Obwód Sandomierz BCH

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Obwód Sandomierz – jednostka terytorialna Batalionów Chłopskich. Obejmował teren ówczesnego powiatu sandomierskiego. Wchodził w skład Okręgu III Kielce BCh.

Komendanci obwodu[edytuj | edytuj kod]

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Obwód od 10.08.1941 dzielił się organizacyjnie na 4 rejony, czternaście gmin, i trzy miasta wydzielone. Wiosną 1944r po reorganizacji utworzono 5 rejon.

  • rejon 1 "Zawisza Czarny",
    • komendanci:
      • "Zounus" (Władysław Gubernat) - ? - 12.1941 - aresztowany i rozstrzelany;
      • "Kłos" (Jan Dębowski) - 01.1942 - 12.1942;
      • "Soplica" (Jan Łukaszek) - 12.1942 - ?.
    • gmina Dwikozy "Damian", komendanci:
      • "NN" (Feliks Winiarczyk) - ?;
      • "NN" (? Sadak) - ? - jesień 1943;
      • "Rekin" (Ignacy Sobczyk) - jesień 1943 - 08.1944;
    • gmina Wilczyce "Wola", komendanci:
      • "NN" (? Duszak) - ?;
      • "Kłos" (Jan Dębowski) - ?;
      • "NN" (Mieczysław Morzyński) - ?;
      • "Kosa" (Feliks Kołacz) - ? - jesień 1943;
      • "Jastrząb" (Jan Fryszkiewicz) - jesień 1943 - ?
    • gmina Obrazów "Opole", komendanci:
      • "NN" (? Janus) - ? - 1942;
      • "Rydz" (Józef Osuch) - 1942 - 08.1944;
    • miasto Sandomierz "Społem" - brak wyznaczonego komendanta;
    • miasto Zawichost "Zorza" - brak wyznaczonego komendanta;
  • rejon 2 "Uniwersytet Ludowy"
    • komendanci:
      • "Zelwa", "Wyrwa" (Jan Kurkiewicz) - 08.1941 - jesień 1943;
      • "Witold" (Eugeniusz Witkowski) - jesień 1943 - 08.1944;
    • gmina Lipnik ("Lolek"), komendanci:
      • "NN" (? Bardychowski) - ?;
      • "NN" (Walenty Wróbel) - koniec 1942 - 08.1944;
    • gmina Klimontów ("Klimek"), komendanci:
      • "NN" (Walenty Polit) - ? - 1944;
      • "NN" (? Borkowski) - do 08.1944;
    • gmina Jurkowice ("Judasz"),
      • "NN" (Józef Grzybowski) - ? - 8.11.1943 - aresztowany i rozstrzelany w nieznanych okolicznościach;
      • "NN" (Józef Dziedzic) - 11.1943 - ?;
      • "Zawisza" (Jan Saniawa) - ? - 08.1944;
  • rejon 3 "Uniwersał",
    • komendant:
      • "Tyli" (Cyprian Kalina) - ? - 08.1944;
    • gmina Wiśniowa "Wiąz", komendanci:
      • "NN" (Stefan Kornacki);
    • gmina Rytwiany "Radło", komendanci:
      • "NN" (Mieczysław Wilk) - ?
      • "Tyli" (Cyprian Kalina) - ? - 08.1944;
    • gmina Wielkie "Topór" - od wiosny 1944 przynależność do rejonu 5,
    • gmina Połaniec "Piła" - od wiosny 1944 przynależność do rejonu 5,
    • Łubnice "NN", komendanci:
      •  ?;
    • miasto Staszów "Siostra" - brak wyznaczonego komendanta;
  • rejon 4 "Nowizna Wiciowa",
    • komendanci:
      • "Wiotki" (Piotr Sarzyński) - ? - wiosna 1943;
      • "Brzezina" (Antoni Jarosz) - wiosna 1943 - ?;
      • "Jary" (Jan Stawiarz) - wiosna 1944 - ? - zmarł z ran odniesionych 17.03.1944 w ataku na posterunek w Skrzypaczowicach;
    • gmina Koprzywnica "Kula", komendanci:
      • "NN" (Jan Wroczek) - ? - 08.1944;
    • gmina Łoniów "Zpała", komendanci:
      • "Jodła" (Jan Kucwaj) - ? - 08.1944;
    • gmina Samborzec "Sędzia", komendanci:
      • "NN" Stanisław Majewski) - ?;
      • "NN" (Antoni Drabowicz) - wiosna 1943 - przełom 1943/1944;
      • "NN (Dobko Józef) - przełom 1943/1944 - 08.1944;
    • gmina Osiek - od wiosny 1944 przynależność do rejonu 5,
  • rejon 5 "?" - od wiosny 1944;
    • komendanci:
      • "Olszyna" (Władysław Bąk) - ?;
      • "Dąb" (Czesław Kubik) - ? - 08.1944;
    • gmina Wielkie "Topór", komendanci:
      • "Ryś" (Kazimierz Kazior) - ? - 1942;
      • "NN" (Józef Mikus) - 1942 - ?;
    • gmina Połaniec "Piła", komendanci:
      • "NN" (? Rzepecki) - ?
      • "NN" (Jan Kurgan) - ?
    • gmina Osiek, komendanci:
      • "NN" (Adam Banaś) - ?;
      • "NN" (Wacław Kowalski) - ?;
      • "NN" (Władysław Jagła) - wiosna 1943 - 08.1944;[2].

