Zgoda w małżeństwie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zgoda w małżeństwie
La Paix du ménage
Ilustracja
Autor Honoriusz Balzac
Typ utworu opowiadanie
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Francja
Język francuski
Data wydania 1830
Pierwsze wydanie polskie
Przekład Julian Rogoziński

Zgoda w małżeństwie (oryg.fr. La Paix du ménage) – opowiadanie Honoriusza Balzaka wydane po raz pierwszy w 1830, w 1842 roku włączone do Komedii ludzkiej.

Czas powstania[edytuj]

Utwór powstał w lipcu 1829 roku[1]. Ukazał się po raz pierwszy w kwietniu 1830 roku w drugim tomie Scen z życia prywatnego, a następnie ponownie u Mame et Delaunay-Vallée w 1832 roku. W listopadzie 1835 roku Balzac wydał go u Mme Béchet w Studiach obyczajowych XIX wieku i ponownie w październiku 1839 roku u Charpentiera. W 1842 roku zamieścił go w pierwszym tomie Komedii ludzkiej[2]

Treść[edytuj]

Akcja tego opowiadania rozgrywa się w ciągu jednego wieczoru, na balu u hrabiego de Gondreville, w epoce Cesarstwa. Nieznajoma, dama w błękicie, przyciąga spojrzenia dwóch oficerów hrabiego de Montcornet i barona Marcjala de La Roche-Hugon. Obydwaj próbują zaprosić ją do tańca, co staje się przedmiotem zakładu. Marcjalowi udaje się uzyskać u księżnej de Lansac, autorki intrygi, informację o tym kim jest nieznajoma. Ostatecznie udaje mu się również z nią zatańczyć. Ona zaś odzyskuje diament i miłość męża[3].

Osoby występujące w utworze[edytuj]

  • hrabia de Gondreville - gospodarz balu nie znający pięknej nieznajomej. Jego historia została opowiedziana w Tajemniczej sprawie
  • Madame de Grandlieu - nie pojawia się pod tym nazwiskiem w Komedii ludzkiej, po korekcie u Furne'a staje się panią Lansac. Stara ciotka hrabiny de Soulanges, wdowa.
  • Baron Marcjal de La Roche-Hugon - młody Prowansalczyk, protegowany Napoleona.
  • hrabia de Montcornet - pułkownik gwardii cesarskiej, jedna z najświetniejszych partii w armii, obiekt licznych westchnień. Jego historia została opowiedziana w Chłopach i Kuzynce Bietce.
  • Mme de Vaudrémont - młoda, bogata wdowa. Interesuje się Martialem de La Roche-Hugon zdradzając w ten sposób swego kochanka hrabiego Soulanges.
  • hrabia de Soulanges - młody mąż, kochanek Mme de Vaudrémont. Zraniony w swych uczuciach przez La Roche-Hugona, godzi się z żoną. Odgrywa ważną rolę w Chłopach.
  • hrabina de Soulanges - piękna nieznajoma na balu, "kobieta w błękicie". Od niespełna trzech lat mężatka, matka małego chłopca, zdradzana przez męża. Jest siostrzenicą księżnej de Grandlieu (de Lansac), słuchając jej rad, odzyskuje na balu od Marcjala diament, podarowany jej przez męża[2].

Cechy utworu[edytuj]

Zgoda w małżeństwie jest najstarszym po Szuanach i Fizjologii małżeństwa tekstem, który Balzac zamieścił w Komedii ludzkiej. Ta opowieść światowa nie cieszyła się względami krytyki. Była uważana za utwór anegdotyczny, a nawet mierny. Krytycy wskazywali, że Balzac zaadaptował nowelę Dufresny'ego z początku XVIII wieku zatytułowaną L'Aventure du diamant. Sam temat należy do klasycznych w literaturze francuskiej i pojawia się już w Heptameronie Małgorzaty z Nawarry wraz z grą słowną wokół "di-amant". Istotne znaczenie odgrywa w utworze również wpływ kontekstu historycznego Cesarstwa "błyszczącej epoki", "czasu bólu i chwały" jak pisał Balzac do księżnej d'Abrantès[2].

Balzac ukazuje w opowiadaniu jak obyczaje Cesarstwa świadczą o niepewności życia w państwie bez przyszłości, w reżymie wojennym kształtującym swoje jutro na polach bitew, gdzie fortuna jest niestała i trzeba ją zdobywać. Historia pierścionka małżeństwa Soulanges ukazuje tą moralność zdobywców, w istocie rozbójniczą, choć nie pozbawioną odwagi. Diamenty lśnią całym swym pięknem, ukazują się i giną, stanowią bowiem nie tylko łup, ale i ten rodzaj dóbr, które najłatwiej zabrać ze sobą w drogę[2].

Przypisy

  1. Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. s. 185.
  2. a b c d Florence Terrasse-Riou: La Paix du ménage.
  3. Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. s. 149-185.

Bibliografia[edytuj]

  • Florence Terrasse-Riou: La Paix du ménage (fr.). W: Balzac. La Comédie humaine. Edition critique en ligne. [on-line]. [dostęp 2012-01-07].
  • Honoriusz Balzac: Komedia ludzka. T. 3. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1957.
  • André Maurois: Prometeusz czyli życie Balzaka. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, 1970.