Świr (osiedle typu miejskiego)
54°49′N 26°24′E/54,816667 26,400000 Kościół św. Mikołaja | |
| Państwo | |
|---|---|
| Obwód | |
| Wysokość |
153 m n.p.m. |
| Populacja (2010) |
|
| • liczba ludności |
1000[1] |
| Nr kierunkowy |
1797 |
| Kod pocztowy |
222387 |
Położenie na mapie obwodu witebskiego  | |
Położenie na mapie Białorusi  | |
Położenie na mapie Polski w 1939 r.  | |
| 54°49′N 26°24′E/54,816667 26,400000 | |
Świr (biał. Свір, Swir; ros. Свирь, Swir´) – osiedle typu miejskiego na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, ok. 1,0 tys. mieszkańców (2010), położone na brzegu jeziora Świr.
Siedziba parafii prawosławnej (pw. Świętych Cyryla i Metodego)[2] i rzymskokatolickiej (pw. św. Mikołaja Biskupa). Znajdują się tu:
Historia
[edytuj | edytuj kod]
Gniazdo rodowe książąt Świrskich.
Podczas wojny polsko-rosyjskiej w latach 1577–82, Stefan Batory przeprowadzał w 1579 roku w Świrze mobilizację konnicy przed wyruszeniem na wyprawę, która skończyła się zdobyciem Połocka[6]. Tutaj miała miejsce narada wojenna.
Pod koniec XVIII wieku Świr był miastem położonym w dobrach kościelnych w powiecie oszmiańskim województwa wileńskiego[7].
Podczas wojny litewskiej był jednym z miejsc działania Samoobrony Mińskiej.
W czasach zaborów miasteczko w gminie Świr, w powiecie święciańskim Imperium Rosyjskiego. W 1905 roku liczyło 2485 mieszkańców, 886 dziesięcin[8][9].
W dwudziestoleciu międzywojennym miasteczko leżało w Polsce, w województwie wileńskim[10], w powiecie święciańskim, w gminie Świr.
W 1931 w 299 domach zamieszkiwały 1663 osoby[11].
Miejscowość należała do miejscowej parafii rzymskokatolickiej. Podlegała pod Sąd Grodzki w Łyntupach i Okręgowy w Wilnie; mieścił się tu urząd pocztowy obsługujący znaczną część gminy[12].
W 1938 roku miejscowość należała do gromady Świr, gminy Świr[13].
Za II RP siedziba wiejskiej gminy Świr.
Podczas okupacji hitlerowskiej 5 listopada 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 800 osób. W sierpniu 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów wywieziono do getta w Michaliszkach[14].
Urodzeni w Świrze
[edytuj | edytuj kod]- Eduard Wajciachowicz (ur. 1960) – białoruski parlamentarzysta
- Wiktoria Ciechanowicz (nazwisko przebrane: Krzyżanowska) zd. Kosteczko - żołnierz Armii Krajowej pd. "Kalina, autorka książki autobiograficznej "Śladami Wspomnień"[15].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Численность населения по Республике Беларусь, областям и г. Минску (тысяч человек) на 1 января 2010 года. belstat.gov.by. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-18)]. (ros.).
- ↑ Приход храма святых равноапостольных Мефодия и Кирилла г.п. Свирь. molod-eparchy.by. [dostęp 2021-03-06]. (ros.).
- ↑ Świr – zabytki | zdjęcia. radzima.org. [dostęp 2021-03-06]. (pol.).
- ↑ K. Shastouski, Kościół Św. Mikołaja | miasteczko Świr obwód miński [online], www.radzima.org [dostęp 2023-09-13].
- ↑ Świr. Molenna staroobrzędowców (cerkiew Zaśnięcia NMP). radzima.org. [dostęp 2021-03-06]. (pol.).
- ↑ Postawy [online], personal.inet.fi [dostęp 2016-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-05-19].
- ↑ Вялікі гістарычны атлас Беларусі, Т.2, Mińsk 2013, s. 81.
- ↑ Гошкевич И.И. Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, s. 291.
- ↑ Nowaja Topograficzeskaja Karta Zapadnoj Rossii 1:84 000.
- ↑ Przynależność wojewódzka zmieniała się. Wieś leżała w województwie nowogródzkim (1921–1922), w Ziemi Wileńskiej (1922–1926) i w województwie wileńskim (od 1926).
- ↑ Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. 1, Warszawa 1938, s. 50.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl, Warszawa 1933, s. 130.
- ↑ Rozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie święciańskim (Wileński Dziennik Wojewódzki), 1938, nr 14, s. 423-425.
- ↑ Geoffrey P. Megargee (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part B, s. 1130.
- ↑ Ciechanowicz Krzyżanowska Wiktoria, „Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej w Toruniu” [dostęp 2023-09-13].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Świr – Biblioteka Kresowa Na Trakcie Batorego. kresy24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-10)]. w kresy24.pl
- Świr w radzima.org
- Świr w jewishgen.org (ang.)
- Świr, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 713. (pol.)
- https://www.ushmm.org/online/camps-ghettos-download/USHMM_Vol%202_PartB.pdf