Podział administracyjny Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podział administracyjny Polski
Mapa administracyjna Polski (stan na 1 stycznia 2013) z zaznaczonymi województwami, powiatami, gminami i miastami w gminach miejsko-wiejskich.
LEGENDA:
czarne granice – granice województw
czerwone granice – granice powiatów
zielone granice – granice gmin
szare granice – granice miast w gminach miejsko-wiejskich
Województwa
Powiaty, stan na 1 stycznia 2007 r.
Gminy
Porównanie podziałów administracyjnych sprzed i po reformie z 1999 r.

Podział terytorialny Polski zmieniał się wielokrotnie, od II wojny światowej reformy miały miejsce w 1946, 1950, 1957 i 1975 oraz obecny trójstopniowy podział administracyjny obowiązujący od 1 stycznia 1999.

Stan na 1 stycznia 2017[1]:

  • jednostki I stopnia – 16 województw,
  • jednostki II stopnia – 380 powiatów, w tym:
    • 66 miast na prawach powiatu – gminy o statusie miasta, wykonujące zadania powiatu, potocznie zwane „powiatami grodzkimi”,
    • 314 powiatów – skupiają od kilku do kilkunastu sąsiadujących ze sobą gmin, potocznie zwane „powiatami ziemskimi”,
  • jednostki III stopnia – 2478 gmin, w tym:
    • 302 miejskie – gminy, które zawierają się w administracyjnych granicach miasta (w tym 66 gmin będących jednocześnie miastami na prawach powiatu),
    • 621 miejsko-wiejskich – gminy, w skład których wchodzi miasto oraz kilka wsi,
    • 1555 wiejskich – gminy, które na swoim terytorium nie zawierają miasta (z tego 158 takich gmin ma siedzibę w mieście).

Dane statystyczne[edytuj]

Stan na 1 stycznia 2017

Herb Flaga Województwo Siedziba władz Powierz
chnia
w km²
Ludność
(2016[2])
Gęstość
zaludn.
na km²
Miasta II stopień adm. Gminy
powiaty m. na prawach powiatu ogółem miejskie wiejskie miejsko-wiejskie
POL województwo dolnośląskie COA.svg POL województwo dolnośląskie flag.svg dolnośląskie Wrocław 19 947 2 904 198 146 91 26 4 169 35 78 56
POL województwo kujawsko-pomorskie COA.svg POL województwo kujawsko-pomorskie flag.svg kujawsko-pomorskie BydgoszczToruń 17 972 2 086 210 116 52 19 4 144 17 92 35
POL województwo lubelskie COA.svg POL województwo lubelskie flag.svg lubelskie Lublin 25 122 2 139 726 85 47 20 4 213 20 166 27
POL województwo lubuskie COA.svg POL województwo lubuskie flag.svg lubuskie Gorzów WielkopolskiZielona Góra 13 988 1 018 084 73 42 12 2 82 9 40 33
POL województwo łódzkie COA.svg POL województwo łódzkie 1 flag.svg łódzkie Łódź 18 219 2 493 603 137 44 21 3 177 18 133 26
POL województwo małopolskie COA.svg POL województwo małopolskie flag.svg małopolskie Kraków 15 183 3 372 618 222 61 19 3 182 14 121 47
POL województwo mazowieckie COA.svg POL województwo mazowieckie flag.svg mazowieckie Warszawa 35 558 5 349 114 150 86 37 5 314 35 228 51
POL województwo opolskie COA.svg POL województwo opolskie flag formal.svg opolskie Opole 9 412 996 011 106 35 11 1 71 3 36 32
POL województwo podkarpackie COA.svg POL województwo podkarpackie flag.svg podkarpackie Rzeszów 17 846 2 127 657 119 51 21 4 160 16 109 35
POL województwo podlaskie COA.svg POL województwo podlaskie flag.svg podlaskie Białystok 20 187 1 188 800 59 40 14 3 118 13 78 27
POL województwo pomorskie COA.svg POL województwo pomorskie flag.svg pomorskie Gdańsk 18 310 2 307 710 126 42 16 4 123 22 81 20
POL województwo śląskie COA.svg POL województwo śląskie flag.svg śląskie Katowice 12 333 4 570 849 371 71 17 19 167 49 96 22
POL województwo świętokrzyskie COA.svg POL województwo świętokrzyskie flag.svg świętokrzyskie Kielce 11 711 1 257 179 107 33 13 1 102 5 69 28
Warminsko-mazurskie herb.svg POL województwo warmińsko-mazurskie flag.svg warmińsko-mazurskie Olsztyn 24 173 1 439 675 60 49 19 2 116 16 67 33
POL województwo wielkopolskie COA.svg POL województwo wielkopolskie flag.svg wielkopolskie Poznań 29 826 3 475 323 117 113 31 4 226 19 113 94
POL województwo zachodniopomorskie COA.svg POL województwo zachodniopomorskie flag.svg zachodniopomorskie Szczecin 22 892 1 710 482 75 66 18 3 114 11 48 55
Herb Polski.svg Flag of Poland.svg Polska Warszawa 312 679 38 437 239 123 923 314 66 2478 302 1555 621

