Wójcik (ptak)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wójcik
Seicercus trochiloides[1]
(Sundevall, 1837)
Wójcik
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina świstunki
Rodzaj Seicercus
Gatunek wójcik
Synonimy
  • Acanthiza trochiloides Sundevall, 1837[2]
  • Phylloscopus trochiloides (Sundevall, 1837)
Podgatunki
  • S. t. viridanus Blyth, 1843
  • S. t. ludlowi Whistler, 1931
  • S. t. trochiloides (Sundevall, 1837)
  • S. t. obscuratus Stresemann, 1929
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Przypuszczalna ewolucja podgatunków wójcika wokół Himalajów:

     P. t. trochiloides

     P. t. obscuratus

     P. t. plumbeitarsus

     P. t. "ludlowi"

     P. t. viridanus

Nie jest pokazany P. t. nitidus żyjący w regionie Kaukazu.

Wójcik[4], wójcik zielony, świstunka zielona, świstunka zielonawa (Seicercus trochiloides) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny świstunek (Phylloscopidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych, zamieszkujący północno-wschodnią Europę i północną Azję. Przeloty w V i VIII, zimuje w Indiach. W Polsce sporadycznie lęgowy w północno-wschodniej części kraju, w pozostałych częściach może być spotykany podczas przelotów.

Systematyka[edytuj]

Wyróżniono kilka podgatunków P. trochiloides[5][2][4]:

  • wójcik syberyjski (Seicercus trochiloides viridanus) – wschodnia Europa do środkowej Syberii i północno-zachodnich Chin.
  • Seicercus trochiloides ludlowi – północny Pakistan do północno-zachodnich Himalajów.
  • wójcik himalajski (Seicercus trochiloides trochiloides) – środkowe i wschodnie Himalaje do południowo-środkowych Chin.
  • wójcik chiński (Seicercus trochiloides obscuratus) – środkowe Chiny.

Charakterystyka[edytuj]

Wygląd zewnętrzny
Obie płci ubarwione jednakowo. Wyglądem przypomina piecuszka, ale jest od niego nieco mniejszy i bardziej krępy. Wierzch ciała oliwkowozielony, spód szarobiały. Wzdłuż oka ciemna pręga, a nad nim długa, żółtawa brew, sięgająca prawie do potylicy i często na końcu rozszerzona i wygięta do góry. Nogi brunatne (w odróżnieniu od podobnej świstunki północnej, która ma nogi jaśniejsze, żółtobrązowe). Dolna połowa dzioba jaśniejsza od górnej. Na skrzydle krótki, biały pasek, często słabo widoczny.
Rozmiary
długość ciała: ok. 10–11,5 cm[2]
rozpiętość skrzydeł: ok. 15-21 cm
Masa ciała
ok. 6,5–10,5 g[2]
Głos
Śpiew podobny do śpiewu pliszki siwej lub strzyżyka. Jest on szybki, głośny i wysoki, przyśpieszający i nagle urywający się pod koniec. Głos wabiący podobny do głosu pliszki siwej, jest to ostre „cliit”[6].
Zachowanie
Skryty, przebywa najczęściej w koronach drzew.

Środowisko[edytuj]

Wójciki gniazdują w nizinnych i górskich lasach mieszanych z udziałem brzóz i drzew iglastych, ponadto w lasach z bukami (Fagus), klonami (Acer) i lipami (Tilia) poprzeplatanych brzozami i sosnami (Pinus). Ponadto występują w parkach, ogrodach, nadrzecznych zaroślach i bagnistych lasach z wierzbami (Salix) i topolami (Populus)[7].

Pożywienie[edytuj]

Drobne bezkręgowce, ale i niewielka ilość owoców bzu (Sambucus) i nasion[7].

Lęgi[edytuj]

Sezon lęgowy trwa od maja do środka sierpnia[7].

Gniazdo 
Gniazdo ma formę kuli z otworem z boku, zbudowane z mchu, włókien roślinnych, traw, liści, korzeni. Wyściełane jest włosami, sierścią, piórami (w tym puchowymi). Umieszczone jest na ziemi, pod osłoną roślinności, kamienia czy korzenia drzewa. Niekiedy bywa ulokowane w szczelinie w skarpie, starej ścianie lub konarze drzewa[7].
Jaja
W zniesieniu od 3 do 7 jaj[7].

Status i ochrona[edytuj]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Ciekawostki[edytuj]

Na podstawie obserwacji populacji wójcika w Azji Zachodniej udokumentowano proces specjacji allopatrycznej. Dwie populacje wójcika w Syberii Centralnej nie krzyżują się, połączone są jednak wąskim pasem mieszańców poprzez Wyżynę Tybetańską. Tworzą więc tzw. gatunek pierścieniowy.

Przypisy

  1. Phylloscopus trochiloides. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2016-03-14]
  2. a b c d Clement, P.: Greenish Warbler (Phylloscopus trochiloides). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 20 czerwca 2016].
  3. BirdLife International 2012. Phylloscopus trochiloides. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-03-14]
  4. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Phylloscopidae Jerdon, 1863 - świstunki - Old world leaf warblers (wersja: 2015-10-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-03-14].
  5. F. Gill, D. Donsker: Bulbuls (ang.). IOC World Bird List: Version 6.1. [dostęp 2016-03-14].
  6. Peter H. Barthel & Paschalis Douglas: Jaki to ptak?. Warszawa: MULTICO, 2009, s. 126, 172. ISBN 9788370736880.
  7. a b c d e Ashpole, J., Burfield, I., Ieronymidou, C., Pople, R., Wheatley, H. & Wright, L.: Phylloscopus trochiloides -- (Sundevall, 1837). European Red List Assessment. BirdLife DataZone. [dostęp 20 czerwca 2016].
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Zobacz też[edytuj]