Szpila (szachy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szpila, rentgen[a], klamra – atak na dwie bierki szachowe ustawione jedna za drugą.

Szpila przypomina związanie, a różnica polega na tym, że w jej przypadku cenniejsza bierka stoi przed bierką o mniejszej lub równej wartości. Przeciwnik musi ruszyć się cenniejszą bierką, aby jej nie stracić, tym samym odsłaniając i następnie tracąc mniej cenną bierkę. Szpilę mogą „wbić” figury długodystansowe, czyli hetman, wieża i goniec (skoczek może stworzyć widełki). Ponieważ szpila jest bezpośrednim atakiem na cenniejszą figurę, powszechnie uważa się ją za znacznie silniejszą i skuteczniejszą groźbę niż związanie. Jej ofiara przeważnie nie uniknie straty materiału (choć jest to możliwe, gdy można dać szacha którąś z zaatakowanych figur lub zasłonić figurę słabszą bierką). Szpila jest rzadsza niż związanie, ale gdy się zdarzy, zwykle jest kluczowa dla wyniku partii.

Typy szpili[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwa typy szpili: absolutna i względna. Przy szpili absolutnej król jest szachowany, więc gracz musi zażegnać groźbę (według zasad gry w szachy). W przypadku szpili względnej bierką atakowaną nie jest król, zatem nie trzeba jej ruszać ani zasłaniać.

Szpila względna[edytuj | edytuj kod]

Na diagramie, przy ruchu czarnych, czarny hetman jest szpilowany przez gońca białych. By nie stracić hetmana, czarne muszą się nim ruszyć; w następnym ruchu białe zdobędą wieżę. Czarne najprawdopodobniej ruszą się hetmanem, który jest cenniejszy od wieży, ale wybór należy do nich.

abcdefgh
8
Chessboard480.svg
b7 – Czarna wieża
f7 – Czarny król
e6 – Czarny pionek
f6 – Czarny pionek
d5 – Czarny hetman
f4 – Biały pionek
e3 – Biały pionek
f3 – Biały goniec
e2 – Biały hetman
f2 – Biały król
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Czarny hetman jest szpilowany przez białego gońca, bo gdy się ruszy, goniec może zbić wieżę

Szpila absolutna[edytuj | edytuj kod]

Na diagramie, przy ruchu białych, biały król jest szpilowany przez czarnego gońca. Reguły zobowiązują białych do odpowiedzi na szacha. Gdy białe wykonają jedno z możliwych posunięć, czarne zbiją ich hetmana.

abcdefgh
8
Chessboard480.svg
d7 – Czarny hetman
e7 – Czarny król
d5 – Czarny goniec
e4 – Biały król
f4 – Biały goniec
f3 – Biały hetman
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Biały król jest „szpilowany” przez czarnego gońca bo gdy ruszy się, goniec zbije białego hetmana.

Przykład z partii[edytuj | edytuj kod]

W partii rozegranej w 1989 roku między Nigelem Shortem a Rafajelem Wahanianem białe poświęciły gońca, żeby zbić hetmana poprzez szpilę[2]. Białe zagrały 51. Ge5+ i w tej pozycji czarne się poddały, ponieważ gdy zagrają 51...K:e5, by uniknąć natychmiastowej straty hetmana, 52.Hc3+ zdobywa go poprzez szpilę[3].

abcdefgh
8
Chessboard480.svg
c8 – Biały hetman
b7 – Czarny pionek
g7 – Czarny hetman
a6 – Czarny pionek
f6 – Czarny król
e5 – Biały goniec
g5 – Czarny pionek
a4 – Biały pionek
e4 – Czarny goniec
h3 – Biały pionek
f2 – Biały pionek
g2 – Biały pionek
g1 – Biały król
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Pozycja po 51. Ge5+; po 51...K:e5 szpiluje 52.Hc3+ (Short–Wahanian, 1989)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według niektórych źródeł rentgen to szpila przy ataku dwiema figurami[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Temat P 19. Taktyka: Szpila (klamra), Röntgen, szachmat.edu.pl
  2. Nigel Short vs Rafael Vaganian, chessgames.com.
  3. David Hooper, Kenneth Whyld: The Oxford Companion to Chess. Oxford University Press, 1992, s. 374. ISBN 0-19-280049-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]