Lista światowego dziedzictwa UNESCO

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Liczba miejsc światowego dziedzictwa w poszczególnych krajach (stan z 2016)

Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w lipcu 2016) 1052 obiekty w 165 krajach, w tym 814 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 203 przyrodniczego (P) i 35 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

Kryteria[edytuj]

O objęciu danego obiektu ochroną UNESCO w ramach listy światowego dziedzictwa decyduje szereg kryteriów. Do końca 2004 r. było sześć kryteriów dla obiektów dziedzictwa kulturowego i cztery dla przyrodniczego. W 2005 r. połączono je w jednorodną listę dziesięciu kryteriów. Dany obiekt musi reprezentować "unikatową wartość uniwersalną" i spełniać przynajmniej jeden z poniższych warunków:

Kryteria kulturowe
  • I. reprezentować arcydzieło ludzkiego geniuszu twórczego;
  • II. przedstawiać ważną wymianę ludzkich wartości, na przestrzeni dziejów lub w obszarze danego regionu świata, w zakresie rozwoju architektury lub technologii, w sztukach monumentalnych, urbanistyce lub projektowaniu krajobrazu;
  • III. przedstawiać unikatowe albo przynajmniej wyjątkowe świadectwo tradycji kulturowej lub istniejącej albo minionej cywilizacji;
  • IV. przedstawiać szczególny przykład typu budowli, zespołu architektonicznego lub technologicznego albo krajobrazu ilustrującego ważny etap (lub etapy) w historii ludzkości;
  • V. przedstawiać szczególny przykład tradycyjnego ludzkiego osadnictwa, zagospodarowania ziemi lub morza, reprezentatywny dla danej kultury (lub kultur), albo ludzkiej interakcji ze środowiskiem, szczególnie jeśli stało się ono zagrożone wskutek nieodwracalnej zmiany;
  • VI. pozostawać w bezpośrednim lub namacalnym związku z wydarzeniami lub żywą tradycją, pomysłowością lub wierzeniami, albo z dziełami artystycznymi lub literackimi o wyjątkowym uniwersalnym znaczeniu (Komitet uznaje, że to kryterium powinno być stosowane w połączeniu z innymi kryteriami).
Kryteria przyrodnicze
  • VII. obejmować wyjątkowe zjawiska przyrodnicze lub tereny szczególnego naturalnego piękna i o znaczeniu estetycznym;
  • VIII. przedstawiać szczególne świadectwo ważnych etapów w historii planety, zawierające ślady dawnego życia, istotnych toczących się procesów geologicznych; tworzących formy ukształtowania terenu lub istotne formacje geomorficzne lub fizjograficzne;
  • IX. przedstawiać szczególny przykład toczących się procesów ekologicznych i biologicznych, istotnych dla ewolucji i rozwoju lądowych, słodkowodnych, przybrzeżnych i morskich ekosystemów lub społeczności roślin i zwierząt;
  • X. obejmować najważniejsze środowiska przyrodnicze do ochrony różnorodności form życia, łącznie z zagrożonymi gatunkami o uniwersalnej wartości z punktu widzenia nauki i konserwacji przyrody.

Obiekty UNESCO według regionów[edytuj]

Według stanu na rok 2016 liczba obiektów światowego dziedzictwa w poszczególnych regionach przedstawia się następująco:

Region Przyrodnicze Kulturowe Przyrodniczo-kulturowe Razem
Afryka (bez krajów arabskich) 37 48 5 90
Kraje arabskie 5 73 3 81
Azja (bez krajów arabskich, Rosji i Izraela), Australia i Oceania 62 173 12 247
Europa (z Rosją i Izraelem) i Ameryka Północna 62 426 10 498
Ameryka Łacińska 37 96 5 138
Razem 203[a] 814[b] 35 1052[a][b]


Szczegółowy opis obiektów z listy światowego dziedzictwa UNESCO na poszczególnych kontynentach:

Lista sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO[edytuj]

Konferencja Rok Data Miejsce Kraj
1 1977 27.06–1.07 Paryż  Francja
2 1978 5–8.09 Waszyngton  Stany Zjednoczone
3 1979 22–26.10 Kair i Luksor  Egipt
4 1980 1–5.09 Paryż  Francja
5 1981 26–30.10 Sydney  Australia
6 1982 13–17.12 Paryż  Francja
7 1983 5–9.12 Florencja  Włochy
8 1984 29.10–2.11 Buenos Aires  Argentyna
9 1985 2–6.12 Paryż  Francja
10 1986 24–28.11 Paryż  Francja
11 1987 7–11.12 Paryż  Francja
12 1988 5–9.12 Brasília  Brazylia
13 1989 11–15.12 Paryż  Francja
14 1990 7–12.12 Banff  Kanada
15 1991 9–13.12 Kartagina  Tunezja
16 1992 7–14.12 Santa Fe  Stany Zjednoczone
17 1993 6–11.12 Cartagena  Kolumbia
18 1994 12–17.12 Phuket  Tajlandia
19 1995 4–9.12 Berlin  Niemcy
20 1996 2–7.12 Mérida  Meksyk
21 1997 1–6.12 Neapol  Włochy
22 1998 30.11–5.12 Kioto  Japonia
23 1999 29.11–4.12 Marrakesz  Maroko
24 2000 27.11–2.12 Cairns  Australia
25 2001 11–16.12 Helsinki  Finlandia
26 2002 24–29.06 Budapeszt  Węgry
27 2003 30.06–5.07 Paryż  Francja
28 2004 28.06–7.07 Suzhou  Chiny
29 2005 10–17.07 Durban  Południowa Afryka
30 2006 8–16.07 Wilno  Litwa
31 2007 23.6–1.07 Christchurch  Nowa Zelandia
32 2008 2–10.07 Québec  Kanada
33 2009 22–30.06 Sewilla  Hiszpania
34 2010 25.07–3.08 Brasília  Brazylia
35 2011 19–29.06 Paryż  Francja
36 2012 24.06–06.07 Petersburg  Rosja
37 2013 16–27.06 Phnom Penh  Kambodża
38 2014 15-25.06 Doha  Katar
39 2015 28.06-08.07 Bonn  Niemcy
40 2016 10-17.07[c] Stambuł  Turcja
41[d] 2017 lipiec Kraków  Polska

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. a b Transgraniczny obiekt Basen Uws-nur leży w dwóch regionach.
  2. a b Transgraniczny obiekt "Architektoniczne dzieła Le Corbusier, wybitny wkład w ruch modernistyczny" leży w trzech regionach.
  3. Sesja zakończona 3 dni przed planowanym terminem ze względu na kwestie bezpieczeństwa związane z zamachem stanu w Turcji (pierwotnie planowano sesję do dnia 20.07.2016). Planowane jest wznowienie sesji w Paryżu w październiku 2016 r. [1]
  4. Planowana sesja: Polish city of Kraków to host 2017 World Heritage Committee session

Linki zewnętrzne[edytuj]