Kod pocztowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kod pocztowy (pocztowy numer adresowy) – ciąg cyfr (rzadziej liter i cyfr) dodawany do adresu, mający ułatwiać sortowanie przesyłek. Format i zasady umieszczania kodów pocztowych są różne w różnych krajach.

Kody pocztowe w Polsce[edytuj]

Mapa kodów pocztowych w Polsce

W Polsce system kodów pocztowych (Pocztowe Numery Adresowe – PNA) wprowadzono 1 stycznia 1973 na mocy zarządzenia nr 89 Ministra Łączności z 17 listopada 1972 w sprawie wprowadzenia pocztowych numerów adresowych i zmiany Ordynacji pocztowej[1].

Kody pocztowe mają format dd-ddd (d oznacza cyfrę) i umieszcza się je z lewej strony nazwy miejscowości[2]. Pierwsza cyfra określa okręg pocztowy. Przed wejściem w życie 1.01.2013 r. ustawy Prawo pocztowe , cały PNA był przypisany albo do obszaru obsługiwanego przez urząd pocztowy, któremu nadano taki sam kod, albo, w tzw. miastach wydzielonych, do poszczególnych ulic i domów. Wówczas likwidując urzędy pocztowe lub zmieniając ich obszar działania, zmieniano kod pocztowy miejscowości. Po wejściu ustawy Prawo pocztowe, opublikowano kody PNA przypisane do danej miejscowości lub ich części. Nie dokonuje się już zmian kodów spowodowanych reorganizacją obszarów działania placówek Poczty Polskiej.


Lista miast wydzielonych jest następująca: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Gdynia, Katowice, Kielce, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Radom, Rzeszów, Sopot, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra.

Znaczenie kolejnych cyfr[edytuj]

Pierwsza – okręg kodowy – określa okręg pocztowy (obszar działania dawnego DOP) w momencie wprowadzenia PNA były to ówczesne jedno lub dwa województwa.

Podział oznaczeń okręgów kodowych ustalono od Warszawy, zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara i tak:

  • 0 – okręg warszawski (woj. warszawskie)
  • 1 – okręg olsztyński (woj. olsztyńskie i białostockie)
  • 2 – okręg lubelski (woj. lubelskie i kieleckie)
  • 3 – okręg krakowski (woj. krakowskie i rzeszowskie)
  • 4 – okręg katowicki (woj. katowickie i opolskie)
  • 5 – okręg wrocławski (woj. wrocławskie)
  • 6 – okręg poznański (woj. poznańskie i zielonogórskie)
  • 7 – okręg szczeciński (woj. szczecińskie i koszalińskie)
  • 8 – okręg gdański (woj. gdańskie i bydgoskie)
  • 9 – okręg łódzki (woj. łódzkie)

Druga – strefa kodowa – wskazuje część okręgu którym jest określony obszar położony wzdłuż linii komunikacyjnych lub miasto wojewódzkie.

Dla największych miast przydzielono jedną, dwie lub pięć kombinacji cyfr strefowych i tak:

  • 00 – 04 Warszawa M.
  • 30 – 31 Kraków M.
  • 50 – 54 Wrocław M.
  • 60 – 61 Poznań M.
  • 70 – 71 Szczecin M.
  • 90 – 94 Łódź M.
  • 10 – Olsztyn M.
  • 15 – Białystok M.
  • 20 – Lublin M.
  • 25 – Kielce M.
  • 26 – Radom M.
  • 35 – Rzeszów M.
  • 40 – Katowice M.
  • 45 – Opole M.
  • 65 – Zielona Góra M.
  • 75 – Koszalin M.
  • 80 – Gdańsk M.
  • 81 – Gdynia M. (Sopot)
  • 82 - Elbląg M.
  • 85 – Bydgoszcz M.

Trzecia - sektor kodowy – obejmuje obszar podległy rozdzielni sektorowej (dawne powiaty), a w dziewiętnastu największych miastach umowne części miast. W związku z likwidacją urzędów sektorowych, nazwa ta ma charakter historyczny, a trzecia cyfra kodu pozostanie wyróżnikiem określającym pewien obszar pocztowy. Cyfra 9 z pewnymi wyjątkami zarezerwowana jest dla placówek Poczty Polskiej oraz skrytek pocztowych.

Czwarta i piąta (czytane łącznie) wskazują placówkę pocztową i jej obszar działania, a w 19 największych miastach jednostkę doręczeniową.

Istnieją też odbiorcy mający osobny kod pocztowy, np.

Oprócz swojego kodu pocztowego, każdy urząd pocztowy może mieć również PNA wydzielony dla skrytek pocztowych. I tak Urząd Pocztowy Warszawa 1, który ma w adresie PNA 00-001, dla funkcjonujących w nim skrytek pocztowych ma PNA 00-950.

