Zadanie (gry komputerowe)

Schemat i opis fikcyjnego zadania oraz jego celów i sposobów, w jaki się ze sobą łączą.

Zadanie; także: misja, (żarg., z ang.) quest – w grach komputerowych pojedynczy fragment fabuły składający się z szeregu celów i wyzwań, które musi wykonać kontrolowana przez gracza postać, drużyna czy jednostka. Po zrealizowaniu celów zadanie kończy się, za co gracz najczęściej jest nagradzany i zyskuje dostęp do następnego. Początkowo obecne były głównie w grach fabularnych, z czasem rozpowszechniły się także w innych gatunkach. W większości gier komputerowych celami zadań jest skończony szereg czynności, takich jak zabijanie czy eskortowanie bohaterów niezależnych albo zbieranie i dostarczanie przedmiotów. Zadania mogą być grupowane w ciągi tworzące pomniejsze wątki fabularne w ramach całej fabuły, a kiedy indziej wzajemnie się wykluczać.

Charakterystyka

Projektowanie zadań

Dawniej zadania stanowiły domenę głównie komputerowych grach fabularnych (cRPG) i massively multiplayer online games (MMO), z czasem zaczęły pojawiać się także w innych gatunkach, chociażby w grach akcji, strzelankach czy strategiach. W najogólniejszym znaczeniu zadanie to zbiór różnych celów, czynności, wyzwań itd., które postać gracza (BG) musi, może lub powinna wykonać. W odróżnieniu od np. gier sportowych czy platformówek, w których celem jest wygranie meczu albo przedostanie się na następny poziom, ukończenie zadania – zakładając, że nie jest ono ostatnie – nie oznacza zwycięstwa, a odblokowanie kolejnych, coraz bardziej przybliżających do finału.

W cRPG zadania są narzędziem fabularnym i projektowym stosowanym, żeby gracz nie miał poczucia robienia bezustannie tego samego. Chociaż większość zadań opiera się na wykonywaniu kilku tych samych czynności, np. zabijaniu przeciwników i zbieraniu przedmiotów, to umiejętne wymieszanie ich ze sobą w odpowiednich proporcjach, obudowanie interesującą otoczką fabularną i zróżnicowanie nagród może skutecznie maskować ich powtarzalność, przez co nie jest ona tak zauważalna i męcząca dla gracza. Jeżeli ten zauważa repetycyjność zadań albo celowo zaprojektowano je tak, żeby ich ukończenie wymagało mozolnego powtarzania jakiejś czynności, zjawisko takie nazywane jest „grindingiem”.

Poza różnicowaniem tych samych celów twórcy mogą zdecydować się na zaprojektowanie zadania znacząco odbiegającego od pozostałych stylistyką, perspektywą czy mechanikami rozgrywki, co spotyka się z różnym odbiorem. Pozytywnie oceniono chociażby zadanie „Pęknięta tafla rzeczywistości” z Dishonored 2 (2016), w którym gracz przełącza się pomiędzy teraźniejszością i przeszłością, czy zmieniające perspektywę kamery, klimat i nieco modyfikujące rozgrywkę poziomy ze Strachem na Wróble w Batmanie: Arkham Asylum (2009), w których będący łowcą Batman staje się bezbronną ofiarą. Nagłe wprowadzenie mechanik niepasujących do reszty rozgrywki, zwłaszcza słabo zaprojektowanych, może skutkować frustracją gracza np. ze względu na nagły wzrost poziomu trudności. Przykładami etapów, które spotkały się z krytyką, są chociażby wymuszone sekwencje skradankowe w Spider-Manie (2018) i Spider-Manie 2 (2023), w których dysponujący supermocami Spider-Manem zostaje zastąpiony przez bezbronną, mogącą jedynie ukrywać się Mary Jane Watson, czy zadanie „Czysta gra” z Mafii (2002), wymagające od gracza idealnego opanowania samochodu wyścigowego oraz wygrania za jego kierownicą trudnego, nie pozostawiającego miejsca na błędy wyścigu. Inną metodą zapewnienia różnorodności mogą być minigry czy inne dodatkowe aktywności mogące na pewien czas odciągnąć gracza od zadań, dzięki czemu powróciwszy do nich nie powinien on zwracać uwagi na powtarzalność celów.

Zadania z reguły projektuje się jako krótkie fragmenty fabuły, których ukończenie zajmuje z reguły od kilku minut do kilku godzin, chociaż w grach MMO zdarzają się zadania rozpisane na tydzień czy miesiąc, polegające na wykonywaniu przez określoną liczbę dni odgórnie narzuconych czynności (ang. dailies). Chociaż satysfakcja z odblokowania następnego zadania i poczynienia postępów w fabule może być dla gracza nagrodą samą w sobie, to w celu jeszcze większego zaangażowania go za ukończenie zadania z reguły nagradzana jest jego postać.

