Posterunek ruchu

Nastawnia kolejowa dysponująca stacji Kościerzyna

Posterunek ruchu – miejsce na linii kolejowej połączone wzajemnie szlakami, które zapewniają sprawne i bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego. Posterunki ruchu regulują odstęp między pociągami, a niektóre mogą zmieniać kolejność jazd pociągów, i umożliwiać wyprzedzanie, krzyżowanie, odstawianie, rozpoczynanie i kończenie biegu pociągów. Posterunki ruchu urządza się niezależnie od punktów ekspedycyjnych (przystanki osobowe, ładownie, bocznice).

Rodzaje posterunków ruchu na sieci PKP Polskie Linie Kolejowe

Schematyczny podział linii na szlaki i posterunki ruchu

Posterunki następcze

Posterunek odstępowy Kazín w Černošice

Posterunek następczy reguluje następstwo pociągów, to znaczy umożliwia jazdę pociągu tylko, gdy odstęp jest wolny. Do posterunków następczych zaliczamy:

1. Posterunki odstępowe i bocznicowe

Posterunek odstępowy dzieli szlak na odstępy osłaniane przez semafory. Jazda pociągu jest możliwa wyłącznie gdy odstęp przed nim jest wolny. Na jednym szlaku można urządzić wiele posterunków odstępowych, a same posterunki mogą być obsługiwane przez dyżurnego ruchu, albo sterowane automatycznie (APO, automatyczny posterunek odstępowy)

Posterunek bocznicowy normalnie pełni funkcję posterunku odstępowego, ale umożliwia wjazd i wyjazd pociągów z przyległej bocznicy.

2. Posterunki zapowiadawcze

Posterunek zapowiadawczy umożliwia zmianę kolejności wyprawianych pociągów na przyległe szlaki. Do posterunków zapowiadawczych zaliczamy:

Warszawa Zachodnia, stacja węzłowa przed przebudową

Mijanka w Penryn

a) Stacje

Stacja posiada co najmniej jeden tor główny dodatkowy, a pociągi mogą rozpoczynać i kończyć swój bieg, krzyżować się i wyprzedzać lub zmieniać kierunek jazdy. Do stacji zaliczamy:

• stacje węzłowe
• mijanki
• stacje techniczne (stacje towarowe bez infrastruktury obsługi pasażerów)
• stacje rozrządowa

Posterunek odgałęźny Kłodzko Nowe oddzielający linię kolejową nr 276 od linii kolejowej nr 309

b) Posterunki odgałęźne

Posterunek odgałęźny urządza się poza stacją, na szlaku, w miejscu:

• rozgałęzienia się innej linii kolejowej
• połączenia torów szlakowych tej samej linii kolejowej
• przejścia linii jednotorowej w dwutorową.

Posterunki pomocnicze

Posterunek pomocniczy bierze udział w prowadzeniu ruchu pociągów tylko jadących na bocznicę szlakową. Nie wyposaża się go w semafory, posiada wyłącznie urządzenia niezbędne do bezpiecznego wjazdu i wyjazdu z bocznicy.

Dawniej na sieci PKP rozróżniano również posterunek osłonny. Jego jedynym zadaniem była ochrona za pomocą semafora, a czasem i rozjazdów ochronnych, miejsca niebezpiecznego na sieci kolejowej (np. most zwodzony, skrzyżowanie jednopoziomowe torów kolejowych). Posterunek osłonny może być urządzony przy przejściu ze szlaku z dwutorowego w jednotorowy lub z jednotorowego w dwutorowy, o ile nie zachodzi potrzeba urządzania tam posterunku odgałęźnego lub odstępowego. Posterunek osłonny nie bierze udziału w zapowiadaniu ruchu pociągów.

Na sieciach innych zarządców infrastruktury rozróżnia się również:

• stacja bocznicowa – na liniach KPK-LK
• posterunek ruchu – jako samodzielna kategoria na liniach Infra Silesia

Bibliografia

• § 3 Pojęcie ogólne o szlaku, stacjach i innych posterunkach Ruchu, [w:] J.J. Januszewski J.J., Kieszonkowy podręcznik do przepisów ruchu Nr. R 1, wyd. 2, polona.pl, Siedlce 1934, s. 7–9 [dostęp 2025-05-15]  (pol.).
• 1.2. ZARYS STRUKTURY SIECI KOLEJOWEJ. W: Mirosława Dąbrowa-Bajon: Podstawy sterowania ruchem kolejowym. Funkcje, wymagania, zarys techniki. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2014, s. 15–18. ISBN 978-83-7814-320-8.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji Dz. U. z 2005 r. Nr 172, poz. 1444.
• § 3 Posterunki ruchu, [w:] PKP Polskie Linie Kolejowe, Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów Ir-1, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., s. 8–10 [dostęp 2025-05-15]  (ang.), tekst ujednolicony z dnia 8 kwietnia 2025 r.