Spisy oznaczeń kodowych[edytuj]

Celem umożliwienia poprawnego podawania i korzystania z kodowych oznaczeń, zostały opracowane dwa spisy:

Alfabetyczny – przeznaczony głównie dla klientów poczty, podający nazwę placówki pocztowej i jej numer kodowy, bądź ulicę w dużym mieście i jej jednostkę doręczeniową.

Składa się z trzech części:

  • I – zawiera listę tych miejscowości w Polsce, w których istnieje przynajmniej jeden urząd pocztowy wraz z przypisanym kodem pocztowym
  • II – zawiera wykazy urzędów pocztowych w tych miejscowościach, w których istnieje więcej niż jeden urząd pocztowy oraz wykazy odbiorców, którym przypisano osobny kod pocztowy
  • III – obejmuje 21 największych miast i zawiera następujące informacje:
    • listę urzędów pocztowych i odbiorców, ich adresy oraz przypisane do nich kody pocztowe
    • listę ulic (część z nich z podziałem na odcinki) i przypisanych do nich kodów pocztowych

Numeryczny – dla użytku wewnętrznego, głównie dla konstruktorów komunikacji pocztowej – podający nazwę placówek pocztowych ułożone według kolejności numerów w okręgu, strefie i sektorze

Cele wprowadzenia systemu PNA[edytuj]

Celem wprowadzenia PNA było:

  • uproszczenie procesu dzielenia przesyłek pocztowych, przez to wzrost wydajności pracy osób sortujących
  • umożliwienie zatrudnienia przy rozdziale przesyłek pracowników nieznających geografii pocztowej.

Wzór adresowania[edytuj]

Janina Nowak
ul. Cicha 132 m. 16
62-200 GNIEZNO

Wzór adresowania dla miejscowości bez wyodrębnionych ulic[edytuj]

Jan Nowak
Mnichowo 132
62-200 MNICHOWO

Przykład błędnie zaadresowanej przesyłki (podano miejscowość poczty zamiast miejscowości docelowej)[edytuj]

Jan Nowak
Mnichowo 132
62-200 GNIEZNO

Wzór adresowania na skrytkę[edytuj]

Jan Kowalski
Skr. poczt. nr 1
00-950 WARSZAWA 1 (lub: 00-950 UP WARSZAWA 1)

Wzór adresowania na Poste Restante[edytuj]

Jan Kowalski
Poste Restante
00-001 WARSZAWA 1 (lub: 00-001 UP WARSZAWA 1)

Wzór adresowania przesyłki zagranicznej[edytuj]

John Smith
18 Ashery Drive
E113QT Wanstead London
Wielka Brytania / Great Britain

Międzynarodowy kod pocztowy[edytuj]

Kody pocztowe poszczególnych krajów są poprzedzone narodowym prefiksem składającym się z 1- lub 2-literowego oznaczenia kraju (tzw. kod kraju). W tej roli występują samochodowe oznaczenia przynależności – początkowo eksponowane na eliptycznej tabliczce, a obecnie w Unii Europejskiej włączone do tablic rejestracyjnych. Brak jest uregulowań w tej sprawie i obecnie obserwuje się tendencję do używania kodów dwuliterowych zgodnych z normą ISO 3166-1 alfa-2 (i jednocześnie analogicznych do oznaczeń domen internetowych najwyższego poziomu — np. zamiast H – HU oznacza Węgry).[potrzebny przypis]

W tym wypadku kod zwykło się podawać bez dywizu. Dla przykładu:

  • PL-00001 (zamiast 00-001 Warszawa)
  • A-1130 – przykładowy kod pocztowy dla Wiednia w Austrii

Nie jest to standard zatwierdzony przez Światowy Związek Pocztowy.

Kody pocztowe na świecie[edytuj]

Bułgaria[edytuj]

W Bułgarii kod pocztowy składa się z czterech cyfr (np. 1000 Sofia)

Belgia[edytuj]

Również w Belgii kod pocztowy składa się zawsze z 4 cyfr (np. 1000 Bruksela)

Chorwacja[edytuj]

Tak jak w Polsce, chorwackie kody pocztowe składają się z 5 cyfr (np. 10000 Zagrzeb)

Francja[edytuj]

We Francji dwie pierwsze cyfry są numerem departamentu – departamenty są jednocześnie okręgami pocztowymi. Pierwsze dwie cyfry kodu pocztowego – numeru departamentu były do niedawna wyróżnikiem w samochodowych numerach rejestracyjnych. W nowych numerach rejestracyjnych, numer departamentu nie stanowi już jego części i można go sobie wybrać.

Holandia[edytuj]

W Holandii kod pocztowy składa się z 4 cyfr i 2 liter (np. 1011 AB Amsterdam)

Irlandia[edytuj]

W Irlandii kod pocztowy składa się z siedmiu alfanumerycznych znaków[3] - pierwsze trzy znaki wskazują na okręg pocztowy, pozostałe cztery są unikalnym identyfikatorem budynku lub mieszkania. Np. kod pocztowy browaru Guinnes'a to D08 VF8H.

