Trach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Trachherb szlachecki.

Herb
Odmiana[1]

Opis herbu[edytuj | edytuj kod]

Herbu tego tarcza na dwie części przedzielona wzdłuż być powinna, po prawej stronie jest Smok w górę podniesiony, z skrzydłami i nogami rozszerzonymi, jakby coś chciał złapać, bez korony, z uszami długimi, ogon u niego trochę zakrzywiony, jakby stał na nim; po lewej stronie trzy Wręby, ale trochę na ukos idące, na hełmie trzy pióra strusie.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Oprócz Polski, herb Trach występuje również w herbarzach pochodzenia niemieckiego i francuskiego. W Polsce, początkowo Trach był nierozerwalnie związany z rodem śląskim o tym samym nazwisku - Trachów z Brzezia - wskazuje to na jego zachodnie pochodzenie; według zachodnich reguł heraldycznych większość herbów należała tylko do jednej rodziny (nie tworzono rodów heraldycznych, jak to miało miejsce w Polsce, gdzie do jednego herbu należą dziesiątki rodzin o niewielkim lub żadnym stopniu spokrewnienia). Potomkowie Ottona Tracha, osiedlając się w różnych miejscowościach przyjęli nazwiska pochodzące od ich nazw - i tak na przykład: Bukowiecki z Bukowca, Proski z Prochów itd.

Najwcześniejsze wzmianki o herbie: 1494

Odmiany herbu[edytuj | edytuj kod]

Bartosz Paprocki w Sztambuchu Śląskim podaje, że ...Powinien być Smok złoty w koronie na głowie, w polu błękitnym, a po drugiej stronie trzy pola, na hełmie pół Smoka takiego jak na tarczy [2]. Z kolei francuskie herbarze podają, że godło na tarczy herbu Trach to D'argent, à un dragon ailé de sable, a więc "w polu srebrnym, czarny (de sable) skrzydlaty (ailé) smok". Ostateczny wygląd klejnotu osadzonego w hełmie na tarczy również jest niejasny. Sam Paprocki podaje, że jedni kładą "pół smoka, takiego jak na tarczy", inni zaś trzy pióra strusie[a]. Francuski blazon umieszcza w nim po prostu smoka (le dragon).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Jeżeli wierzyć zapiskom K. Niesieckiego, miasto "Frachtenbergę" (Trachenberg, ob. Żmigród) założył właśnie członek rodziny Trach; od swego herbu i nazwiska wywiódł nazwę miasta.

Herbowni[edytuj | edytuj kod]

Albingiewicz, Boszczewski, Boszczowski, Bukowiecki[b], Gniński[3], Proski, Trach, Zelęcki, Żak[c]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Pióra w klejnocie są wynalazkiem typowo polskim; biorąc pod uwagę datę powstania dzieła Paprockiego można uznać, iż wygląd herbu ewoluował także w Polsce.
  2. Bukowieccy h. Trach najprawdopodobniej są potomkami bądź Trachów osiadłych w Bukowcu w Wielkopolsce bądź którejś z linii Gnińskich pozostałych w Bukowcu na Kaszubach (tamtejsi Bukowieccy używali przydomka Teschner).
  3. Rodzina Żak pieczętuje się herbem Trach przedstawiającym nie smoka, lecz koguta. Za K. Niesieckim (Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845) "Żak herbu Trach, ale inne od naszego Tracha zwyczajnego, przecież to nazwisko nosi na sobie, to jest powinien być Orzeł biały, z kurzą głową w polu czerwonem."

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Herb Trach z listą nazwisk w elektronicznej wersji Herbarza polskiego Tadeusza Gajla
  2. a b Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845
  3. Łęki Wielkie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kasper Niesiecki: Herbarz Polski. Lipsk: Jan Nepomucen Bobrowicz, 1839-1845.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]