Pobrzeżka pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pobrzeżka pospolita[1]
Littorina littorea
Linnaeusz
Pobrzeżka pospolita na skale, przy piaszczystej plaży w okolicach Woods Hole (Massachusetts, USA).
Pobrzeżka pospolita na skale, przy piaszczystej plaży w okolicach Woods Hole (Massachusetts, USA).
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada ślimaki
(bez rangi) Littorinimorpha
Nadrodzina Littorinoidea
Rodzina Littorinidae
Rodzaj Littorina
Gatunek Littorina littorea (Linnaeus, 1758)[2]
Synonimy
  • Littorina armoricana Locard, 1886
  • Littorina bartonensis Brown, 1843
  • Littorina communis Brown, 1843
  • Littorina litorea (Turton, 1819)
  • Littorina parva Teilman-Friis, 1898
  • Littorina rudis var. aurantia Dautzenberg & P. Fischer, 1925
  • Littorina rudis var. reevei Harmer, 1921
  • Littorina sphaeroidalis Locard, 1886
  • Littorina vulgaris J. Sowerby, 1832
  • Turbo bicarinatus Woodward, 1833
  • Turbo carinatus Woodward, 1833
  • Turbo elongatus Woodward, 1833
  • Turbo litoreus Turton, 1819
  • Turbo littoreus Linnaeus, 1758
  • Turbo sulcatus Woodward, 1833
  • Turbo ustulatus Lamarck, 1822
  • Turbo ventricosus Woodward, 1833

Pobrzeżka pospolita (Littorina littorea) – gatunek średniej wielkości morskiego ślimaka z rodziny Littorinidae. Występuje pospolicie w litoralu i strefie pływów w północnym Atlantyku.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzaju pochodzi od siedliska, w którym gatunek występuje (litoralis łac. – nadbrzeżny)[3]).

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Muszla pobrzeżki pospolitej (Littorina littorea).
Muszla pobrzeżki pospolitej (Granville, Normandia).

Wielkość muszli: długość 20-53 mm. Skrętów 6-7. Muszla grubościenna, kulisto-stożkowa z wyraźnym szwem. Zewnętrzna powierzchnia muszli z delikatnymi, spiralnymi prążkami. Linie przyrostowe słabo widoczne. Na tle oliwkowo-brązowej powierzchni przebiegają niezbyt wyraźne, ciemnobrązowe lub purpurowobrązowe pasy. W niektórych populacjach muszle ciemnebrunatne. Bez dołka osiowego. Wewnętrzna strona muszli z brązowawymi plamami. Ubarwienie, kształt i wielkość muszli wykazuje dużą międzyosobniczą zmienność[1].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pierwotny zasięg obejmował północno-wschodnie wybrzeża Atlantyku (od północnej Hiszpanii do Rosji). W Bałtyku tylko w zachodniej, silniej zasolonej części. Zawleczony na wschodnie wybrzeże Ameryki, znajdowany również na zachodnim, pacyficznym wybrzeżu (m. in. w Kalifornii)[1][4][5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Zajmowane siedliska[edytuj | edytuj kod]

Grupa pobrzeżek pospolitych na kamieniu podczas odpływu (Sylt, Niemcy).

Żyją w litoralu, w strefie pływów, zajmują też jeziorka pływowe. Spotykane głównie na wybrzeżu skalistym lub kamienistym, mniej obficie na równiach pływowych, estuariach. Wytrzymują okresowe, zmniejszone zasolenie wody, pozostają aktywne również w czasie odpływu, gdy są wynurzone, o ile tylko przybój zapewnia zraszanie wodą[6][7].

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Roślinożercy, zdrapywacze, rozdrabniacze – żywią się trawami morskimi, glonami, peryfitonem[1]. Preferowane gatunki: Ulva lacuca i Enteromorpha intestinalis[8].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Rozdzielnopłciowe, jajorodne. Jaja w galaretowatych kapsułach jajowych uwalniane wprost do wody, w trakcie przypływu. W pojedynczej kapsule zwykle 3-9 jaj. Rozwój złożony, z larwą swobodnie pływającą. Larwa osiedla się po ok. 6 tygodniach rozwoju[9]. Dojrzałość płciową młodociane osobniki osiągają po ok. 2-3 latach2. Długość życia – do pięciu lat 2[9][10].

