Anioł biznesu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Anioł biznesu (ang. business angel w Europie, angel investor w USA) - zamożna osoba, która przeznacza kapitał na finansowanie przedsięwzięć będących we wczesnych fazach rozwoju w zamian za mniejszościowy pakiet udziałów w firmie. Anioły zawsze inwestują swoje własne fundusze, w przeciwieństwie do venture capitals, które zarządzają pewną pulą środków innych kapitałodawców zgromadzonych w profesjonalnym funduszu.

Rosnąca grupa aniołów biznesu w Polsce skupia się przede wszystkim w sieciach aniołów biznesu, które umożliwiają im zachowanie anonimowości, zajmują się selekcją projektów, ich odpowiednim przygotowaniem, szkoleniem przedsiębiorców i inwestorów. Inne formy organizacyjne aniołów biznesu to kluby, fundusze i grupy. Ponieważ aniołowie biznesu inwestują swój prywatny kapitał, decyzje o wejściu kapitałowym podejmują w pełni samodzielnie i subiektywnie.

Środki oferowane przez aniołów biznesu wypełniają lukę kapitałową pomiędzy finansowaniem pozyskiwanym od przyjaciół, rodziny i z własnych oszczędności (w wersji angielskiej mowa o 4F – friends, family, founder and fools) a funduszami venture capital. Pozyskanie kwoty większej niż 100 tys. zł od przyjaciół i rodziny na rozpoczęcie działalności jest sporym problemem, a jednocześnie większość tradycyjnych funduszy venture capital nie jest zainteresowana inwestycjami na kwoty poniżej 10 milionów złotych.

Inwestycje aniołów są narażone na ekstremalnie wysokie ryzyko, dlatego też wymagają bardzo wysokich stóp zwrotu. Ponieważ statystycznie 6 na 10 firm wspartych kapitałem anielskim upada, 3 pozwalają przynajmniej na odzyskanie zainwestowanej kwoty, a tylko 1 okazuje się być niekwestionowanym sukcesem, doświadczeni aniołowie biznesu wyszukują inwestycje, które mają potencjał do przyniesienia przynajmniej trzydziestokrotnego zwrotu zainwestowanej kwoty w perspektywie 3–6 lat, po których następuje wyjście z inwestycji. Statystycznie w swoim portfelu inwestycyjnym posiada 2–5 spółek, a całość kapitału jaką chcą przeznaczyć na tego typu inwestycje stanowi 3-10% ich majątku netto.

Aniołem biznesu jest zwykle przedsiębiorca na tzw. „biznesowej emeryturze” lub emerytowany manager wysokiego szczebla, który może być zainteresowany wspieraniem młodych biznesów z pobudek innych niż czysty zysk. Może kierować nim chęć nawiązania kontaktów biznesowych, możliwość przekazywania swoich doświadczeń i wiedzy, pragnienie „odwdzięczenia się” społeczeństwu, uczestniczenia w procesie rozwoju gospodarki czy też dla nobilitacji społecznej. Dlatego też mówi się, że anioły oferują tzw. „smart money”, czyli pomoc menedżerską, doświadczenia, kontakty, specjalistyczną wiedzę i umiejętności oraz know-how. Aby aktywne wsparcie firmy było możliwe, anioły biznesu szukają możliwości inwestycyjnych znajdujących się w odległości 2–3 godzin jazdy samochodem od ich domu.

Anioły biznesu a fundusze typu venture capital[edytuj | edytuj kod]

Zarówno anioły biznesu, jak i fundusze venture capital to instrumenty rynku kapitałowego do finansowania innowacyjnych firm. Nie wolno ich jednak utożsamiać ze sobą. Są to bowiem dwa różne, ale komplementarne wobec siebie źródła kapitału, które na dojrzałych rynkach kapitałowych skutecznie i ściśle ze sobą współpracują.

