Łuczywo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia.
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „pochodnia”. Zobacz też: inne znaczenia słów pochodnia i łuczywo.
Lewes Bonfire, discarded torch.jpg

Łuczywo – kawałek smolnego, przesyconego żywicą drzewa iglastego lub strugane szczapki z drzew liściastych, dobrze wysuszone, używane do oświetlenia izb wiejskich w Polsce do końca XIX wieku.

Drewno z drzew żywicznych spalając się było źródłem dużej ilości dymu i kopcia. Z czasem zaczęto więc używać łuczywa z innych gatunków drzew: buka, brzozy, olszyny, leszczyny, grabu, cisa. Pozyskanie takiego łuczywa było pracochłonne. Cienkie, wąskie deseczki o długości 30–40 cm łupano siekierą lub darto za pomocą specjalnego struga ze świeżego drewna. Taki hebel na Żywicczyźnie i u górali śląskich zwany „kocurem” obsługiwały zwykle trzy osoby. Gruba deska, z której strugano szczapki we wsi Sól w województwie śląskim nazywana była „sędziołem”. Następnie pozyskane drzazgi były wiązane po kilkanaście sztuk i suszone przez rok[1].

W zależności od rejonu, łuczywa miały różne nazwy:

  • Siedleckie i Zamojskie – szczypy lub szczypki;
  • Podhalańskie – karkoszki;
  • Rzeszowskie – dartki;
  • Beskid Śląski – drzazgi, ślajzy[2].

Łuczywa wtykano w szpary w ścianie, umieszczano we wnęce pieca zwanej w niektórych rejonach „świtnikiem”, palono na specjalnym palenisku dobudowanym do pieca[2]. Gotowe szczypki wkładano też do garnka stojącego na nalepie czyli na części pieca przeznaczonej do gotowania przed piecem chlebowym lub do naczynia w formie talerza na czterech nóżkach i zapalano[3]. Łuczywa często umieszczano w stojących lub wiszących świecakach[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]