SM U-27

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
U-27
Klasa okręt podwodny
Typ U-27
Historia
Stocznia Kaiserliche Werft
Położenie stępki 19 lutego 1912
Wodowanie 14 lipca 1913
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 8 maja 1914
Wycofanie ze służby 19 sierpnia 1915
Los okrętu zatopiony
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

675 ton
867 ton
Długość 64,7 metra
Szerokość 6,32 metra
Zanurzenie 3,48 metra
Zanurzenie testowe 50 metrów
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

16,75 węzła
9,75 węzła
Zasięg 7900 Mm @ 8 węzłów (pow.)
85 Mm @ 5 węzłów (zan.)
Załoga 35 osób
Napęd
2 silniki diesla (2000 KM łącznie)
2 silniki elektryczne (1200 KM)
Wyrzutnie torpedowe 2 x 500 mm (dziób)
2 x 500 mm (rufa)
Uzbrojenie
6 torped, działo 88 mm

SM U-27niemiecki okręt podwodny, jednostka wiodąca typu U-27 z czasów I wojny światowej, który zatopił 10 statków o łącznej pojemności 31 120 ton i dwa okręty o łącznej wyporności 6 325 ton, w tym brytyjski okręt podwodny HMS E3.

U-27 został zwodowany 14 lipca 1913 roku w stoczni Kaiserliche Werft w Gdańsku, a 8 maja 1914 roku został formalnie przyjęty do służby w Kaiserliche Marine. Dowództwo okrętu otrzymał kapitänleutnant Bernd Wegener. Okręt wyróżnił się na tle działań podwodnych lat 1914-1918 pierwszym w historii zatopieniem okrętu podwodnego przez inną jednostkę tej samej klasy, a także zatopieniem jego samego przez brytyjski okręt pułapkę HMS Baralong, z pogwałceniem przez jednostkę brytyjską prawa wojny i praw państw neutralnych.

Budowa i konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Budowa U-27 - okrętu prototypowego swojego typu - została rozpoczęta 19 lutego 1912 roku w stoczni Kaiserliche Werft w Gdańsku. W konstrukcji tej - opartej na wcześniejszych typach - kierowane przez Gustave Berlinga Unterseebootkonstruktionsbüro, położyło nacisk krótki na czas zanurzenia, który został ograniczony do zaledwie 80 sekund[1]. Kadłub okrętu o długości 64,7 metra i szerokości 6,32 metra, wypierał 675 ton wody na powierzchni oraz 867 ton w zanurzeniu, przy czym okręt zdolny był do bezpiecznego zanurzenia na głębokość 50 metrów. Energię i napęd okrętu zapewniały dwa silniki diesla MAN o łącznej mocy 2000 KM na powierzchni oraz dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 1200 KM w zanurzeniu, które pozwalały na osiągnięcie przez U-27 prędkości 16,75 węzła na powierzchni i 9,75 węzła w położeniu podwodnym[1]. U-27 został zwodowany 14 lipca 1913 roku, a 8 maja 1914 roku został oficjalnie włączony do służby w składzie Kaiserliche Marine.

Okręt miał typowe dla okrętów niemieckich tego czasu uzbrojenie w jedynie 6 torped kalibru 500 milimetrów, w dwóch wyrzutniach na dziobie i dwóch na rufie, wyposażony był także w jedno pokładowe działo kalibru 88 mm. Załoga okrętu składała się z 35 oficerów i marynarzy.

HMS E3[edytuj | edytuj kod]

Brytyjski okręt podwodny HMS E3 typu E, pod dowództwem Lcmd George'a Cholmleya, opuścił Harwich 16 października w towarzystwie HMS E8. Obydwa okręty miały wyznaczone indywidualne rejony patroli w pobliżu wyspy Borkum, w celu przechwytywania okrętów wypływających z Ems. 18 października 1914 o godzinie 11:25, patrolujący już samotnie E3 został wykryty przez zmierzający do bazy w Emden U-27. Niemiecka jednostka pod dowództwem Bernda Wegenera, pozostawała w zanurzeniu, przepływając w kierunku południowym przez sektor patrolu E3. Początkowo Wegener wziął wykryty obiekt za boję, szybko jednak wykluczył taką możliwość, z uwagi na fakt że obiekt poruszał się, w tym zaś rejonie nie powinno być żadnej boi. Po zmianie kursu na 255° celem identyfikacji, obiekt został rozpoznany jako okręt podwodny. Kapitan Wegener podjął decyzję o ataku podwodnym na brytyjski okręt, wymagało to jednak zmiany pozycji okrętu względem celu. U-27 z maksymalną prędkością podwodną zbliżał się do brytyjskiej jednostki, robiąc jednak przerwy co 400-500 metrów, w zamiarze podjęcia peryskopowej obserwacji celu i utrzymania namiaru. Wymagało to chwilowej redukcji prędkości, przy użyciu jedynie jednego silnika pracującego na wolnych obrotach[2].

