Qualia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Qualia (l. poj. quale) – odczuwalne lub zjawiskowe jakości, związane z doświadczeniami zmysłowymi, np. słyszeniem dźwięków, odczuwaniem bólu, odbieraniem barw. Qualia są własnościami doświadczeń zmysłowych[1].

Definicja pojęcia qualia zmieniała się z czasem. Pojęcie quale stworzył Charles Sanders Peirce w ramach swojego systemu kategorii[2]. Używał go jednak w sposób nieprecyzyjny na oznaczenie danych doświadczenia empirycznego. Właściwym autorem, który je rozwinął i na stałe wprowadził do filozofii umysłu (skąd trafiło też do neuronauk) był inny pragmatysta, Clarence Irwing Lewis. W pracy Mind and the World Order (1929) definiował je w następujący sposób[3]:

Istnieją poznawalne jakościowe cechy tego, co dane, które mogą się powtarzać w różnych doświadczeniach i dlatego są pewnym rodzajem uniwersaliów; nazywam je „qualia” [...] Quale jest bezpośrednio oglądane, jest dane i nie jest przedmiotem błędu, ponieważ jest czysto subiektywne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Simon Blackburn, Oksfordzki słownik filozoficzny, Cezary Cieśliński (tłum.), Jan Woleński (red.), Warszawa: Książka i Wiedza, 2004, ISBN 83-05-13366-4, OCLC 749882777.
  2. Adam Kłoś, Qualia z punktu widzenia Peirce’owskich kategorii, „Studia Kulturoznawcze”, 7 (1), 2015, s. 113–214.
  3. Clarence I. Lewis: Mind and the World Order. Nowy Jork 1929. Cytat i tłum. za Rafael Ferber: Podstawowe pojęcia filozoficzne cz. 2 (tłum. Leszek Kusak, Adam Węgrzecki) Wydawnictwo WAM Kraków 2008 ​ISBN 978-83-7318-672-9​ s.58

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]