Sjalografia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sialografia)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sjalogram pacjenta z podejrzeniem zespołu Sjögrena

Sjalografia[1][a] – kontrastowe badanie rentgenowskie przewodów i miąższu ślinianek.

Zapisem tego badania jest tak zwany sjalogram[2][b], dzięki któremu lekarz ma możliwość dokładnego i wyraźnego obejrzenia układu śliniankowych przewodów wyprowadzających oraz określenia rodzaju, lokalizacji i rozległości zmian patologicznych.

Wykonuje się sjalografię konwencjonalną lub tomograficzną[3].

Przebieg badania[edytuj]

Pacjentowi w pozycji leżącej lub siedzącej podaje się do przewodów i miąższu ślinianki środek kontrastujący (rozpuszczalny w tłuszczach i wodzie)[3]. Dokonuje się tego tępo zakończoną igłą, aby nie przebić brodawki przyuszniczej i ścian przewodu wyprowadzającego Stenona[3]. Następnie wykonuje się zdjęcia rentgenowskie. Badanie trwa kilkadziesiąt minut.

W badaniu wyróżniamy trzy fazy[3]:

  • wypełnianie przewodów
  • wypełnianie zrazików – zaburzenia na tym etapie mogą świadczyć o każdym procesie powodującym obrzęk, na przykład zapaleniu
  • wydalanie środka kontrastowego z tkanki – ważna faza, mogąca świadczyć o zapaleniu, zatorze, destrukcji tkanek (sjaloza autoimmunologiczna, przewlekła infekcja, skutki napromieniowania, guzy).

Wskazania[edytuj]

Sjalografia wskazana jest w[3]:

Przeciwwskazania[edytuj]

Nie można wykonywać badania u kobiet w ciąży, u osób po przebytej reakcji alergicznej na środek kontrastowy, u pacjentów wrażliwych na jod, w ciężkim stanie, z ropnym zapaleniem ślinianki (ostrym lub przewlekłym), z guzem w okolicy ślinianki[5], z planowanym lub po przeprowadzonym badaniu radioizotopowym tarczycy[3].

Skutki uboczne[edytuj]

Sjalografia jest badaniem o bardzo niskim ryzyku powikłań[6][7]. Pogorszenie stanu zapalnego, objawy uczulenia na środek kontrastowy lub infekcja są rzadko spotykane[6][7]. Bardzo rzadko też zdarza się pozaprzewodowe podanie środka cieniującego i przedostanie się go – przeważnie wskutek wywarcia nadmiernego ciśnienia w miejscu, gdzie przewód wyprowadzający ślinianki się zakrzywia – do tkanek miękkich[8] (co może spowodować obrzęk lub przerwanie przewodu ślinianek) albo omdlenia u osób starszych lub nadmiernie pobudliwych albo przy zbyt szybkim podawaniu środka cieniującego w nadmiernej ilości[9].

Uwagi

  1. Niekiedy używana jest niepoprawna fonetycznie i ortograficznie forma „sialografia”.
  2. Niekiedy używana jest niepoprawna fonetycznie i ortograficznie forma „sialogram”.

Przypisy[edytuj]

  1. Juliusz Borejko: Zarys radiologii dla chirurgów stomatologów. PZWL, 1959, s. 261.
  2. Słownik lekarski łacińsko-polski
  3. a b c d e f Mahmood F. Mafee, Galdino E. Valvassori, Minerva Becker: Imaging of the head and neck. Stuttgart: Thieme, 2004, s. 632–3. ISBN 3-13-100942-X.
  4. DM. Yousem, MA. Kraut, AA. Chalian. Major salivary gland imaging. „Radiology”. 216 (1), s. 19–29, Jul 2000. PMID: 10887223. 
  5. Patteta: Bhatia's Dentogist: MCQs in dentistry, with explanatory answers : clinical sciences. Jaypee Brothers Publishers, 2008, s. 397. ISBN 978-8-184483-34-5.
  6. a b John J. Cush, Arthur. Kavanaugh, C. Michael (Charles Michael) Stein: Rheumatology: diagnosis and therapeutics. Filadelfia: Lippincott Williams Wilkins, 2005, s. 100. ISBN 978-0-7817-5732-4.
  7. a b Byron J. Bailey, Jonas T. Johnson, Shawn D. Newlands: Head neck surgery--otolaryngology. Philadelphia, PA: Lippincott Williams Wilkins, 2006, s. 528. ISBN 978-0-7817-5561-0.
  8. Richard J. Wiet, Jean-Bernard. Causse, Michael E. Johns: Complications in Otolaryngology: Head and Neck Surgery. Toronto: Philadelphia : B.C. Decker, 1986, s. 153. ISBN 978-0-941158-63-3.
  9. Cele i opis badania sjalograficznego, opracowanie Ewy Trybuszewskiej. zdrowie.med.pl [dostęp 16.10.2016]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.