Interakcje międzygatunkowe[edytuj | edytuj kod]

Pobrzeżki są jednym z ważniejszych roślinożerców w strefie pływów, kontrolującym wzrost peryfitonu i glonów[11]. Pobrzeżki stanowią ważne źródło pokarmu dla organizmów z wyższych poziomów troficznych (np. drapieżnych ślimaków Polinices sp., Nassarius sp. Urosalpix cinerea), krabów i raków pustelników (Pagurus ssp.), rozgwiazd) oraz ptaków i ssaków związanych z morzem.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • pobrzeżki pospolite są ważnym źródłem pożywienia dla ludzi. W Irlandii i Wielkiej Brytanii stanowią szósty, pod względem wielkości połowów, gatunek „owoców morza”, generujący przychody na poziomie 5 mln funtów rocznie[9].
  • brunatnice, które wchodzą w skład diety pobrzeżki, w siedliskach, w których są zagrożone przez żerujące ślimaki, aby je odstraszyć produkują toksyczne polifenole[12].
  • jedno ze stadiów rozwoju Morza Bałtyckiego nosi nazwę Morza Litorynowego od nazwy naukowej pobrzeżki pospolitej (Littorina littorea), która w tym czasie (ok. 4-5 tys. lat temu) była tam jednym z dominujących gatunków.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Wąsowski R. 2000. Przewodnik: Muszle. Multico Oficyna Wydawnicza Sp. Z o.o., Warszawa, ​ISBN 83-7073-250-X​, str. 84.
  2. Linnaeus C. 1758. Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Vermes. Testacea: 700-781. Holmiae. (Salvius) str. 782.
  3. Kumaniecki K. 1975. Słownik łacińsko-polski. PWN Warszawa, pp. 546.
  4. Chapman J. W., Carlton J. T., Bellinger M. R. & Blakeslee A. M. H. 2007. Premature refutation of a human-mediated marine species introduction: the case history of the marine snail Littorina littorea in the northwestern Atlantic. Biological Invasions 9: 737-750.
  5. Chang A. L., Blakeslee A. M. H., Miller A. W. & Ruiz G. M. (2011). "Establishment Failure in Biological Invasions: A Case History of Littorina littorea in California, USA". PLoS ONE 6(1): e16035. doi:10.1371/journal.pone.0016035.
  6. Umiński, T. 1986. Zwierzęta i oceany. WSziP, Warszawa, ​ISBN 83-02-02680-8​. str. 62-63 i 71.
  7. Tomanek L. & B. Helmuth. 2002. Physiological Ecology of Rocky Intertidal Organisms: A Synergy of Concepts. Integrative and Comparative Biology 42(4):771-775.
  8. Watson D.C. 1985. Dietary preferences of the common periwinkle, Littorina littorea (L.). J. Exp. Mar. Biol. 88(3): 193-211.
  9. a b c Littorina littorea w MarLIN The Marine Life Information Network; dostęp 6 kwietnia 2014
  10. Fish, J. D. 1972. The breeding cycle and growth of open coast and estuarine populations of Littorina littorea. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom, 52: 1011-1019.
  11. Lubchenco J. 1983. Littornia and Fucus: Effects of Herbivores, Substratum Heterogeneity, and Plant Escapes During Succession. Ecology 64:1116–1123. http://dx.doi.org/10.2307/1937822
  12. Geiselman J. A. & O. J. McConnell. 1981. Polyphenols in brown algae Fucus vesiculosus and Ascophyllum nodosum: Chemical defenses against the marine herbivorous snail, Littorina littorea. Journal Of Chemical Ecology 7(6): 1115-1133.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wąsowski R. 2000. Przewodnik: Muszle. Multico Oficyna Wydawnicza Sp. Z o.o., Warszawa, ​ISBN 83-7073-250-X​, pp.336.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]