Encyklopedia Britannica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Reklama encyklopedii z 1913 roku

Encyclopædia Britannica – amerykańska encyklopedia wydana po raz pierwszy w latach 1768–1771 w Edynburgu przez Colina Macfarquhara i Williama Smellie'a, od 1901 wydawana w Stanach Zjednoczonych, od 2012 tylko w wersji online.

Historia encyklopedii[edytuj | edytuj kod]

Wydawana od XVIII w. w Edynburgu w Szkocji. W przeciwieństwie do francuskiej Encyclopédie (1751–1766), na której się wzorowała, Encyclopædia Britannica była bardzo zachowawcza, późniejsze wydania były zwykle dedykowane monarchii panującej. W 1870 wydawnictwo zostało przeniesione do Londynu. 11. edycja encyklopedii, wydana w 1911 wspólnie z Uniwersytetem Cambridge, uważana jest za klasyczne wydanie Encyklopedii Britanniki, reprezentujące sumę wiedzy dostępnej u progu XX w., znajduje się w domenie publicznej i jest rozwijana w ramach Projektu Gutenberg jako Project Gutenberg Encyclopedia.

Po wydaniu 11. edycji znak handlowy i prawa do publikacji encyklopedii zostały sprzedane wydawnictwu Sears Roebuck z Chicago, które następnie w 1941 odstąpiło je Uniwersytetowi Chicagowskiemu. W styczniu 1996 wydawnictwo Encyclopædia Britannica Inc. zostało kupione przez szwajcarskiego milionera Jacqui Safra. 11. edycja liczy sobie 29 tomów i 44 miliony wyrazów.

Obecnie[edytuj | edytuj kod]

Wersja Encyklopedii Britannica wydana w 2004 zawiera około 120 tysięcy artykułów, liczących razem około 44 milionów słów. Wydana została w formie książkowej, dostępna on-line, na płytach CD-ROM oraz DVD-ROM. Artykuły do tego wydania powstały staraniem ponad czterech tysięcy współpracowników, a 35% jej zawartości zostało przepisanych lub napisanych od nowa od 2002 do 2004.

Obecnie korzystanie z encyklopedii on-line jest płatne (chociaż niewielką część każdego artykułu można przeczytać bezpłatnie). Opłata roczna wynosi $ 69,95 (2009).

Od 2008 redakcja EB współpracuje przy edycji TIME Almanac.

Historia wydań[edytuj | edytuj kod]

Wydanie Data publikacji Objętość Redaktorzy
1. 1768–1771 3 tomy William Smellie
2. 1777–1784 10 tomów James Tytler
3. 1788–1797, sup. 1801 18 tomów i 2 sup.[1] Colin Macfarquhar i George Gleig
4. 1801–1809 20 tomów James Millar
5. 1815 20 tomów James Millar i Thomas Bonar
6. 1820–1823, sup. 1815–1824 20 tomów i 6 sup.[2] Charles Maclaren i Macvey Napier
7. 1830–1842 21 tomów Macvey Napier
8. 1853–1860 22 tomy[3] Thomas Stewart Traill
9. 1875–1889 25 tomów[4] Thomas Spencer Baynes (do 1880, później W. Robertson Smith)
10. 1902–1903 wydanie 9. + 11 sup.[5] Sir Donald Mackenzie Wallace, Hugh Chisholm i Arthur T. Hadley z pomocą Franklina H. Hoopera
11. 1910–1911 29 tomów Hugh Chisholm
12. 1921–1922 wydanie 11. + 3 sup.[6] Hugh Chisholm
13. 1926 wydanie 11. + 3 sup.[7] James Louis Garvin
14. 1929–1973 24 tomy[8] James Louis Garvin z pomocą Franklina H. Hoopera
15. 1974–1984 30 tomów[9] Mortimer J. Adler, William Benton i Charles E. Swanson
1985–2010 32 tomy[10]

Pierwsze wydanie CD-ROM zostało przygotowane w 1994. W tym czasie została także udostępniona płatna możliwość korzystania z encyklopedii on-line. W 1999 dostęp ten był bezpłatny. Nie wydawano także uaktualnianych wersji drukowanych. Eksperyment ten zakończył się w 2001, a nowa wersja drukowana została wydana w 2002.

W 2012 redakcja ogłosiła, że wersja z 2010 będzie ostatnią wersją drukowaną. Encyklopedia dostępna będzie jedynie w wersji elektronicznej[11].

Edycja polska[edytuj | edytuj kod]

Encyklopedia Britannica w wersji polskiej była wydawana przez Wydawnictwo Kurpisz w latach 1997–2005 pod tytułem "Britannica - edycja polska" i – wraz z suplementami – obejmowała 49 tomów[12].

Przypisy

  1. sup. = suplement
  2. Suplementy do wydań czwartego, piątego i szóstego Encyclopaedia Britannica. Zawierają wstępne rozważania na temat historii nauki.
  3. Wydania ósme i czternaste zawierały osobne indeksy.
  4. Wydanie 9. zawierało artykuły autorstwa wybitnych osobistości tamtych czasów, jak na przykład artykuł Jamesa Maxwella na temat elektryczności i magnetyzmu oraz Williama Thomsona (który później przyjął imię Lord Kelvin) na temat ciepła.
  5. Wydanie 10. zawierało tom map i zbiorczy indeks tomów wydań 9. i 10.
  6. Tomy 30–32 Nowe tomy stanowią, w połączeniu z dwudziestoma dziewięcioma tomami wydania jedenastego, wydanie dwunaste.
  7. Suplement ten zastąpił poprzedni suplement: Trzy nowe tomy suplementu stanowią, wraz z tomami najnowszego wydania, wydanie trzynaste.
  8. Wydanie to było pierwszym, które było uaktualniane (zazwyczaj corocznie).
  9. Wydanie 15. (nazwane "Britannica 3") zostało wydane jako wiele zbiorów: 10-tomowa Micropædia (zawierająca krótkie artykuły i służąca za indeks), 19-tomowa Macropædia oraz Propædia.
  10. W roku 1985 system wydań został zmodyfikowany – Micropædia przestała służyć za indeks. Zamiast tego zostały dodane dwa osobne tomy indeksu. Artykułu zbioru Macropædia zostały skonsolidowane w mniej bardziej rozbudowanych (na przykład osobne artykuły o 50 stanach Stanów Zjednoczonych zostały włączone do artykułu "Stany Zjednoczone Ameryki"), przy czym niektóre artykuły średniej wielkości zostały przeniesione do Micropædii.
  11. Po 244 latach koniec z drukowaniem Encyklopedii Britannica.
  12. Britannica – edycja polska, t. 1–49 (wraz z suplementem), Kurpisz Poznań 1997–2005

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Free Online Encyclopedia, hasła z Encyklopedii Britannica na podstawie wydania 11 z roku 1911. [Strony zarchiwizowane przez WayBack Machine]