Japonia[edytuj]

W Japonii kod pocztowy liczy 7 cyfr. Prawidłowy zapis to znak 〒, 3 cyfry, dywiz i 4 pozostałe cyfry. Np. kod pocztowy Centralnego Urzędu Pocztowego w Tokio to 〒100-8799.

Kanada[edytuj]

Regiony różnych kodów pocztowych w Kanadzie

Kanadyjski kod pocztowy jest złożony z sześciu znaków w formacie: X9X 9X9, gdzie X jest literą a 9 cyfrą. Trzeci i czwarty znak jest oddzielony spacją. Dla przykładu: K1A 0B1 jest przypisany dla poczty w Ottawie, natomiast kod H0H 0H0 jest zarezerwowany dla Świętego Mikołaja.

Niemcy[edytuj]

Kody poszczególnych regionów w Niemczech

W Niemczech kod pocztowy składa się z 5 cyfr. Tak jak w Polsce, pierwsza cyfra oznacza okręg pocztowy.

Przykłady kodów pocztowych:
12524 - kod w Berlinie
20355 – kod w Hamburgu
15236 – kod we Frankfurcie nad/Odrą
01219 – kod w Dreźnie
45327 - i w Essen

Historia[edytuj]

Po raz pierwszy oznakowania miejscowości cyframi zastosowała w 1853 r. poczta Thurn und Taxis.

W 1941 r. wprowadzono w Rzeszy Niemieckiej dwucyfrowy system kodów pocztowych.

W 1962 r. w RFN i w 1965 r. w NRD wprowadzono odrębne systemy kodowań, składające się z czterocyfrowego kodu miast.

1 lipca 1993 r. wprowadzono obowiązujący obecnie wspólny system kodów pocztowych. Pokazany jest on na mapie obok.

Stany Zjednoczone Ameryki[edytuj]

Kody pocztowe w Stanach Zjednoczonych

Kod pocztowy nazywany jest w Stanach Zjednoczonych ZIP (Zone Improvement Plan) Code. Tak jak i w Polsce kody są 5-cyfrowe ale bez dywizu. Pierwsza cyfra odpowiada pewnej grupie stanów jej przypisanych. Druga i trzecia cyfra odpowiada poszczególnym regionom (lub wielkim miastom) w danej grupie.

Z reguły pierwsze trzy cyfry określają urząd odpowiedzialny za sortowanie poczty dla całego regionu. Dany urząd może posiadać więcej niż jeden trzycyfrowy numer. Czwarta i piąta cyfra wyznaczają małe miasteczka, wioski lub dzielnice/przedmieścia wielkich miast. Przykład: 43209 (4=Ohio,32=Columbus,09=Bexley)

Pierwszy kod dla danego sektora najczęściej przydzielany jest największemu miastu w tym regionie. Kolejne kody zwykle korespondują alfabetycznie z nazwami kolejnych miast, miasteczek i wiosek.

Wielka Brytania[edytuj]

Brytyjski kod pocztowy składa się z dwóch alfanumerycznych sekcji: pierwsza, o długości dwóch do czterech znaków, identyfikuje okręg pocztowy; druga, o długości trzech znaków, identyfikuje jednostkę obejmującą co najwyżej 100 sąsiadujących nieruchomości (na przykład odcinek gęsto zabudowanej ulicy, lub kilka sąsiadujących, luźno zabudowanych ulic).

W większości przypadków, podanie tylko numeru (lub nazwy) budynku i kodu pocztowego wystarcza do prawidłowego zidentyfikowania adresu. Z tego powodu brytyjskie kody pocztowe znalazły szereg dodatkowych (poza usprawnieniem pracy poczty) zastosowań, na przykład:

  • Wygodne wyszukiwanie najbliższego oddziału organizacji, względem podanego kodu.
  • W systemach nawigacji satelitarnej, wyznaczanie trasy do podanego kodu i numeru domu.
  • Firmy ubezpieczeniowe używają kodów pocztowych do oceny ryzyka związanego z danym adresem.

Przykład brytyjskiego kodu pocztowego: SW1A 1AA (kod pocztowy Pałacu Buckingham).

Przypisy

  1. System Pocztowych Numerów Adresowych (PNA). [dostęp 2016-11-05].
  2. Spis Pocztowych Numerów Adresowych. [dostęp 2013-01-12].
  3. Eircode: Find or check an Eircode. finder.eircode.ie. [dostęp 2015-07-21].

Bibliografia[edytuj]

  • Skrypt dla uczestnika Kurs Zawodowy dla służb ekspedycyjno-rozdzielczych Blok VI : Geografia pocztowa str.130-132 POSTDATA 2007

Linki zewnętrzne[edytuj]