Mundur górniczy
![]() |
Treść tego artykułu od 2020-08 należy opracować w taki sposób, aby nie uwypuklała nadmiernie polskiej specyfiki / aby nie zawężała się tylko do polskich warunków Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Poczet_sztandarowy_parafii_%C5%9Bw._Anny_w_Janowie.jpg/220px-Poczet_sztandarowy_parafii_%C5%9Bw._Anny_w_Janowie.jpg)
Mundur górniczy (śl.: bergmůńok) – uniform przeznaczony dla osób posiadających stopień górniczy. Mundur górniczy jest symbolem przynależności do górniczego stanu, wyrazem tradycji i szczególnego uznania dla ciężkiej i odpowiedzialnej pracy górniczej[1].
Mundur górniczy w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Stosowne przepisy zawarte są w ustawie o stopniach górniczych, honorowych szpadach górniczych i mundurach górniczych.
Mundur
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Subterranean_Skansen_Guido_Zabrze_09.jpg/220px-Subterranean_Skansen_Guido_Zabrze_09.jpg)
Wzorem dla dzisiejszego munduru górniczego był uniform wprowadzony w XVIII wieku na terenie Niemiec w Zagłębiu Ruhry. W Polsce pierwsze mundury wprowadzone zostały w 1817 roku i służyły jako odzież robocza. Wzorem były stroje piechoty Królestwa Polskiego. Różniły się dla poszczególnych stopni pracowników górnictwa. Obecnie używane mundury górnicze (galowe) od tych z XIX wieku różnią się kurtką (frak został zastąpiony marynarką) oraz spodniami (białe zastąpiono czarnymi). Półbuty zastąpiły buty z cholewami. Oprócz tego zrezygnowano z czekana górniczego i wprowadzono damską wersję munduru.
Mundur funkcjonuje jako:
- Służbowy mundur górniczy
- Galowy mundur górniczy
Pióropusze munduru galowego:
- zielony – dla dyrektorów generalnych i dyrektorów górniczych
- biały – dla osób dozoru ruchu zakładu górniczego
- czarny – dla górników
- czerwony – dla orkiestry górniczej (biało-czerwony – dla kapelmistrza).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Gornik_w_mundurze.jpg/220px-Gornik_w_mundurze.jpg)
Szpada górnicza
[edytuj | edytuj kod]Honorową szpadę górniczą można nosić wyłącznie przy galowym mundurze górniczym, zawieszoną pionowo przy lewym boku, na krótkich rapciach, przypiętych do pasa pod kurtką mundurową[2].
Budowa szpady górniczej[2]:
- długość całkowita: 88 cm
- długość głowni: 70 cm
- długość rękojeści: 18 cm
- trzon rękojeści: drewniany[a]
- jelec w kolorze złotym przechodzący w zintegrowany z nim kabłąk
- podkrzyże z oślą podkową
Szpada górnicza jest bronią paradną, stanowiącą ozdobny element munduru, w związku z czym nie posiada cech broni bojowej.
Kolorystyka temblaków wiązanych na szpadzie[3][2]:
- chwost zielono-czarny z taśmą zielono-czarną – dla górników
- chwost zielono-czarny z taśmą biało-czerwoną – dla osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego
- chwost biało-czerwony z taśmą biało-czerwoną – dla pocztu sztandarowego
Stopnie górnicze
[edytuj | edytuj kod]Stopnie górnicze uprawniające do noszenia munduru górniczego:
- generalny dyrektor górnictwa
- generalny dyrektor górniczy:
- I stopnia
- II stopnia
- III stopnia
- generalny honorowy dyrektor górniczy
- dyrektor górniczy:
- I stopnia
- II stopnia
- III stopnia
- inżynier górniczy:
- I stopnia
- II stopnia
- III stopnia
- technik górniczy:
- I stopnia
- II stopnia
- III stopnia
- górnik:
- I stopnia
- II stopnia
- III stopnia
Stopnie generalnego dyrektora górniczego i dyrektora górniczego mogą być nadawane osobom posiadającym wyższe wykształcenie. Stopnie inżyniera górniczego mogą być nadawane osobom posiadającym wyższe wykształcenie. Stopnie technika górniczego mogą być nadawane osobom posiadającym średnie wykształcenie. Stopnie górnika mogą być nadawane osobom posiadającym kwalifikacje górnicze.
Stopnie i stanowiska służbowe
[edytuj | edytuj kod]Stopnie i stanowiska służbowe (1983-2003)
[edytuj | edytuj kod]Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mimo oficjalnych wytycznych, dużą popularnością cieszą się trzony wykonane z tworzyw sztucznych zamiast drewna.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Art. 11 ust. 1 Ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o stopniach górniczych, honorowych szpadach górniczych i mundurach górniczych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1049).
- ↑ a b c Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 września 2003 r. w sprawie stanowisk służbowych, stopni górniczych, wzorów mundurów górniczych i honorowej szpady górniczej (Dz.U. z 2003 r. nr 181, poz. 1771).
- ↑ Wzory mundurów górniczych, szpad górniczych i odznak stopni górniczych – https://web.archive.org/web/20060522102737/http://www.senat.gov.pl/k5/dok/sejm/033/1030zal.pdf.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Zbiór przepisów o stopniach górniczych. Ministerstwo Górnictwa i Energetyki, czerwiec 1983 r.
- Zarządzenie nr 12 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 28 maja 1983 r. w sprawie określenia wzorów mundurów górniczych służbowych i uroczystych oraz zasad ich noszenia, oznak stopni górniczych, a także wzorów wniosku o nadanie stopnia górniczego, dyplomu i legitymacji.
- Zarządzenie nr 12 Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 1983 r. w sprawie warunków i trybu nadawania stopni górniczych oraz wzorów i norm przydziału mundurów górniczych.
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 września 2003 roku w sprawie stanowisk służbowych, stopni górniczych, wzorów mundurów górniczych i szpady górniczej.