Po ustawieniu okrętu dziobem w kierunku celu, w odległości ok. 600 metrów, U-27 wystrzelił w kierunku E3. Po około 12 sekundach na pokładzie niemieckiego okrętu usłyszano dużą eksplozję, a obserwacja powierzchni wykazała dużą liczbę szczątków okrętu, rozerwanego na w połowie na dwie części, które szybko zatonęły wraz z załogą. Pierwotnie wprawdzie ocalało z eksplozji 4 ludzi, którzy w momencie ataku znajdowali się na mostku brytyjskiego okrętu, jednak Wegener nie chcąc ryzykować kontrataku ewentualnych innych pozostających w pobliżu brytyjskich jednostek, pozostał w zanurzeniu przez pół godziny, po wynurzeniu zaś nie odnaleziono jakichkolwiek rozbitków.

Akcja U-27 zapisała się w historii wojen morskich, jako pierwsze w dziejach skuteczne zatopienie okrętu podwodnego, przez inny okręt podwodny[2].

HMS Baralong[edytuj | edytuj kod]

Bernd Wegener aż do dnia zatopienia jego własnej jednostki 19 sierpnia 1915 roku, konsekwentnie stosował się do wymogów prawa, nakazujących udzielić załogom zatapianych statków czasu na opuszczenie jednostek[3]. Tego dnia na Morzu Północnym w okolicach Western Approaches U-27 wykrył parowiec SS Nicosian i zmusił go do zatrzymania się, za pomocą strzałów przed jego dziób. U-27 umożliwił załodze parowca zajęcie miejsc w łodziach ratunkowych i przygotowywał się do zatopienia statku, gdy obserwatorzy na kiosku okrętu, dostrzegli nadpływający drugi parowiec, z wywieszoną amerykańską flagą oraz ze standardowymi znakami neutralności wymalowanymi na jego burtach. Na burcie wyraźnie widoczna też była nazwa statku „Ulisses S. Grant – USA”[3]. Parowiec podniósł też standardowe flagi oznaczające, że zamierza udzielić podnieść załogę zatapianego pierwszego z parowców. Dowódca U-27 zezwolił amerykańskiemu statkowi podpłynąć nie niepokojąc go. „Ulisses S. Grant” był jednak w rzeczywistości brytyjskim okrętem pomocniczym HMS Baralong, pod dowództwem komandora porucznika Godfreya Herberta, wyposażonym w ukryte pod plandekami trzy stare dwunastofuntowe (76 mm) działa. Gdy Baralong otworzył z niewielkiej odległości ogień do okrętu podwodnego, niemiecki okręt nie miał szans w bezpośredniej walce artyleryjskiej na powierzchni. Zdołał wystrzelić jedynie jeden pocisk w ogólnym kierunku brytyjskiej jednostki, sam jednak w ciągu minuty został trafiony 34 razy, co natychmiast zatopiło U-Boota[3]. Z niemieckiego okrętu ocalało jedynie 12 ludzi, którzy znaleźli się w wodzie – w tym dowódca U-27: Bernd Wegner. Gdy jednak Niemcy płynęli wpław do wciąż unoszącego się na wodzie pierwszego z parowców, a czterech zdołało nawet dopłynąć do wciąż rozwieszonych u burty drabinek linowych, dowodzący brytyjską jednostką kmd Herbert rozkazał swojemu kontyngentowi 12 marines otworzyć ogień do niemieckich rozbitków[3].

W oficjalnym raporcie, Herbert napisał, iż powodem wydania rozkazu otwarcia ognia do rozbitków była obawa, że Niemcy zamierzali przejąć opuszczony już parowiec wraz z jego wartościowym ładunkiem. Kilku rozbitków zostało w ten sposób zastrzelonych w wodzie, jednak czterech do sześciu rozbitków zdołało dostać się na pokład statku. Herbert rozkazał swojej załodze podpłynąć Baralongiem tak blisko parowca, że marines byli w stanie przeskoczyć bezpośrednio na pokład statku, po czym prowadzili na nim poszukiwania Niemców, kolejno zabijając każdego znalezionego[3]. Znajdujący się na łodziach ratunkowych Amerykanie, którzy wsiedli na nie ratując się z zatrzymanego przez Niemców parowca, aktualnie będący w niewielkiej odległości od statku brytyjskiego, zeznawali później, iż słyszeli bezpośrednie instrukcje brytyjskiego dowódcy do swojej załogi, nakazujące zastrzelenie każdego Niemca[3].