Stan liczebny[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec okupacji siły taktyczne obwodu liczyły 75 plutonów. Przeciętnie 5 - 7 plutonów na gminę. Stan osobowy liczył łącznie ponad 3750 żołnierzy, w tym:

  • 7 oficerów;
  • 51 podchorążych;
  • 350 podoficerów.[2].

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec okupacji uzbrojenie obwodu składało się z ok. 500 szt broni różnych typów:

  • 3 piaty z 200 szt. granatów;
  • 5 ckm;
  • 24 rkm;
  • 22 pistolety maszynowe;
  • 450 kb

Dodatkowo kilkaset granatów obronnych i kilkadziesiąt kilogramów angielskich materiałów wybuchowych.

Oddziały partyzanckie[edytuj | edytuj kod]

  • Oddział partyzancki "Lotna"
  • 3 Oddziały Specjalne LSB

Akcja scaleniowa z AK[edytuj | edytuj kod]

Akt scaleniowy na terenie obwodu został podpisany dopiero 14 lipca 1944 roku. Nigdy jednak nie w szedł w życie. W ramach Akcji "Burza" w lipcu 1944 zmobilizowano na terenie Obwodu ok. 350 słabo uzbrojonych ludzi, z których utworzono batalion pod dowództwem porucznika "Wyrwy" (Jana Kurkiewicza). Jedyną realną siłę batalionu stanowił oddział partyzancki "Lotna" liczący ok. 60 ludzi pod dowództwem podporucznika "Salerny" (Mieczysława Wałka). Batalion walczył w składzie 2 Pułku Piechoty Legionów AK na przełomie lipca i sierpnia 1944 r. Dowództwo batalionu odmówiło wykonania rozkazu marszu na koncentrację sił Okręgu Radom Kielce Armii Krajowej. Zostały rozwiązane po zajęciu terenu Obwodu przez Armię Czerwoną[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Kos, "Bataliony Chłopskie w tarnobrzeskiem", Sandomierz - czerwiec 1997, Wydawca: Ogólnopolski Związek Batalionów Chłopskich Zarząd Wojewódzki w Tarnobrzegu Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego Oddział w Sandomierzu, str 65 – 68.
  2. a b Henryk Strzelecki, "Testament pokolenia", Warszawa 2006, Wydawca: Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, Zarząd Główny Al. Ujazdowskie 6a, 00 - 461 Warszawa, str 228 – 242.
  3. Piotr Sierant, "2 Pułk Piechoty Legionów Armii Krajowej"], Warszawa 1996, Oficyna Wydawnicza Volumen Wydawnictwo BELLONA, str .

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Borzobohaty, "Jodła" Okręg Radomsko-Kielecki ZWZ-AK 1939–1945, Warszawa 1988, ​ISBN 83-211-0901-2​.