Vjetrenica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Vjetrenica
Ilustracja
Wejście do jaskini Vjetrenica
Państwo  Bośnia i Hercegowina
Długość 6500 m
Położenie na mapie Bośni i Hercegowiny
Mapa lokalizacyjna Bośni i Hercegowiny
Vjetrenica
Vjetrenica
42°51′N 17°59′E/42,850000 17,983333
Strona internetowa jaskini

Vjetrenica – największa jaskinia w Bośni i Hercegowinie.

Jaskinia znajduje się ok. 80 km na południowy wschód od Mostaru, na zachodnim krańcu Popovego Polja[1], koło wsi Zavala[2].

Jaskinia została zbadana i opisana na odcinku o długości 6,1 km, jej najdłuższy kanał wynosi 2,47 km[2], a trasa udostępniona dla zwiedzających 600 m[1]. Temperatura powietrza w głównym korytarzu utrzymuje się w przedziale pomiędzy 11 a 15 °C, a temperatura wody trochę powyżej 11 °C[3]. W jaskini znajduje się kilka podziemnych rzek (stałych i okresowych) oraz liczne jeziora. Największe jezioro (Veliko jezero) ma długość 180 m[4]. Jaskinia obfituje w formy krasowe[2].

Nazwa Vjetrenica nawiązuje do wiatru wiejącego z wnętrza jaskini, którego prędkość w okresie letnim dochodzi do 3 m/s (vjetar, pol. wiatr)[3]. Wiatr ustaje po ulewnych deszczach, kiedy woda w jednym z podziemnych jezior wzbiera i zalewa syfony[3]. Kierunek wiatru w okresie zimowym nie jest do końca poznany[3]. Silne prądy powietrzne wyzwalają dźwięki podobne do dźwięków kobzy[5]. Wedle lokalnych wierzeń jaskinie miały zamieszkiwać wróżki, a dźwięki wydobywające się z jej wnętrza miały być kołysankami nuconymi małym wróżkom[5]. Dźwięki te interpretowano również do przepowiadania przyszłości[5].

Jaskinia jest jedną z dwóch na świecie (obok jaskini Postojna w Słowenii), gdzie żyje prawie 100 gatunków zwierząt jaskiniowych i jedną z sześciu, gdzie liczba gatunków troglobiontów i stygobiontów przekracza 40[6]. Nowe gatunki są ciągle odkrywane[7]. Znaleziono tu również osiem skamieniałych szczątków zwierzęcych, m.in. niedźwiedzia jaskiniowego i leoparda (Panthera pardus)[2].

W 1950 roku Vjetrenica została uznana za pomnik przyrody, w 1964 roku jaskinię udostępniono zwiedzającym, a w 1981 roku utworzono tu rezerwat geomorfologiczny[1]. W 2004 roku Vjetrenica została zgłoszona do wpisu na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO[2][5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Beata Skrzypek: Bośnia i Hercegowina. Przewodnik. Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2011, s. 120–121. ISBN 978-83-62460-14-4. [dostęp 2014-06-29]. (pol.)
  2. a b c d e UNESCO: Vjetrenica cave (ang.). [dostęp 2014-06-30].
  3. a b c d John Gunn: Encyclopedia of Caves and Karst Science. Taylor & Francis, 2004, s. 1621. ISBN 978-1-57958-399-6. [dostęp 2014-06-29]. (ang.)
  4. William B. White, David C. Culver: Encyclopedia of Caves. Academic Press, 2011, s. 860. ISBN 978-0-12-383833-9. [dostęp 2014-06-29]. (ang.)
  5. a b c d William B. White, David C. Culver: Encyclopedia of Caves. Academic Press, 2011, s. 862. ISBN 978-0-12-383833-9. [dostęp 2014-06-29]. (ang.)
  6. David C. Culver, Tanja Pipan: The Biology of Caves and Other Subterranean Habitats. Oxford University Press, 2009, s. 169. ISBN 978-0-19-155144-4. [dostęp 2014-06-29]. (ang.)
  7. Jonathan B. Martin, William Blaine White: Frontiers of Karst Research: Proceedings and Recommendations of the Workshop Held May 3 Through 5, 2007, San Antonio, Texas, USA. Karst Waters Institute, 2008, s. 55. ISBN 978-0-9789976-2-5. [dostęp 2014-06-29]. (ang.)