Wielka Waga Miejska we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wielka Waga Miejska
Ilustracja
Wielka Waga Miejska wg rysunku H. Mützela z 1824 roku
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Wysokość całkowita 5 m m
Rozpoczęcie budowy XIII wiek
Ukończenie budowy 1571
Zniszczono 1846
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Wielka Waga Miejska
Wielka Waga Miejska
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wielka Waga Miejska
Wielka Waga Miejska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielka Waga Miejska
Wielka Waga Miejska
Ziemia51°06′36,151″N 17°01′53,692″E/51,110042 17,031581

Wielka Waga – nieistniejący budynek Wielkiej Wagi Miejskiej, stojący na wrocławskim Rynku w zachodniej części placu, przed zachodnim wylotem Sukiennic.

Ustawienie wagi na placu targowych, jakim w XIII-wiecznym Wrocławiu był Rynek, związane było z przywilejem książęcym i wprowadzonym prawem w 1273 roku. tzw. "prawem wagi" (prawem składu) oraz prawem mili[1][2]. Wszystkie towary o wadze powyżej jednego cetnara, zarówno te przywożone do miasta jak i z niego wywożone, musiały być zważone na wadze miejskiej. Wszystkie towary musiały być ponadto składowane na placu przez co najmniej trzy dni[3].

Na wrocławskim Rynku znajdowały się dwie wagi: Wielka Waga i Mała Waga[1].

Wielka Waga[edytuj | edytuj kod]

Wielka Waga na zachodniej części wrocławskiego Rynku. Lata 1769-1850

Pierwszy drewniany, mały budynek Wielkiej Wagi został wzniesiony na zachodniej części Rynku, gdzie znajdował się wielki plac składowy. Po raz pierwszy wspomniany w dokumencie z roku 1332; występuje również na planie miasta z roku 1562. Od niego swoją nazwę wzięła zachodnia pierzeja Rynku - "Przy Budce" lub "Przy Wadze"[1]. Wielka Waga służyła do ważenia towarów powyżej dziesięciu cetnarów[2].

W 1571 roku dotychczasowy budynek wyburzono, a w jego miejsce wzniesiono nowy, murowany, na planie kwadratu o boku równym 7,20 m. W narożnikach znajdowały się kwadratowe filary, między którymi przerzucono półkoliste arkady. Budynek był otwarty na cztery strony, a w jego wnętrzu, pośrodku ustawiona była duża dwuramienna waga. Całość pokrywał dach przechodzący w regularny ośmiobok, zakończony spiralnymi kolumienkami podtrzymującymi baniasty, nieco spłaszczony hełm, zakończony gałką i chorągiewką. Nad jedną z arkad znajdowała się tabliczka z datą 1571[1].

W 1769 roku, od strony wschodniej budynku, dobudowano drewnianą, a od 1801 roku murowaną przybudówkę dla wagowego. Całość została zburzona w 1846 roku[1]. Obecnie w miejscu, gdzie znajdowała się Wielka Waga, znajduje się tabliczka upamiętniająca[4], a czerwona kostka brukowa tworzy obrys dawnego budynku[5].

Mała Waga[edytuj | edytuj kod]

W tym samym czasie, gdy wznoszono drewniany budynek Wielkiej Wagi, w zachodniej części bloku śródrynkowego, u wylotu zachodniego przejścia Karmów Bogatych (obecnie Przejście Żelaźnicze) wybudowano Dom Małej Wagi[6]. Mała Waga była przeznaczona do ważenia towarów do dziesięciu cetnarów[6]. Na jej temat wzmiankują dokumenty z lat 1387 i 1396[3]. 3 kwietnia 1521 roku rozpoczęto przebudowę budynku (zakończoną w 1522); powstał wówczas dwupiętrowy budynek pokryty dwuspadowym dachem. Na parterze znajdowały się pomieszczenia Małej Wagi i kasy a w środkowej części dwa ostrołucznie sklepione korytarze prowadzące do Sukiennic a pomiędzy nimi schody prowadzące na drugą kondygnację. W elewacji zachodniej, pomiędzy korytarzami znajdowało się potrójne okno z późnogotyckim, rzeźbionym tympanonem a w nim umieszczono datę "Anno dominis 1521". Na pierwszym piętrze znajdowała się sala winiarni dla szlachty, kupców i mieszczan. W kolejnych latach, po zlikwidowaniu wyszynku, sale wykorzystywano jako giełdę[3]. Fasada budynku była ozdobiona "fryzami z alegorycznymi przedstawieniami kolejnych etapów życia ludzkiego"[6]. Nad oknami znajdowały się małe tympanony udekorowane wrocławskimi motywami heraldycznymi.

W latach 1530-1532, pomiędzy Domem Małej Wagi a Sukiennicami dobudowano trzykondygnacyjny czworokątny budynek, w którym znajdował się Urząd Wagi, Szrotu i Ryby[7][6]; od 2 maja 1657, na mocy dekretu Rady Miejskiej, zwany był Domem Płócienników.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Harasimowicz: Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5.
  • Olgierd Czerner: Rynek wrocławski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976.