Werdiura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wydra z rybą w pysku, flamandzka weridura z około 1555 r., warsztat Jana van Tieghema, Wawel

Werdiura (od fr. verdure) – tapiseria o tematyce roślinno–zwierzęcej lub krajobrazowej utrzymana w tonacji zielonej.

Wytwarzano je od XV do XVIII wieku w manufakturach flamandzkich i francuskich[1]. Najbardziej popularna była w XVI wieku zwłaszcza na dworach królów i książąt[2]. Werdiury służyły do dekoracji, głównie podczas uroczystości dworskich jak koronacje, wesela. Szczególnym typem tkanin były wąskie, pionowe, zwane entrefenetrami (międzyokiennymi), które zawieszano na wąskich ściankach między oknami[3].

Przykładem tego typu tapiserii jest kolekcja werdiur króla Zygmunta Augusta na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie. Tapiserie przedstawiające zwierzęta na tle krajobrazu mają różne rozmiary i kształty – wąskie poziome, wąskie pionowe i duże, zbliżone do kwadratu. Na werdiurach występują zwierzęta europejskie – sarny, jelenie, ptaki wodne, zwierzęta egzotyczne – tygrysy, lwy, strusie, wielbłądy, małpy, a także fantastyczne – jednorożce, smoki, upierzone pantery. Zwierzęta domowe występują sporadycznie. Na jednych werdiurach prowadzą one życie spokojne, w naturalnych warunkach, niezakłóconych działalnością człowieka (Jednorożec-żyrafa i ryś, Wydra z rybą w pysku, czapla i fantastyczne gady), na innych walczą ze sobą (Walka smoka z panterą, Lew zagryzający małpę lub Jastrząb rozrywający ptaka, wiewiórka i ryś)[3]. Kompozycja o tematyce roślinno–zwierzęcej i krajobrazowej jest nowością w dziejach sztuki i wiąże się z charakterystycznym dla epoki renesansu rosnącym zainteresowaniem przyrodą i odkrywaniem otaczającego świata. Uczeni z doby odrodzenia opracowywali i wydawali pierwsze nowożytne dzieła zoologiczne poświęcone anatomii i fizjologii zwierząt, często ilustrowane drzeworytami. Przy dworach królewskich i książęcych tworzono menażerie[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sztuka świata. T. 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, ISBN 978-83-213-4726-4.
  2. Kubalska-Sulkiewicz Krystyna, Bielska-Łach Monika, Manteuffel-Szarota Anna: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007
  3. a b c Maria Hennel-Bernasikowa: Arrasy Zygmunta Augusta. Kraków: Zamek Królewski na Wawelu, 1998, ISBN 83-902990-7-0.