W grach opierających się na rozbudowanej fabule decyzje podejmowane podczas wykonywania zadań mogą prowadzić do jej rozgałęzienia, wskutek czego niektóre wątki czy zakończenia stają się niedostępne dla gracza, który najczęściej może je poznać dopiero przechodząc grę ponownie i podejmując inne wybory. Przykładowo, w Falloucie: New Vegas (2010), Wiedźminie 2: Zabójcach królów (2011) czy The Elder Scrolls V: Skryim (2011) gracz opowiada się po stronie którejś z rywalizujących ze sobą frakcji, co odblokowuje związane z nią zadania, wątki i postacie, blokując jednocześnie dostęp do tych przeciwnych, a w Baldur’s Gate III (2023) możliwe jest pominięcie całych lokalizacji, zadań i wątków, jak również dotarcie do nich na różne sposoby. Możliwość ponownego przechodzenia gry na różne sposoby (regrywalność) uznawana jest za atut zarówno przez graczy, jak i producentów; ci ostatni wskazują jednak, że ze względu na pracochłonność, skomplikowanie i wysokie koszty takiego rozwiązania złożoność i skala scenariusza często są ograniczane po rozpoczęciu procesu produkcji.

Mechanika

W niektórych grach zadania mogą być niedostępne dla postaci gracza, jeżeli ta nie spełni przewidzianych przez twórców warunków wstępnych, np. nie osiągnie odpowiedniego poziomu doświadczenia. Nowe zadania najczęściej odblokowywane są poprzez rozmowy z bohaterami niezależnymi (BN-ami) – zleceniodawcami, często wypłacającymi też nagrody za ich zrealizowanie – ale stają się też dostępne chociażby po przeczytaniu znalezionego w świecie gry dokumentu tekstowego, zlecenia na tablicy ogłoszeniowej, odsłuchaniu nagrania dźwiękowego albo odbycia rozmowy telefonicznej. W niektórych grach najważniejsze zadania aktywują się samoczynnie – czy to zaraz po ukończeniu poprzedniego, czy po osiągnięciu warunku wstępnego. Nagrodami otrzymywanymi za wykonanie zadania najczęściej są nowe elementy wyposażenia (bronie, pancerze itd.), umiejętności, punkty doświadczenia oraz waluta; mogą nimi być jednak również odblokowanie dostępu do nowego obszaru, zwerbowanie towarzysza wspomagającego BG w walce czy dowolna kombinacja powyższych przykładów oraz jakichkolwiek innych przewidzianych przez projektantów. W większości gier przyjęte przez postać zadania automatycznie trafiają do „dziennika zadań” (ang. quest journal), w którym najczęściej uzupełniane są o opisy fabularne i listę czynności, które już wykonano albo należy wykonać. Źle zaprojektowany dziennik zadań może utrudniać śledzenie fabuły, z tego też względu umieszczane w nim zadania z reguły grupowane są ze względu na ich rodzaj (np. „główne”, „poboczne”, „przysługi”, „kolekcje” itd.) czy status (aktywne, ukończone, zakończone niepowodzeniem).

Zadania główne i poboczne

Zadania w grach komputerowych dzielą się zasadniczo na dwa typy. Zadania główne (ang. main quests) w znacznym stopniu rozbudowują świat przedstawiony czy charakteryzację postaci (tak BG, jak i BN-ów), koncentrując się na wydarzeniach przybliżających gracza do osiągnięcia ostatecznego celu, najczęściej uzależnionego od gatunku gry – w fantasy i science fiction może być to uratowanie świata, a chociażby w symulatorach randkowych znalezienie partnera lub partnerki. Ze względu na to, że popychają do przodu główny wątek fabularny, z reguły są obligatoryjne i nie można ich pominąć, chociaż nie jest to regułą. Zadania poboczne (ang. sidequests) przedstawiają mniej ważne wydarzenia i postacie bądź prezentują bardziej szczegółowe informacje na temat świata przedstawionego albo bohaterów pobocznych, których znajomość nie jest niezbędna do zrozumienia historii. W celu ułatwienia graczowi przeglądania aktywnych zadań podczas projektowania dzienników poboczne dzielone bywają na mniejsze kategorie, np. „zlecenia”, „poszukiwania”, „przysługi” czy „prace”. Wykonywanie ich jest nieobowiązkowe, ponieważ – przynajmniej domyślnie – nie powinny przekładać się na główną fabułę, nie jest to jednak regułą. Przykładowo: w Mass Effect 2 (2010) niektóre zadania poboczne wpływają na to, które postacie przeżyją finał, w Wiedźminie 3: Dzikim Gonie (2015) czy Cyberpunku 2077 (2020) pozwalają odblokować alternatywne zakończenia, a w Skyrimie niewykonanie jednego z ciągów misji pobocznych aktywuje niedostępne inaczej zadanie główne.

Rodzaje zadań

Rodzaje zadań w grze komputerowej uzależnione są w dużej mierze od jej gatunku, ale niemal w każdym przypadku składa się na nie szereg skończonych czynności, które może wykonać gracz. W grach fabularnych, akcji czy skradankach będą to przede wszystkim zabijanie, okradanie czy ochranianie BN-ów, skradanie się, znajdowanie, zbieranie i przynoszenie przedmiotów; w strategii ekonomicznej polegającej na budowaniu miasta i zarządzaniu nim – osiągnięcie określonej liczby mieszkańców czy poziomu ich zadowolenia, zbieranie odpowiednio wysokich dochodów z podatków czy wzniesienie unikatowej budowli, a chociażby w The Sims 4 (2014) takie pokierowanie postacią sima, żeby osiągnął swoją życiową aspirację, np. zostając gwiazdą albo milionerem.

