Rozjazd
Rozjazd - jest to urządzenie służące do zmiany kierunku przejazdu pojazdu szynowego, z toru zasadniczego na inny tor zwrotny (odgałęźny) lub odwrotnie.
Spis treści |
Budowa rozjazdu [edytuj]
Podstawowymi elementami rozjazdu są: zwrotnica, krzyżownica, kierownica, szyny łączące (tor zasadniczy i tor zwrotny) i urządzenie nastawcze.
Rodzaje rozjazdów [edytuj]
 rozjazd pojedynczy prawy lub lewy (na rysunku rozjazd prawy) |
|
 rozjazd podwójny jednostronny prawy lub lewy (na rysunku rozjazd prawy) |
 rozjazd podwójny dwustronny symetryczny lub niesymetryczny (na rysunku rozjazd niesymetryczny) |
 rozjazd krzyżowy pojedynczy |
 rozjazd krzyżowy podwójny |
 rozjazd łukowy jednostronny prawy lub lewy (na rysunku rozjazd prawy) |
 rozjazd łukowy dwustronny symetryczny lub niesymetryczny (na rysunku rozjazd niesymetryczny) |
Rozjazdy podwójne stanowią w rzeczywistości dwa zblokowane, występujące jeden po drugim rozjazdy zwyczajne (pojedyncze). Rozjazdy trójdrożne z możliwością przejazdu w trzech kierunkach (zwykle na wprost, w lewo i w prawo) w Polsce są stosowane raczej rzadko z uwagi na skomplikowaną konstrukcję i awaryjność. Głównie stosuje się je tam, gdzie ograniczona przestrzeń nie pozwala na ułożenie dwóch zwrotnic jedna po drugiej lub ograniczała by w jakiś sposób pracę i ruch ludzi i pojazdów poza torami, czyli w zakładach przemysłowych, na torach bocznych.
Rzadko spotyka się rozjazdy krzyżowe łukowe oraz rozjazdy krzyżowe systemu Baeselera, w którym łuki szyn w obrębie środkowego czworoboku (pomiędzy krzyżownicami) stykają się zewnętrznie (zob. tutaj oraz na jednym ze zdjęć obok).
Stosowane rozjazdy [edytuj]
Na torach stosuje się różne rozjazdy, na które wpływa typ szyny, promień łuku toru zwrotnego (długość) i skos (odchylenie).
Promień łuku toru zwrotnego (R) występuje w rozmiarach od 140 m do 2500 m (dla toru normalnego 1435 mm). Długość rozjazdu wpływa na maksymalną prędkość przejazdu pociągu z toru na inny tor – większy rozmiar rozjazdu, większa dopuszczalna prędkość przejazdu pociągu. Natomiast skos rozjazdu może wynosić od 1:4,8 do 1:26,5. Przy małych skosach pociąg szybciej przejeżdża przez rozjazd.
W Polsce stosuje się najczęściej rozjazdy o następujących parametrach:
- podwójne dwustronne, R=190 m, skos 1:6,6,
- zwyczajne, krzyżowe i podwójne jedno- i dwustronne R=190 m, skos 1:9,
- łukowe symetryczne, R=215 m, skos 1:4,8,
- zwyczajne, R=300 m, skos 1:9,
- łukowe symetryczne, R=380 m, skos 1:9,
- zwyczajne, R=500 m, skos 1:12,
- zwyczajne, R=1200 m, skos 1:18,5,
- zwyczajne, R=70 m, skos 1:5 - tylko na torach wąskich (prześwit 600, 750, 785 lub 1000 mm).
Ponadto na torach bocznych i wąskich można spotkać rozjazdy o mniejszych promieniach i większych skosach (np. krzyżowe R=150 m, skos 1:7; zwyczajne R=140 m, skos 1:7; R=150 m, skos 1:5 lub 1:7; R=190 m, skos 1:6,6 lub 1:7,5).
Przy jeździe na tor zwrotny lub z toru zwrotnego rozjazdu obowiązują następujące ograniczenia prędkości:
- 130 km/h przy R=2500 m (planowane zastosowanie w ramach modernizacji stacji Grodzisk Mazowiecki),
- 100 km/h przy R=1200 m,
- 80 km/h przy R=760m,
- 60 km/h przy R=500 m,
- 40 km/h przy R=300m lub R=190m.
Dla zapewnienia prędkości maksymalnej powyżej 160 km/h (przy jeździe na wprost) konieczne jest stosowanie nowoczesnych rozjazdów z ruchomym dziobem krzyżownicy (rozjazdy tego typu mają R=500 m,760 m lub 1200 m o skosach odpowiednio: 1:12, 1:14 i 1:18,5).
Na liniach tramwajowych podczas remontów ponadto korzysta się z rozjazdów nakładkowych.
Zobacz też [edytuj]
