Poema tragiczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Agrippa d'Aubigné.jpg

Poema tragiczne (oryg. fr. Les Tragiques) – utwór poetycki w siedmiu księgach napisany przez Agrippę d’Aubigné pod wpływem doświadczeń francuskich wojen religijnych, w których uczestniczył po stronie hugenotów. D'Aubigné rozpoczął pracę nad utworem w 1577, w czasie, gdy rany odniesione po Casteljaloux uniemożliwiły mu czasowo dalszą walkę w armii hugenockiej. Wielokrotnie przeredagowywane i poszerzane dzieło zostało opublikowane dopiero w 1616.

Poema składają się z siedmiu części - Klęsk, Książąt, Złoconej komnaty, Płomieni, Żelaz, Zemsty i Sądu, w których poeta opisuje wydarzenia nocy św. Bartłomieja, odwołując się jednak również do wcześniejszych epizodów wojny domowej. Opisy okrucieństw popełnianych przez katolików i cierpień francuskich protestantów przeplata refleksjami nad losem męczenników za wiarę, całość kończy wizją Sądu Ostatecznego, w czasie którego winni zostaną sprawiedliwie ukarani.

D'Aubigné pisze poemat z wyraźnie określonych pozycji politycznych, jednoznacznie potępiając katolicyzm. Równocześnie przypisuje poecie rolę proroka, wizjonera, łączącego zadania świadka historii z jej komentatorem oraz tym, który jako jedyny jest w stanie przepowiedzieć przyszłość. Chociaż nie był obecny w Paryżu w noc św. Bartłomieja (przybył na ślub Henryka z Nawarry z Małgorzatą de Valois, jednak przypadkowo w noc masakry znajdował się poza stolicą), przedstawia się jako naoczny świadek okrucieństw. Opisuje je z patosem, stosując hiperbolizacje i metafory, odwołuje się do motywów historycznych i mitologicznych - porównuje Katarzynę de Medicis do rzymskiej bogini śmierci, zaś Karola IX do Nerona. Dworowi królewskiemu zarzuca dwulicowość, rozpustę i tchórzostwo. Często posługuje się apostrofą, kierując swoje wezwania bezpośrednio do Francji lub do czytelników, piętnując okrucieństwo swojej epoki i upadek wszelkiej moralności w obozie katolickim. Równocześnie jego dzieło nie zawiera bezpośrednich wezwań do mordowania katolików, lecz głosi bezsens prowadzenia wojny domowej, którą nazywa „wojną bez przeciwnika”. '

Poeta odrzuca współczesne mu koncepcje niezaangażowania politycznego literatury i zachowania chłodnego spojrzenia przez artystę - w przedmowie stwierdza, że czytelnikowi nie są już potrzebne książki, które będą jedynie go uczyć lub zachwycać, epoka wymaga bowiem dzieł wstrząsających, a nawet drastycznych. Wielokrotnie w dziele podkreśla, że jest ono rezultatem widzianych przez niego prawdziwych wydarzeń, a jego głównym zadaniem ma być oddanie ducha wojny domowej.

Obecne w utworze są również wątki biblijne - poeta porównuje siebie do Hioba, niezachwianie wierzącego w Boga mimo kolejnych klęsk i dramatycznych doświadczeń osobistych. Równocześnie zapowiada nadejście boskiej chwały i sprawiedliwy osąd postępowania ludzi zaangażowanych w wojny - głosi, iż w dniu Sądu Ostatecznego cała ziemia poprze męczenników, odwracając się od zabójców. Aluzją religijną jest również ilość części poematu - 7 ksiąg odnosi się do siedmiu pieczęci Apokalipsy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K. Dybeł, B. Marczuk, J. Prokop, Historia literatury francuskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, ​ISBN 83-01-14551-X