Zlecenia zabójstwa

Zadania polegające na likwidacji celu wymagają od postaci gracza zabicia albo konkretnego BN-a, albo określonej liczby stworzeń czy przeciwników. Do jego zakończenia konieczne może być okazanie zleceniodawcy dowodu zlikwidowania celu – wskazanego przezeń przedmiotu należącego do ofiary (np. pierścienia) czy trofeum z pokonanego zwierzęcia. Niektóre gry, chociażby z serii Hitman czy Dishonored, w całości opierają się na zadaniach, których celem jest likwidowanie wskazanych osób. Z myślą o tym projektowane są całe poziomy, na których rozgrywa się akcja zadań, mając umożliwić graczowi zebranie informacji na temat lokalizacji i celu, żeby móc pozbyć się go na różne sposoby i bezpiecznie uciec z miejsca zdarzenia. W Dishonored cele można zarówno zabić, jak i wyeliminować w inny sposób, np. doprowadzając do usunięcia ich z urzędu albo wygnania.

Zadania kurierskie i zbierackie

W ramach zadań kurierskich, potocznie znanych jako fedex (zadania fedeksowe), BG dostarcza przedmiot z jednego miejsca do innego. Niekiedy otrzymuje go od zleceniodawcy, kiedy indziej musi najpierw go znaleźć lub zdobyć; pozorną prostotę zadania może komplikować chociażby konieczność przedarcia się przez niebezpieczny teren albo narzucone ograniczenie czasowe. Zadania zbierackie czy „kolekcjonerskie” (żarg., z ang. fetch questy) wymagają od postaci zgromadzenia określonej liczby sztuk wskazanego przez zleceniodawcę przedmiotu, swobodnie dostępnego w świecie gry (np. dziko rosnąca roślina) albo złupionego z zabitych stworzeń i przeciwników (np. skóry zwierzęce, elfie uszy). Celem BG może być też zebranie po jednej sztuce kilku przedmiotów, np. części do naprawy jakiegoś urządzenia, mogące pełnić funkcję blokującego postęp w fabule macguffina.

Zadania takie często określa się jako „męczące”, „niepotrzebne”, „zapchajdziury” czy „bezsensowne zbieractwo”, a umieszczenie w grze takiej ich liczby, że np. zniechęca ona gracza do dalszego grania, bywa uznawane za przejaw lenistwa albo braku umiejętności projektantów. Zabieg ten ma na celu m.in. sztuczne wypełnienie świata miałką zawartością, dzięki czemu gra może sprawiać wrażenie oferującej więcej zawartości, niż w rzeczywistości. Twórcy gier komputerowych wskazują, że za popularnością zadań tego typu stoi przede wszystkim ich prostota – pisze się je relatywnie szybko i można oprzeć je w całości na tekście, przez co nie wymagają współpracy przedstawicieli wszystkich działów czy angażowania aktorów głosowych.

Zadania eskortowe

Ich celem z reguły jest doprowadzenie sterowanego przez sztuczną inteligencję BN-a we wskazane miejsce docelowe, co najczęściej wymaga przedarcia się przez obszar z dużą liczbą wrogów, których BG musi zabijać, żeby nie dopuścić do śmierci podopiecznego. Mogą pełnić funkcje narracyjne – ze względu na konieczność pozostawania blisko eskortowanego i podążania wytyczoną ścieżką, scenarzyści mogą wykorzystać takie momenty do zarysowania relacji pomiędzy postaciami czy przybliżenia przemierzanego obszaru. Zadania eskortowe nie cieszą się popularnością wśród graczy, ponieważ zmuszeni są oni do polegania na bohaterach niezależnych np. nie potrafiących się bronić albo zachowujących się nieprzewidywalnie, np. rzucających się do walki bez uzbrojenia.

Ciąg zadań

Większą liczba misji mających ciągłą strukturę narracyjną, do kontynuowania której niezbędne jest ukończenie poprzednich, określa się mianem ciągu, serii lub łańcucha zadań (ang. quest chain, questline). W niektórych grach takowym może być tylko sam wątek fabularny, w innych – głównie cRPG – często uzupełniany jest on jednak o kilka łańcuchów powiązanych ze sobą misji pobocznych. Przykładowo: w serii The Elder Scrolls osobne minikampanie fabularne, składające się z serii od kilku do kilkunastu zadań, poświęcone są najważniejszym organizacjom działającym w świecie przedstawionym. Składowe ciągów zadań nazywane bywają „podzadaniami” (ang. subquest). Niekiedy podzadania składające się na łańcuch mogą być traktowane przez twórców jako pojedyncze cele większej misji, np. we Wiedźminie 3 zadanie główne „Śladami Ciri” polega wyłącznie na wykonaniu trzech wcześniejszych obligatoryjnych zadań.

Zobacz też

• macguffin
• nieliniowa rozgrywka