W roku 1325 most został ukończony. Na bramach obu przyczółków zostały zbudowane kamienne kościoły, na zachodnim końcu kościół św. Benedykta, a na wschodnim, w miejscu kaplicy mostowej (pierwsza wzmianka w 1110 r.) kościół św. Idziego.

Jako most łukowy długości 79 m zbudowany został z wapienia i piaskowca. Składał się z sześciu widocznych sklepień cylindrycznych o średnicach 4,8 m do 7,8 m W roku 1472, w wyniku pożaru miasta, połowa miasta i budynki na moście zostały zniszczone. Odbudowano je wówczas w liczbie 62, w obecnej formie. Aby uczynić mieszkalnymi trzykondygnacyjne 13 do 15 m wysokie domy, nakazano budowanie w odstępach 5,5 m. Najpóźniej od roku 1510 most był nazywany Mostem Kramarzy czyli Krämerbrücke.

Po pożarach w 18 wieku poprzez połączenie niektórych i wybudowanie nowych, liczba domów się zmniejszyła do 38. Dzisiaj jest ich 32. Kościół św. Benedykta został sprzedany w 1807 roku, aby w jego miejsce mógł powstać dom mieszkalny. Przy wieży kościelnej w 1895 roku miał powstać równolegle biegnący Most Ratuszowy i było to tak rozważane, by miasto było w ciągu obu mostów.

Łuk Mostu Kramarzy w Erfurcie

W wyniku uszkodzeń przez działania wojenne II Wojny Światowej, budynki nr 12 i 13 zostały rozebrane i na nowo wybudowane. W 1952 podobne duże szkody ukazały się w budynkach nr 11 i 14, co zakwalifikowało je do ponownego wybudowania.

Z racji nadzwyczajnego znaczenia dla miasta, jak i dla ogólnej historii budowlanej, Most Kramarzy także w czasach NRD był jako pomnik bardzo pielęgnowany. W latach 1967-1973 wszystkie budynki były odrestaurowane. Sam most, jego łuki były remontowane w latach 1985-1986, oraz 2002. Dla zmniejszenia szkód transportowych ograniczono wjazd pojazdów o nacisku na oś do 11 ton.

Dzisiejszy Most Kramarzy[edytuj]

Obecnie w domach mostu znajdują się sklepy, najczęściej z wyrobami rękodzieła ludowego, domy sztuki i antykwariaty. Poza domami 15, 20, 24 i 33 wszystkie są własnością miasta Erfurt. Jako wyjątkowa budowla jest magnesem przyciągającym wielu turystów.

Utrzymaniem mostu zajmują się fundacje przez miasto do tego powołane: Fundacja Krämerbrücke, Niemiecka Fundacja Ochrony Zabytków w Bonn, Fundacja Elisabeth Fritz Thayssen Hamburg.

Bibliografia[edytuj]

  • Dietrich Baumbach, Hans-Jörg Vockrodt: Historische Bogen- und Gewölbebrücken der Stadt Erfurt. Habel, 2000, ​ISBN 3-00-006938-0​.
  • Eberhard Sander, Antje Thiemar, Gitta Müller: Krämerbrücke Erfurt. In: Steinbrücken in Deutschland. Verlag Bau + Technik, 1999, ​ISBN 3-7640-0389-8​, S. 392–402.
  • Carola Nathan: Besuch bei Kater «Franz». Erfurts Krämerbrücke allein ist schon eine Reise wert. In: Deutsche Stiftung Denkmalschutz (Hrsg.): Monumente. Magazin für Denkmalkultur in Deutschland. Nummer 1/2, (Selbstverlag), Pößneck 2006, ISSN 0941-7125, S. 8-14.

Linki zewnętrzne[edytuj]