Spektr-RG

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spektr-RG
Ilustracja
Inne nazwy SRG
Zaangażowani Instytut Badań Kosmicznych RAN (Rosja), Niemiecka Agencja Kosmiczna
Indeks COSPAR 2019-040A
Rakieta nośna Proton M
Miejsce startu Bajkonur, Kazachstan
Orbita (docelowa, początkowa)
Okrążane ciało niebieskie Słońce
Czas trwania
Początek misji 13 lipca 2019 (12:31 UTC)
Wymiary
Masa całkowita 2267[1] kg

Spektr-RG (niem. Spektrum-Röntgen-Gamma, SRG; ros. Спектр-Рентген-Гамма, Спектр-РГ) – rosyjsko-niemiecki teleskop kosmiczny, prowadzący obserwacje w zakresie promieniowania rentgenowskiego i promieniowania gamma. Znajduje się na orbicie heliocentrycznej w pobliżu punktu libracyjnego L2 układu Ziemia-Słońce.

Cele badań[edytuj | edytuj kod]

Według agencji Roskosmos Obserwatorium kosmiczne Spektr-RG ma wykryć około stu tysięcy masywnych gromad galaktyk, czyli zasadniczo wszystkie w obserwowalnej części Wszechświata, około 3 miliony supermasywnych czarnych dziur w jądrach galaktyk, setki tysięcy gwiazd z aktywnymi koronami gwiazdowymi i akreujących białych karłów, dziesiątki tysięcy galaktyk gwiazdotwórczych i inne obiekty. Ma również dostarczyć danych o właściwościach międzygwiazdowej i międzygalaktycznej plazmy[2][3].

Instrumenty[edytuj | edytuj kod]

Ilustracja. Sonda widoczna od strony obiektywów teleskopów. Dwa otwarte tubusy zawierają po siedem zestawów zwierciadeł.
Teleskopy eROSITA (większy po lewej) i ART-XC (mniejszy po prawej)

Obserwatorium składa się z dwóch teleskopów umieszczonych na wspólnej platformie „Nawigator”, która była wcześniej używana np. w misji radioastronomicznej Spektr-R[2].

Rosyjski teleskop ART-XC (ang. Astronomical Roentgen Telescope X-ray Concentrator) obserwuje niebo w zakresie energii 5–30 keV. Składa się z siedmiu modułów po 28 zwierciadeł w układzie Woltera. Jego rozdzielczość kątowa to 45 sekund kątowych[2][4].

Niemiecki teleskop eROSITA obserwuje niebo w zakresie energii 0,3–11 keV. Składa się z siedmiu modułów po 54 zwierciadła w układzie Woltera. Jego rozdzielczość kątowa to 18 sekund kątowych[2][5].

Przebieg misji[edytuj | edytuj kod]

Sonda została wystrzelona 13 lipca 2019 roku z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie, za pomocą rakiety Proton M[1][6]. 23 lipca zostały zdjęte pokrywy teleskopów eROSITA i ART-XC[2]. Trwający ok. 3 miesiące lot do punktu libracyjnego L2 to okres weryfikacji działania i kalibracji przyrządów. Podstawowa misja, polegająca na wykonaniu kompletnego przeglądu nieba w zakresie 0,3–11 keV, ma potrwać 4 lata. Następne 2,5 roku potrwają dalsze obserwacje wybranych obiektów w zakresie twardszego promieniowania (do 30 keV)[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Spektr R (ang.). W: NSSDC Master Catalog [on-line]. NASA. [dostęp 2021-03-18].
  2. a b c d e Российская космическая обсерватория «Спектр-РГ» (ros.). Roskosmos. [dostęp 2021-03-18].
  3. a b Spectrum-Roentgen-Gamma (ang. • ros.). Instytut Badań Kosmicznych Rosyjskiej Akademii Nauk. [dostęp 2021-03-18].
  4. „Proceedings of the SPIE”, 10699, 2018, 106991Y, DOI10.1117/12.2312053, Bibcode2018SPIE10699E..1YP (ang.).
  5. eROSITA – the hunt for Dark Energy begins (ang. • niem.). Niemiecka Agencja Kosmiczna, 2019-06-18. [dostęp 2021-03-25].
  6. Elizabeth Howell: Russia Launches Spektr-RG, a New X-Ray Observatory, into Space (ang.). Space.com, 2019-07-13. [dostęp 2021-03-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]