Białko C-reaktywne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Budowa CRP

Białko C-reaktywne, CRP (ang. C Reactive Protein) – białko należące do tzw. białek ostrej fazy. Wytwarzane głównie w wątrobie i komórkach tłuszczowych[1], a następnie wydzielane do krwi.

Funkcja[edytuj | edytuj kod]

Białko C-reaktywne bierze udział w odpowiedzi immunologicznej, ponieważ ułatwia wiązanie dopełniacza, ułatwiając tym samym opsonizację i fagocytozę czynnika infekcyjnego oraz moduluje funkcję granulocytów i monocytów.

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

Podwyższone stężenie CRP we krwi występuje w:

Zwiększonego poziomu białka CRP nie obserwuje się w zakażeniach wirusowych[2].

Na stężenie CRP mają także wpływ takie czynniki jak płeć, masa ciała, wiek, rasa/badana populacja, palenie tytoniu, stosowane leki oraz metoda oznaczania, dlatego nie ustalono standardowych zakresów referencyjnych dla tego oznaczenia.

Stężenie CRP we krwi zdrowego człowieka zwykle nie przekracza 5 mg/l (najczęściej 0,1-3,0 mg/l), ale w ciągu 24–48 godzin może zwiększyć się nawet 1000-krotnie. Uznaje się, że stężenie powyżej 10 mg/l mocno przemawia za obecnością stanu zapalnego o różnej etiologii. U osób z chorobami nowotworowymi stężenie CRP może osiągać wartości trójcyfrowe, ale największe wartości obserwuje się w zakażeniach bakteriami Gram-ujemnymi, po dużych urazach lub operacjach (ponad 500 mg/l).

Oznaczenie stężenia CRP wykorzystuje się w monitorowaniu przebiegu lub zagrożenia (np. po operacjach chirurgicznych) chorobami zapalnymi (zakażenie bakteryjne lub wirusowe), u pacjentów z przewlekłymi chorobami zapalnymi (np. choroby reumatyczne) oraz niektórych nowotworów. W tych przypadkach stężenie CRP oznacza się metodami stosunkowo mało czułymi, w zakresie 10-1000 mg/l.

Ponadto coraz częściej służy do oceny ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych[3], ponieważ istnieje zależność między poziomem CRP we krwi a ryzykiem chorób wieńcowych. Stosuje się test wysokoczuły, tzw. hs-CRP, pozwalający oznaczyć poziom w zakresie 0,5-10 mg/l. Należy pamiętać, aby nie oceniać ryzyka wieńcowego za pomocą hs-CRP u osób z przewlekłym stanem zapalnym, ponieważ poziom CRP będzie u nich bardzo wysoki nie z powodu wysokiego ryzyka, a z powodu stanu zapalnego; innymi słowy oznaczamy metodą wysokoczułą tylko u osób zdrowych. Przydatne jest jednoczesne wykonanie profilu lipidowego.

Grupy ryzyka:

  • niskie ryzyko: hs-CRP <1,0 mg/l,
  • przeciętne ryzyko: hs-CRP w zakresie 1,0 - 3,0 mg/l,
  • wysokie ryzyko: hs-CRP >3,0 mg/l.

Przypisy

  1. Lau D.C., Dhillon B., Yan H., Szmitko P.E., Verma S.: Adipokines: molecular links between obesity and atheroslcerosis. Am. J. Physiol. Heart Circ. Physiol (2005), H2031–2041. DOI:10.1152/ajpheart.01058.2004.
  2. Kumar Vinay, Cotran Ramzi S., Robbins Stanley L.: Patologia Robbins. Urban & Partner, 2013. ISBN 9788389581921.
  3. Jane E. Brody "Poznaj nowe sposoby dbania o serce" (na postawie artykułu z The New York Times)

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.