Śluza Rudziniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rudziniec
Ilustracja
Śluza Rudzienic, widok od strony głowy dolnej
Państwo sląskie
Budowa
Data budowy 1936–1938
Dane techniczne
Długość 71,4 m
Szerokość 12 m
Różnica poziomów 6,25 m
Wrota dwuskrzydłowe stalowe
Rodzaj napędu elektryczny
Położenie na mapie gminy Rudziniec
Mapa lokalizacyjna gminy Rudziniec
Rudziniec
Rudziniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rudziniec
Rudziniec
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Rudziniec
Rudziniec
Położenie na mapie powiatu gliwickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gliwickiego
Rudziniec
Rudziniec
Ziemia50°22′40,7″N 18°25′02,6″E/50,377972 18,417389

Śluza Rudziniec (pierwotnie „Lohnia”, od 1936 r. – „Hubenland”, od 1945 r. – „Rudzieniec”, obecnie „Rudziniec”)[1]śluza nr IV zlokalizowana na 21,5. km Kanału Gliwickiego, na stopniu piętrzącym o różnicy poziomów wody górnej i dolnej wynoszącej 6,25 m, jedna z sześciu śluz na Kanale Gliwickim[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wybudowana w latach 1936–1938 w pobliżu dawnej Huty „Piela” w Rudzińcu[1] według projektu wykonanego przez berliński Instytut Doświadczalny ds. Budownictwa Wodnego (Versuchsanstalt für Wasserbau und Schiffbau). W latach 40. XX w. na prawym brzegu, przy głowie dolnej, wybudowano przepompownię[2].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Śluza Rudziniec jest śluzą bliźniaczą, dwukomorową, z systemem oszczędnego śluzowania. Komory posiadają ściany wykonane z korytkowych brusów stalowych, typu Larsen III[1]. Długość użyteczna komór wynosi 71,4 m, szerokość użyteczna – 12 m, wysokość ścian komory – 10,05 m)[3]. Komory zamykają stalowe wrota z segmentowymi zasuwami do upustu i wpustu wody, przy nich umieszczone są odbojnice i profilowane progi rozpraszające energię wpuszczanej wody[1].

Głowy dolne i górne śluzy wykonane są z żelbetu i ozdobione kamienną okładziną. Przy głowie dolnej znajduje się budynek sterowni, w którym umieszczone są również maszynownia, pokój kierownika śluzy oraz kotłownia. Przy głowach znajdują się budynki maszyn napędowych, obsługujące mechanizmy zamykające wrota[1].

Przy śluzie wybudowano trzy budynki mieszkalne dla pracowników obsługujących śluzę.

Śluza Rudziniec – budynki dla pracowników śluzy

Śluzę Rudziniec poprzedzają dwa podłużne awanporty, dolny i górny.

Architektura śluzy Rudziniec, podobnie jak pozostałych śluz Kanału Gliwickiego, miała na celu ukazanie potęgi władzy i siły Rzeszy Niemieckiej. Całość to monumentalna, symetryczna kompozycja, podkreślona umieszczonymi centralnie głowami z maszynowniami. Surowość budynków podkreśla kamienna okładzina i wąskie okna. Na głowach umieszczone było godło III Rzeczy oraz nazwa śluzy[2].

Prace remontowe[edytuj | edytuj kod]

Opracowany w 2001 r. strategiczny program modernizacji Odrzańskiego Systemu Wodnego „Program dla Odry 2006” przewidywał również remonty śluz Kanału Gliwickiego. Zakres prac remontowo-budowlanych, obejmował między innymi przebudowy i remonty śluz oraz awanportów wraz z wyposażeniem, remont nabrzeży i dalb, budowę pomostów w awanportach, przebudowę i remont dróg wewnętrznych oraz ciągów pieszych oraz budowę budynków socjalnych.

W czasie prac z dna kanału wydobyto fragmenty godła III Rzeszy oraz napisu „Hubenland”, które były pierwotnie zamontowane na głowie śluzy (obecnie w Muzeum Śląskim w Katowicach)[2].

Rozpoczęty w 2013 remont zakończył się w 2015[4].

Śluza Rudziniec – komora śluzowania

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Miron Urbaniak, Dzieła hydrotechniki w Polsce : Kanał Górnośląski (Gliwicki), Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, 2015, s. 157, 205-235, ISBN 978-83-7729-280-8, OCLC 947172560 [dostęp 2019-06-21].
  2. a b c Ewa Caban, Kanał Gliwicki - prace przy śluzie "Rudziniec" [w:] Irena Kontny (red.), Transport, Katowice: Regionalny Instytut Kultury w Katowicach, 2018, s. 7-24, ISBN 978-83-952024-0-7, OCLC 1080928094 [dostęp 2019-06-21].
  3. Śluza Rudziniec, www.gliwice.rzgw.gov.pl [dostęp 2019-06-21].
  4. Remont Śluzy Rudziniec, www.skanska.pl [dostęp 2019-06-21] (pol.).