Anioł biznesu to osoba fizyczna, indywidualny inwestor dysponujący swoim własnym majątkiem. Fundusz venture capital to firma, osoba prawna, której pracownicy zarządzają nie swoim kapitałem, lecz funduszu. M.in. dlatego anioły biznesu mają nieformalne podejście do dokonywanych inwestycji. Nie ograniczają ich żadne narzucone procedury, przez co są w stanie poprowadzić proces inwestycyjny bardzo sprawnie. Natomiast fundusze venture capital z racji swojego instytucjonalnego charakteru, posługują się ściśle określonymi procedurami, które z jednej strony pozwalają im optymalizować ryzyko, ale z drugiej strony spowalniają proces inwestycyjny i czynią go bardziej formalnym. Naturalną konsekwencją charakteru aniołów biznesu jest ich bezpośrednie zaangażowanie w zarządzanie projektem. Fundusze venture capital również służą zapleczem doradczym, jednak angażują się w ten sposób dopiero w późniejszych fazach rozwoju projektu, kiedy ryzyko jest mniejsze i jest większa pewność, że inwestycja przyniesie oczekiwany zwrot. W kwestii analizy danego projektu inwestycyjnego anioły biznesu i fundusze venture capital różnie traktują badanie due diligence. Generalnie fundusze podchodzą to tego etapu procesu inwestycyjnego ze znacznie większą uwagą niż anioły biznesu. Wynika to głównie z faktu, że projekty, w które inwestują anioły biznesu, są zbyt słabo rozwinięte, aby przeprowadzać takie badanie. Dodatkowo koszt takiego badania może być nieopłacalny w odniesieniu do wielkości inwestycji. Z kolei fundusze venture capital przeprowadzają badanie due diligance zawsze. Projekty, które są przedmiotem ich inwestycji, są na tyle duże, że koszt due diligance jest opłacalny, a poza tym wewnętrzne procedury funduszy wymagają uzasadnienia decyzji o inwestycji wynikami odpowiedniej analizy.

O dojrzałości i sprawności funkcjonowania rynku kapitałowego może świadczyć współpraca aniołów biznesu z funduszami venture capital. Przykładowo badanie przeprowadzone przez J.J. Madill, G.H. Haines, A.I. Riding na populacji firm i aniołów biznesu w Ottawie wykazało, że aż 57% spółek technologicznych, które otrzymały wsparcie finansowe od aniołów biznesu skorzystało w dalszych etapach rozwoju z kapitału venture capital, natomiast tylko 10% z podmiotów niekorzystających z kapitałów aniołów biznesu swój dalszy rozwój finansowało z funduszy venture capital[1].

Na czym zatem polega współpraca tych dwóch katalizatorów rozwoju innowacyjnych firm? Do funduszy zgłaszają się często firmy lub projektodawcy z biznesplanami, które nie wpisują się w ich profil inwestycyjny. Są to projekty zbyt małe, niewystarczająco rozwinięte lub po prostu niedokładnie przygotowane. Inwestorzy instytucjonalni nie wspierają takich projektów – nawet jeśli rokują one na dynamiczny wzrost. Fundusze venture capital nie odrzucają takich projektów, lecz przekazują je aniołom biznesu lub sieciom aniołów biznesu, z którymi współpracują. Stały kontakt z funduszem jest dla anioła dobrym kanałem informacji o możliwościach inwestycyjnych. Z kolei fundusz traktuje anioła jako inkubator, który ma za zadanie dokonać wstępnej analizy wykonalności inwestycji i wspomóc jej rozwój. Oczywiście anioł biznesu wychodząc z danej inwestycji w pierwszej kolejności zwraca się z ofertą sprzedaży udziałów do funduszu, z którym współpracuje.

Uwzględniając te korzyści, wiele funduszy venture capital wdraża specjalne programy współpracy partnerskiej z aniołami, które zakładają (oprócz wynagrodzenia dla aniołów biznesu) możliwość realizacji kolejnych projektów, dodatkowe prawa korporacyjne, możliwości zabezpieczenia wyjścia z inwestycji oraz możliwość sprawowania nadzoru właścicielskiego.

Częstym problemem występującym na rynku inwestycji kapitałowych w projekty w fazie seed lub start-up jest niedobór informacji lub nieefektywne zarządzanie informacją o ofertach inwestycyjnych. Odpowiednia informacja nie dociera do potencjalnych inwestorów lub jest przez nich ignorowana. Dobra współpraca między inwestorami poruszającymi się w sferze inwestycji we wczesnych fazach rozwoju, takimi jak anioły biznesu i fundusze venture capital zapewnia szczelne skanalizowanie informacji o aktualnych możliwościach inwestycyjnych i wyższy odsetek ich realizacji.

Przypisy

  1. J.J. Madill, G.H. Haines, A.I. Riding;: The role of angels In technology SMEs. A link to venture capital. International Journal of Entrepreneurial Finance 7, 2005, s. 114.