Pagonowiec
| Epomophorus | |||
| E.T. Bennett, 1836[1] | |||
 Pagonowiec baobabowy (E. wahlbergi) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
pagonowiec | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Pteropus whitei E.T. Bennett, 1836 (= Pteropus gambianus W. Ogilby, 1835) | |||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Pagonowiec[3], epoletniczek[3] (Epomophorus) – rodzaj ssaków z podrodziny Epomophorinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące głównie w Afryce oraz w zachodniej Azji (Arabia Saudyjska)[4][5][6][7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 67–185 mm, długość ogona 0–12 mm, długość ucha 13–30 mm, długość tylnej stopy 12–27 mm, długość przedramienia 46–100 mm; masa ciała 20–155 g[5][8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1836 roku brytyjski zoolog Edward Turner Bennett w artykule zatytułowanym O niezwykłej rudawce z Gambii, opublikowanym na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) pagonowiec gambijski (E. gambianus).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Epomophorus: gr. επι epi ‘na’; ωμος omos ‘ramię’; -φορος -phoros ‘dźwigający’, od φερω pherō ‘nosić, dziwgać’[9].
- Micropteropus: gr. μικρος mikros ‘mały’; Pteropus Erxleben, 1777 (rudawka)[10]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Epomophorus pusillus W.C.H. Peters, 1868.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące gatunki[11][8][4][3]:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[3] | Podgatunki[5][4][8] | Rozmieszczenie geograficzne[5][4][8] | Podstawowe wymiary[5][8][a] | Status IUCN[12] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
Epomophorus gambianus | (W. Ogilby, 1835) | pagonowiec gambijski | 2 podgatunki | Afryka Zachodnia i Środkowa od Senegalu do Etiopii; zakres wysokości: 0–2900 m n.p.m. | DC: 10,8–17 cm DO: 0–0,8 cm DP: 7,5–10 cm MC: 87–155 g |
LC |
_(6042096470).jpg) |
Epomophorus crypturus | W.C.H. Peters, 1852 | pagonowiec mozambicki | gatunek monotypowy | Afryka Południowa, od wschodniej Angoli i północnej Botswany na wschód do południowej Tanzanii, na południe do wschodniej Zambii; zakres wysokości: 500–2185 m n.p.m. | DC: 11–17 cm DO: 0–0,5 cm DP: 7,5–8,8 cm MC: 56–140 g |
LC |
 |
Epomophorus angolensis | J.E. Gray, 1870 | pagonowiec angolański | gatunek monotypowy | zachodnia Angola i skrajnie północno-zachodnia Namibia; zakres wysokości: 0–1700 m n.p.m. | DC: 13–15,8 cm DO: bezogonowy DP: 8,1–9,4 cm MC: 80–92 g |
NT |
 |
Epomophorus labiatus | (Temminck, 1837) | pagonowiec etiopski | gatunek monotypowy | południowo-zachodnia Arabia Saudyjska, zachodni Jemen i od wschodniego Sudanu i Etiopii, na południe do wschodniej Demokratycznej Republiki Konga i północno-zachodniej Tanzanii (wraz z wyspami Zanzibar i Mafia); zapisy z północno-wschodniej Nigerii, zachodnio-środkowego Czadu, Konga i Malawi; zakres wysokości: 0–2200 m n.p.m. | DC: 9–11,3 cm DO: 0–0,5 cm DP: 5,8–8 cm MC: 34–64 g |
LC |
 |
Epomophorus minor | Dobson, 1880 | pagonowiec mały | gatunek monotypowy | od Sudanu, Sudanu Południowego, Etiopii i Somalii do południowo-wschodniej Demokratycznej Republiki Konga, Tanzanii (wraz z wyspą Zanzibar) i Malawi; zakres wysokości: – m n.p.m. | DC: 9,6–11,5 cm DO: bezogonowy DP: 5,4–6,7 cm MC: 45–55 g |
LC |
| Epomophorus anselli | Bergmans & Van Strien, 2004 | pagonowiec malawski | gatunek monotypowy | znany z 2 stanowisk w Malawi (Parki Narodowe Kasungu i Karonga) i 1 stanowiska w południowo-zachodniej Tanzanii (Ugano); zakres wysokości: 1000–1560 m n.p.m. | DC: 10,4–14,5 cm DO: 0,2–0,4 cm DP: 6,8–7,7 cm MC:57–70 g |
DD | |
|
Epomophorus wahlbergi | (Sundevall, 1846) | pagonowiec baobabowy | gatunek monotypowy | Afryka Środkowa, Wschodnia i Południowa w Gabonie, Kongu i Angoli (na zachodzie), wybrzeża południowej Somalii na południe do wschodniej Południowej Afryki i Eswatini (na wschodzie i południu); prawdopodobnie w Kamerunie, Gwinei Równikowej i Namibii; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m. | DC: 10,6–18,3 cm DO: 0–0,6 cm DP: 6,7–9,5 cm MC: 68–140 g |
LC |
 |
Epomophorus dobsonii | du Bocage, 1889 | epoletnik śpiewający | gatunek monotypowy | zachodnio-środkowa Angola, południowo-wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Zambia, Malawi i północna Botswana; prawdopodobnie Namibia, wątpliwie Rwanda i północna Tanzania; zakres wysokości: 0–1890 m n.p.m. | DC: 13–18,5 cm DO: 0–0,1 cm DP: 8–9,2 cm MC: około 120 g[b] |
LC |
| Epomophorus grandis | (Sanborn, 1950) | pagonowiec samotny | gatunek monotypowy | północna Angola (znany z miejsca typowego w Dundo) i wybrzeże Konga (Pointe-Noire); zakres wysokości: 0 m n.p.m. | DC: około 9,9 cm DO: 0,4–0,8 cm DP: 6,2–6,6 cm MC: brak danych |
DD | |
.jpg) |
Epomophorus pusillus | W.C.H. Peters, 1868 | epoletniczek drobny | gatunek monotypowy | od Senegalu i Gambii przez Czarną Afrykę (za wyjątkiem Kotliny Konga) do zachodniej Etiopii i Ugandy, na południe do zachodnio-środkowej Angoli i południowej Demokratycznej Republiki Konga; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m. | DC: 6,7–10,3 cm DO: 0–0,4 cm DP: 4,6–5,6 cm MC: 20–43 g |
LC |
| Epomophorus intermedius | (Hayman, 1963) | epoletniczek większy | gatunek monotypowy | północna Angola oraz południowo-zachodnia i południowa Demokratyczna Republika Ludowa; zakres wysokości: około 600 m n.p.m. | DC: brak danych DO: 0,3–0,5 cm DP: 5,7–6,7 cm MC: 35–40 g |
DD |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b E.T. Bennett. On a remarkable Pteropine Bat from the Gambia. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 3, s. 149, 1835. (ang.).
- ↑ P. Matschie: Die Fledermäuse des Berliner Museums für Naturkunde. Berlin: G. Reimer, 1899, s. 36, 57. (niem.).
- ↑ a b c d Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 80. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 96. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ a b c d e N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 96–101. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Epomophorus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-19].
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Micropteropus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-19].
- ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 453–454. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 268.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 423.
- ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Epomophorus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-12-26]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).