Topola czarna zwana baobabem na placu Litewskim w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
„Baobab” w Lublinie
22 listopada 2008 r.
Wrzesień 2012 r., „baobab” po prawej stronie kadru
23 maja 2017 r., tuż przed usunięciem

„Baobab” w Lublinietopola czarna zasadzona ok. 1880 na placu Litewskim w Lublinie[1]. Charakterystyczny obiekt zlokalizowany w centrum miasta usunięto 23 maja 2017 r. ze względu na jego postępujące zamieranie.

Historia[edytuj]

Zdaniem Euzebiusza Maja, historyka sztuki i konserwatora krajobrazu kulturowego, „baobab” został zasadzony po powstaniu styczniowym według projektu Feliksa Bieczyńskiego jako „drzewo wolności”. Miało to nawiązywać do działań Izabeli Czartoryskiej, która – wzorem rewolucjonistów francuskich – sadziła m.in. topole czarne jako symbole wolności[1][2].

Pod koniec XIX w. i na początku XX w. drzewo rosło tak szybko, że miało osłabiać dominantę ówczesnego placu Musztry – sobór prawosławny[2]. W latach 40. XX w. korzenie drzewa rozpościerały się na trawnikach. Około 20 lat później w otoczeniu topoli ułożono „naturalny bruk”, co utrudniło wegetację[1]. Stan „baobabu” pogorszył się na początku lat 90., kiedy w trakcie robót budowlanych odcięto część systemu korzeniowego. Ze względu na brak dokumentacji trudno było wskazać winnych tego czynu[1]. 18 lipca 1990 lubelska topola została wpisana na listę pomników przyrody[3].

Na początku XXI w. drzewo zaczęło zamierać, m.in. z powodu niedostatecznego uwodnienia i natlenienia, a także na skutek mrożenia okolic drzewa w okresach zimowych (w tej części placu Litewskiego organizowano lodowiska). W 2005 r. zbyt blisko pnia ułożono kostkę brukową. W 2008 r. usprawniono funkcjonowanie systemu korzennego, układając pod ziemią instalację nawadniająco-napowietrzającą[2]. W maju 2011 r. podczas prac pielęgnacyjnych przycięto uschnięty wierzchołek, co obniżyło drzewo o ok. 1,5 m[4]. W 2013 r. topola miała ok. 16 m wysokości. Szacowano wtedy, że w szczytowym okresie mogła ona mierzyć powyżej 35 m[2].

W 2014 r. przewidywano, że drzewo wyschnie w ciągu 10–15 lat[1]. W grudniu 2016 r. z powodu zainfekowania „baobabu” grzybem odłamał się konar. Dendrolodzy stwierdzili, że 70% pnia uległo uszkodzeniu, a jedynie 15% było zdrowe. Opowiedzieli się za wycięciem topoli[5]. Topola została wypisana z listy pomników przyrody 17 marca 2017 r. Miała wtedy 506 cm w obwodzie[6]. W maju wojewódzki konserwator zabytków podjął decyzję o wycięciu „baobabu”[7].

Drzewo usunięto 23 maja 2017 r. Na zlecenie wojewódzkiego konserwatora zabytków pracownik Ogrodu Botanicznego UMCS pobrał zaszczepki. Pień przeznaczono na wykonanie rzeźby[8][9].

Przypisy

  1. a b c d e Małgorzata Szlachetka, Baobab na placu Litewskim, czyli niepowtarzalne drzewo wolności, obumiera. Dlaczego?, kurierlubelski.pl, 28 lipca 2014 [dostęp 2016-12-15].
  2. a b c d Monika Śliwińska, Lubelski Baobab, leksykon.teatrnn.pl, 20 marca 2013 [dostęp 2016-12-15].
  3. Rejestr pomników przyrody w województwie lubelskim, bip.lublin.rdos.gov.pl [dostęp 2016-12-15].
  4. Paweł Franczak: Pl. Litewski: Ratunek dla baobabu. gazetawroclawska.pl, 2011-05-30. [dostęp 2015-10-04].
  5. Małgorzata Szlachetka, Baobab z placu Litewskiego zostanie wycięty, 19 grudnia 2016 [dostęp 2016-12-19].
  6. Uchwała nr 697/XXVI/2017 Rady Miasta Lublin z dnia 2 marca 2017 r. w sprawie pozbawienia statusu pomnika przyrody. [dostęp 2017-03-17].
  7. Małgorzata Szlachetka, Jest decyzja wojewódzkiego konserwatora zabytków: baobab zostanie wycięty, kurierlubelski.pl, 17 maja 2017 [dostęp 2017-05-17].
  8. Małgorzata Szlachetka, Ścięty baobab zmieni się w instalację artystyczną, kurierlubelski.pl, 22 maja 2017 [dostęp 2017-05-23].
  9. Dominik Smaga, Baobab wycięty. Drzewo zniknęło z placu Litewskiego, dziennikwschodni.pl, 23 maja 2017 [dostęp 2017-05-23].