Oceny podziału administracyjnego[edytuj]

Bohdan Wyżnikiewicz (Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową) wskazuje, że różnice w wielkości i potencjale województw są znaczne i że wynika to z faktu, że tworzeniu nowych województw towarzyszyły przetargi polityczne w sprawie ich liczby. Przedstawia ponadto, że mniejsze i słabsze ekonomicznie województwa rozwijają się wolniej niż duże i silne ekonomicznie regiony[3].

W 2000 rząd Jerzego Buzka uznał potrzebę rozpoczęcia pilnych działań prowadzących do łączenia się miast na prawach powiatu i powiatów mających siedzibę swych władz w tych miastach, z uwagi na znaczące dysproporcje występujące w zakresie potencjału instytucjonalnego jednostek powiatowych. Analizy rządowe wskazywały na znacząco wyższy potencjał miast na prawach powiatu i szczególnie niski potencjał powiatów pozbawionych większych ośrodków miejskich. Dane wskazują, że powiaty pozbawione dużych miast mają znacząco mniejsze zasoby służące do wypełniania powiatowych zadań publicznych[4].

W 2001 Sejm i Senat zgodnie uznały nowy zasadniczy podział terytorialny państwa za poprawny i spełniający założenia reformy administracji publicznej. Senat wskazał na konieczność wspierania inicjatyw zmierzających do racjonalizacji podziału terytorialnego kraju na powiaty[5]. Sejm stwierdził, że część powiatów jest zbyt słaba ekonomicznie, a przez to mało sprawna i mało efektywna. Analiza potencjału rozwojowego jednostek powiatowych wskazuje na duże zróżnicowanie między miastami na prawach powiatu a powiatami pozbawionymi ośrodków miejskich. Za korzystne dla wykonywania funkcji publicznych Sejm uznał łączenie się miast na prawach powiatu i otaczających je powiatów mających siedziby w tych miastach[6].

Podział administracyjny Polski[edytuj]

Poniższa lista przedstawia podział administracyjny Polski na województwa. Najpierw wymienione jest miasto (lub miasta) wojewódzkie (wytłuszczoną czcionką) oraz pozostałe miasta na prawach powiatu. Dalej wszystkie powiaty wraz z miastami będącymi siedzibą władz powiatu. Podział powiatów na gminy przedstawiono na stronach „Dokładniejsze informacje”.

województwo dolnośląskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa dolnośląskiego.

województwo kujawsko-pomorskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa kujawsko-pomorskiego.

województwo lubelskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa lubelskiego.

województwo lubuskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa lubuskiego.

województwo łódzkie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa łódzkiego.

województwo małopolskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa małopolskiego.

województwo mazowieckie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa mazowieckiego.

województwo opolskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa opolskiego.

województwo podkarpackie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa podkarpackiego.

województwo podlaskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa podlaskiego.

województwo pomorskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa pomorskiego.

województwo śląskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa śląskiego.

województwo świętokrzyskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa świętokrzyskiego.

województwo warmińsko-mazurskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa warmińsko-mazurskiego.

województwo wielkopolskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa wielkopolskiego.

województwo zachodniopomorskie[edytuj]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa zachodniopomorskiego.

Historyczny podział Polski[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. http://bip.stat.gov.pl/dzialalnosc-statystyki-publicznej/rejestr-teryt/zakres-rejestru-teryt/
  2. http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2016-r-,7,13.html
  3. Bohdan Wyżnikiewicz: Mazowieckie ma silniejszą gospodarkę niż Słowacja i Bułgaria. Biznes.pl, 2012-06-13. [dostęp 2016-11-09].
  4. Zasadniczy, trójstopniowy podział terytorialny państwa. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, 2001-05-31. [dostęp 2012-07-15].
  5. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 stycznia 2001 w sprawie oceny nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa (M.P. z 2001 r. Nr 2, poz. 24).
  6. Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 maja 2001 w sprawie oceny funkcjonowania zasadniczego podziału terytorialnego państwa (M.P. z 2001 r. Nr 16, poz. 249).

Linki zewnętrzne[edytuj]