Pilot morski

Pilot morski, pilot portowy lub po prostu pilot – osoba posiadająca specjalistyczną wiedzę, doświadczenie w manewrowaniu statkami oraz znajomość lokalnych warunków, spełniająca wymogi kwalifikacyjne określone prawem. Pilot udziela kapitanowi statku informacji o warunkach nawigacyjnych oraz rad w prowadzeniu statku na ściśle określonym akwenie. Jego znajomość locji danego akwenu zazwyczaj jest znacznie wyższa niż dowódcy statku^[1].

Zadania

Zadaniem pilota jest zapewnienie bezpiecznego wprowadzenia lub wyprowadzenia z portu jednostki morskiej, hamowanie jej, obracanie i przeprowadzenie procesu cumowania lub dokowania równoległego. Pilotami są zazwyczaj doświadczeni kapitanowie, którzy posiedli wystarczającą wiedzę o akwenie, na którym przyszło im pracować i potrafiący współpracować z załogami holowników lub zespołów holowników wspomagających statki wchodzące lub wychodzące z portu^[2].

Pilotaż stosowany jest podczas podejść do portów, przy ujściach rzek, podczas przejść wzdłuż wybrzeża, przez kanały i cieśniny^[3]. Może być usługą dobrowolną (na wniosek kapitana) lub obowiązkową, jeśli wymagają go przepisy lokalne^[3]. W większości portów pilotaż jest obowiązkowy przynajmniej dla większych statków^[3].

Pilotaż polega na udzielaniu pomocy kapitanowi podczas przejścia przez rejon wymagający dobrej znajomości lokalnych warunków^[3]. Pilot nie zastępuje kapitana w dowodzeniu statkiem, jedynie udziela mu rad i odpowiada za ewentualne złe konsekwencje zastosowania się do nich^[3]. W praktyce na ogół kapitan akceptuje komendy wydawane przez pilota sternikowi i obsłudze siłowni^[3]. Kapitan może nie zastosować się do rad pilota, ale wówczas odpowiada za konsekwencje decyzji^[3].

Na ogół piloci morscy dyżurują w stacji brzegowej, skąd są dostarczani na statki przez specjalne kutry pilotowe (pilotówki), rzadziej śmigłowcem^[3]. Pilot w celu zaokrętowania musi przeskoczyć z kutra na trap pilotowy statku, co wymaga sprawności i bywa niebezpieczne, zwłaszcza przy większym falowaniu^[3]. Bywa też, że piloci dyżurują na pływających stacjach pilotów^[3].

Regulacje prawne

W Polsce Kodeks morski określa warunki świadczenia usługi pilotowej i odpowiedzialność pilota, natomiast rozporządzenie w sprawie pilotażu morskiego] reguluje wymagania kwalifikacyjne pilota morskiego i sposób uzyskania dyplomów:

Pilota Morskiego (Sea Pilot)
Pilota Morskiego w Pilotażu Pełnomorskim (Deep Sea Pilot).

Zobacz też

Przypisy

↑ Other Safety Topics [online], www.imo.org [dostęp 2019-11-22] .
↑ Pilot morski w akcji. Zobacz niesamowite nagranie (wideo) [online], www.gospodarkamorska.pl [dostęp 2019-11-22] (pol.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Krzysztof Kubiak. Nowe kutry pilotowe w porcie gdańskim. Małe decyzje w cieniu wielkiej polityki. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. Nr 03/2024, s. 20. Agencja Lotnicza Altair.

Bibliografia

Ustawa z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski (Dz. U. z 2023 r. poz. 1309 (ISAP))
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 17 listopada 2017 r. w sprawie pilotażu morskiego (Dz. U. z 2018 r. poz. 38 (ISAP)) (uznane za uchylone)
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2026 r. w sprawie pilotażu morskiego (Dz. U. z 2026 r. poz. 918 (ISAP))

[1] Other Safety Topics [online], www.imo.org [dostęp 2019-11-22] .

[2] Pilot morski w akcji. Zobacz niesamowite nagranie (wideo) [online], www.gospodarkamorska.pl [dostęp 2019-11-22] (pol.).

[rap-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Krzysztof Kubiak. Nowe kutry pilotowe w porcie gdańskim. Małe decyzje w cieniu wielkiej polityki. „Raport – Wojsko Technika Obronność”. Nr 03/2024, s. 20. Agencja Lotnicza Altair.

[1]

[2]

[3]