Monarch (1862)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Monarch
Flotylla taranowców Elleta – na pierwszym planie "Monarch"
Flotylla taranowców Elleta – na pierwszym planie "Monarch"
Historia
Stocznia w Fulton
Wodowanie 1853
 US Navy
Wejście do służby 1862 (jako okręt)
Wycofanie ze służby 1864
Los okrętu skasowany
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 406 t
Długość 54,86 m
Szerokość 12,8 m
Napęd
maszyny parowe napędzające boczne koła łopatkowe
Prędkość ok. 12 w (?)[1]
Uzbrojenie
 ?, taran
Załoga 120

Monarch – amerykański okręt rzeczny – taranowiec z okresu wojny secesyjnej, przebudowany ze statku cywilnego, używany przez wojska Unii podczas kampanii na Missisipi.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Statek "Monarch" (Monarcha) został zbudowany w 1853 w Fulton w stanie Ohio[2]. Był bocznokołowym drewnianym pchaczem o napędzie parowym, konstrukcji typowej dla amerykańskich statków rzecznych połowy XIX wieku. Służył początkowo jako statek cywilny na Missisipi i jej dopływach.

Po wybuchu wojny domowej w USA, "Monarch" został w kwietniu 1862 zakupiony w Pittsburghu przez Departament Wojny USA (Unii) i przebudowany w New Albany na taranowiec według projektu pułkownika Charlesa Elleta, pomysłodawcy i pierwszego dowódcy flotylli taranowców. Przebudowa polegała przede wszystkim na wzmocnieniu konstrukcji dziobu za pomocą grubych drewnianych belek i żelaza, pełniącego teraz rolę taranu. Kotły parowe i maszyny parowe zostały osłonięte grubą warstwą drewna w celu ochrony przed ostrzałem, a także wzmocniono ich mocowania dla ochrony przed wstrząsami przy taranowaniu. Koniecznej adaptacji uległy też nadbudówki, osłonięte z zewnątrz deskami dla pewnego zabezpieczenia przed pociskami broni strzeleckiej, tworząc lekko chronioną kazamatę o pionowych ścianach. Na dachu nadbudówki znajdowała się również lekko chroniona sterówka. Dodatkową osłonę przed ostrzałem stanowiły bele sprasowanej bawełny na pokładzie z przodu nadbudówki (przez to, był zaliczany do okrętów typu cottonclad). Początkowo "Monarch" nosił literę identyfikacyjną M, zawieszoną pomiędzy parą kominów.

Początkowo taranowiec "Monarch" nie przenosił stałego uzbrojenia; brak jest informacji, czy później został wyposażony w działa.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak inne taranowce flotylli Elleta, "Monarch" formalnie nie wchodził w skład Marynarki Wojennej USA, lecz Zachodniej Flotylli Kanonierek (Western Gunboat Flotilla) należącej do Armii USA. Dowodził nim kapitan R. W. Sanford. Okręt wziął następnie aktywny udział w kampanii na Missisipi. Mimo przejścia Zachodniej Flotylli Kanonierek pod kontrolę Marynarki Wojennej w październiku 1862, flotylla taranowców w dalszym ciągu pozostawała pod administracją Armii.

Wizja artystyczna bitwy pod Memphis - na pierwszym planie "Monarch" taranuje CSS "General Beauregard"

Pierwszą akcją taranowców Unii była bitwa na Missisipi pod Memphis 6 czerwca 1862. Oprócz 5 kanonierek pancernych, wzięły w niej aktywny udział dwa taranowce "Monarch" i "Queen of the West". "Monarch" podczas niej staranował konfederackie taranowce CSS "Colonel Lovell" (uszkodzony już przez "Queen of the West") i CSS "General Beauregard", które na skutek tego zatonęły. 26 czerwca wraz z taranowcem "Lancaster" ścigał konfederacki taranowiec CSS "General Earl Van Dorn", który został w następstwie spalony przez załogę na rzece Yazoo, nie mogąc się wycofać.

W lipcu "Monarch" patrolował pod ufortyfikowanym przez konfederatów Vicksburgiem. Od 16 sierpnia 1862 z 6 innymi okrętami wziął udział w ekspedycji z Heleny, mającej na celu wysadzenie desantów wojska w ważniejszych punktach wzdłuż Missisipi do ujścia Yazoo pod Vicksburgiem, po czym patrolował u ujścia Yazoo. Pod koniec roku uczestniczył w oczyszczaniu ujścia Yazoo z min.

W styczniu 1863 "Monarch" brał udział w ekspedycji przeciw Fortowi Hindman, zakończonej jego zdobyciem 11 stycznia. W lutym działał na Yazoo w rejonie Greeneville, a w kwietniu wspierał działania wojsk w Tennessee. Po upadku Vicksburga w lipcu 1863 i zakończeniu konfederackiej żeglugi na Missisipi taranowce stały się zbędne i w 1864 "Monarch" został wycofany do rezerwy, a w lipcu 1865 został wysłany do Mound City celem rozbrojenia.

Według części publikacji, "Monarch" został zatopiony przez kry lodowe w grudniu 1864.[2]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Angus Konstam: "Mississippi River Gunboats of the American Civil War 1861-1865", New Vanguard 46, Osprey Publishing, 2002, ISBN 1-84176-413-2.
  2. 2,0 2,1 U.S. Army Ships-Monarch (1862-1864)