Stokóweczka szmaragdowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stokóweczka szmaragdowa
Nannopsittaca dachilleae[1]
O’Neill, Munn & Franke, 1991
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina papugowate
Podrodzina papugi neotropikalne
Plemię Amoropsittacini
Rodzaj Nannopsittaca
Gatunek stokóweczka szmaragdowa
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Stokóweczka szmaragdowa[3] (Nannopsittaca dachilleae) – gatunek małego ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae). Występuje w zachodniej części Ameryki Południowej. Opisany w 1991 roku.

Taksonomia i odkrycie

Gatunek został odkryty w 1985 roku przez Charlesa A. Munna w trakcie badań w okolicach rzeki Manú w Peru. Zaobserwował on stadko zielonych ptaków, przypominających te z rodzaju Forpus, jednak nie wykazywały one dymorfizmu płciowego i nie przypominały żadnego znanego gatunku występującego w tym rejonie. W 1987 roku zespołowi kierowanemu przez Johna P. O’Neilla udało się pozyskać w terenie pierwsze okazy tych ptaków, a wtedy okazało się, że prawdopodobnie nie należą one do rodzaju Forpus, lecz są przedstawicielami nieopisanego jeszcze gatunku. Później O’Neill umieścił ten gatunek w rodzaju Nannopsittaca. Pierwszy opis gatunku sporządzili O’Neill, Munn i Irma Franke, a ukazał się on w 1991 roku na łamach czasopisma „The Auk”. Nazwa gatunkowa dachilleae upamiętnia zmarłą tragicznie w 1989 roku Barbarę D’Achille, działaczkę na rzecz ochrony środowiska i dziennikarkę[4]. Nie wyróżnia się podgatunków[5].

Zasięg występowania

Całkowity zasięg występowania szacowany jest na 134 000 km2. Obejmuje miejsce, gdzie graniczą ze sobą Peru, Brazylia i Boliwia, jednak większa część zasięgu leży w Peru. Gatunek spotykany do wysokości 300 m n.p.m. w lasach na brzegach rzek. Był widziany w zaroślach drzew Calocophyllum spruceanum i Cecropia membranacea oraz bambusów[6].

Morfologia

Nie występuje widoczny dymorfizm płciowy. Długość ciała wynosi 12 cm, masa ciała 37,5–49 g. Skrzydło mierzy 80–89,5 mm, ogon 40,2–49,5 mm, a skok 9,2–12,6 mm. Wierzch głowy jasnoniebieski, obrączka oczna biała. Wierzch ciała, sterówki i skrzydła ciemnozielone; lotki brązowawe. Spód ciała jasnozielony. Dziób różowy, nogi pomarańczowe[4].

Zachowanie

Widywana w stadach 10–20 osobników. Żeruje na nasionach, głównie bambusów z rodzaju Guadua. Odwiedza także, podobnie do innych papug, lizawki z gliny celem pobierania składników odżywczych. Widywana w stadach z wróbliczką amazońską (Forpus modestus), stadniczką żółtoczelną (Brotogeris sanctithomae) oraz stadniczką niebieskosterną (B. cyanoptera)[4].

Status

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 1994 do 2020 roku uznawała stokóweczkę szmaragdową za gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened). Od 2020 r. gatunek ten ma status najmniejszej troski (LC – Least concern). Liczebność populacji wstępnie oszacowano na około 10 tysięcy osobników (czyli około 6700 osobników dorosłych), a jej trend uznaje się za spadkowy[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nannopsittaca dachilleae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Nannopsittaca dachilleae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Amoropsittacini Brereton, 1963 (wersja: 2020-01-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-10-19].
  4. a b c J.P. O'Neill, C.A. Munn, I. Franke. Nannopsittaca dachilleae: a new species of parrotlet from eastern Peru. „The Auk”. 108, s. 225–229, 1991. 
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-10-19].
  6. Amazonian Parrotlet Nannopsittaca dachilleae. BirdLife International, 2013.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]