Wielka Ciemna Plama

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wielka Ciemna Plama, widziana przez Voyagera 2.

Wielka Ciemna Plamaantycyklon wiejący na Neptunie, zaobserwowany przez sondę Voyager 2, który był położony na 22 stopniu szerokości południowej i rozciągał się na 30 stopni długości. Plama ta bardzo przypominała słynną Wielką Czerwoną Plamę na Jowiszu, zarówno pod względem położenia, jak i rozmiarów kątowych. Plama ostatecznie zanikła, ale podobne antycyklony pojawiły się na północnej półkuli planety[1].

Obserwacje[edytuj | edytuj kod]

Wielka Ciemna Plama z 1989 r.[edytuj | edytuj kod]

Ciemna Plama oznaczona GDS-89 miała kształt eliptyczny, rozmiary 13 000 × 6 600 km i obracała się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Znajdowała się powyżej otaczającej ją warstwy chmur, otaczał ją zmieniający się układ białych chmur typu cirrus zbudowanych z kryształków metanu, a w ślad za nią dookoła planety podążały liczne mniejsze wiry eliptyczne. Plama obiegała Neptuna w ciągu 18,3 godziny w kierunku ze wschodu na zachód. Uczeni przypuszczali, że podobnie jak Wielka Czerwona Plama, ten układ burzowy będzie istniał jeszcze długo.

Północne Wielkie Ciemne Plamy[edytuj | edytuj kod]

W 1994 r. Kosmiczny Teleskop Hubble’a został skierowany na Neptuna i odkrył, że Wielka Ciemna Plama z półkuli południowej zniknęła. Naukowcy zaobserwowali jednak niemal identyczny antycyklon na półkuli północnej (NGDS-32). Burze tego typu nie przekraczają równika, musiał więc on powstać niezależnie. Znajdował się on około 32°N i istniał jeszcze w 1996 r., a być może nawet do 2000 roku. Niezależnie od niej, w 1996 r. na 15°N powstała inna Ciemna Plama (NGDS-15), która pozostała widoczna przez 16 miesięcy[2].

Dynamika Plam[edytuj | edytuj kod]

Dynamika atmosfery Neptuna nie jest dobrze zrozumiana; przypuszcza się, że tego typu układy burzowe istnieją jeszcze po zaniknięciu obserwowalnej Plamy, o czym świadczy długie trwanie w atmosferze związanych z nią wcześniej jasnych chmur. Przypuszcza się, że Plama stanowi wyrwę w otaczających metanowych chmurach, pozwalającą zajrzeć w głąb planety.

Nie jest wiadome, jak często takie antycyklony tworzą się w atmosferze planety i w jakich warunkach stają się widoczne jako Ciemne Plamy. Być może jak w przypadku Owalu BA na Jowiszu, dzieje się tak po połączeniu mniejszych układów burzowych, które mogą być niedostrzegalne z Ziemi.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hubble Discovers New Dark Spot on Neptune. HubbleSite, 19.04.1995.
  2. L.A. Sromovsky, P.M. Fry, K.H. Baines. The Unusual Dynamics of Northern Dark Spots on Neptune. „Icarus”, s. 16-36(21), marzec 2002.