Według jednej z wersji następnych wydarzeń, jednym z niemieckich rozbitków, którym udało się dostać na pokład parowca, był sam dowódca niemieckiego okrętu podwodnego, Wegener, który początkowo ukrywał się na statku, a następnie podjął próbę poddania się. Brytyjscy marines wciąż nie przerwali jednak ognia, toteż niemiecki dowódca usiłując uratować życie wyskoczył ze statku do wody, zmarł jednak dwukrotnie trafiony w wodzie przez strzelających do niego z pokładu żołnierzy brytyjskich. Czterech niemieckich żołnierzy ukryło się w maszynowni parowca, odnalezieni przez marines, według większości relacji zostali tam jednak zastrzeleni, mimo próby poddania się[3]. Według relacji dowódcy Baralonga, niemieccy marynarze zostali zastrzeleni podczas próby przejęcia kontroli nad parowcem, gdy odmówili żądaniu poddania się[3].

Wielka Brytania usiłowała początkowo ukryć wydarzenie. Cywilni członkowie załogi Baralonga zostali zmuszeni do zaprzysiężenia tajemnicy, jednak ta próba zatajenia zdarzenia nie powiodła się, gdyż amerykańscy świadkowie z zatrzymanego przez Niemców parowca nie podlegali British Official Secrets Act, i niektórzy z nich ujawnili zdarzenie prasie. Niemiecka reakcja była w takiej sytuacji zrozumiała – Niemcy uznali zdarzenie za zbrodnię wojenną, żądając osądzenia go za ten akt, co spotkało się z brytyjską odmową, gdyż – jak podnosili Brytyjczycy, Herbert działał z zamiarem uniemożliwienia zatopienia Nicosiana. Stany Zjednoczone wystosowały oficjalny protest przeciwko bezprawnemu użyciu amerykańskiej bandery i amerykańskich oznaczeń w celu zatopienia niemieckiego okrętu, Wielka Brytania uznała jednak, że akcja Baralonga była zgodna z długą tradycją używania fałszywych barw jako ruse de guerre[a], także więc amerykański protest spełzł na niczym[3]. Trzy następne lata pełnej okrucieństw wojny, spowodowały jednak, że incydent Baralong poszedł w zapomnienie, zaś Godfrey Herbert otrzymał wkrótce dowództwa kolejnych okrętów, a po wojnie zajmował wysokie stanowisko biznesowe[3].

W przegranych Niemczech, Wegener stał się uosobieniem rycerskiego wojownika teutońskiego zdradzonego przez fałszywych wrogów. Gdy zaś nazistowskie Niemcy przygotowywały się do kolejnej wojny, imieniem Wegenera została nazwana 7 Flotylla U-Bootów[3].

Zatopione jednostki[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Tonaż Przynależność
18 października 1914 E-3 725 Royal Navy
31 października 1914 Hermes 5 600 Royal Navy
11 marcaca 1915 Bayano 5 948 Royal Navy
13 marca 1915 Hartdale 3 839 Wielka Brytania
18 maja 1915 Drumcree 4 052 Wielka Brytania
19 maja 1915 Dumfries 4 121 Wielka Brytania
21 maja 1915 Glenholm 1 968 Wielka Brytania
18 sierpnia 1915 Ben Vrackie 3 908 Wielka Brytania
18 sierpnia 1915 Gladiator 3 359 Wielka Brytania
18 sierpnia 1915 Magda 1 063 Norwegia
18 sierpnia 1915 Sverresborg 1 144 Norwegia
19 sierpnia 1915 Pena Castillo 1 718 Hiszpania

Uwagi

  1. Ruse de guerre - podstęp, wybieg wojenny

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Paul Fontenoy: Submarines. An illustrated History of Their Impact, s. 96-97
  2. 2,0 2,1 Robert C. Stern: The hunter hunted, s. 7-9
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Robert C. Stern: The hunter hunted, s. 9-11

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Cecil Stern: The hunter hunted: Submarine versus submarine: encounters from World War I to the present. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 2007. ISBN 1-59114-379-9.
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, marzec 2007. ISBN 1-85367-623-3.