Żółtook łuskowany

Żółtook łuskowany
	Metriopelia ceciliae
	(Lesson, 1845)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	gołębiowe
Rodzina	gołębiowate
Podrodzina	siniaczki
Rodzaj	Metriopelia
Gatunek	żółtook łuskowany
Synonimy
	Columba (Chamœpelia) Ceciliœ Lesson, 1845;
	Columba (Chamœpelia) Ceciliœ Lesson, 1845;
Podgatunki
	M. c. ceciliae (Lesson, 1845); M. c. obsoleta (J.T. Zimmer, 1924); M. c. zimmeri J.L. Peters, 1937;
	M. c. ceciliae (Lesson, 1845); M. c. obsoleta (J.T. Zimmer, 1924); M. c. zimmeri J.L. Peters, 1937;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Żółtook łuskowany^[4] (Metriopelia ceciliae) – gatunek małego ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae) występujący w zachodniej części Ameryki Południowej. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Charakterystyka gatunku

Wygląd

Niewielki gatunek gołębia o szaro-brązowym upierzeniu z jasnymi końcówkami piór, szczególnie widocznymi na pokrywach skrzydeł i grzbiecie. Tworzą one charakterystyczny, łuskowany wzór, który został ujęty w epitecie polskiej nazwy gatunkowej. Pióra na piersi szare z lekko różowym odcieniem, brzuch beżowo-szary, ogon składa się z przeważnie czarnych lotek o białych końcówkach. Nogi koloru różowego. Najbardziej charakterystyczną cechą gołębi z rodzaju Metriopelia – od której biorą swą nazwę – jest naga skóra wokół oczu o jaskrawej, żółtej lub pomarańczowej barwie^[5]. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, samice są tylko nieco bardziej matowo ubarwione^[6]. Podczas lotu oprócz wyraźnego trzepotania słychać dźwięki podobne do dzwonienia^[7].

Średnie wymiary

Długość ciała – 16–17^[6]^[8] cm lub 17–18 cm^[7],
Długość skrzydła – 9,5 cm^[a],
Długość ogona – 7,4 cm^[a],
Masa ciała – 53^[a]–66 g^[8].

Pożywienie

Nasiona, przy czym nie odnotowano rodzaju spożywanego pokarmu. Pożywienie zdobywa na ziemi, zazwyczaj podczas żerowania widywane w małych grupach^[8].

Rozmnażanie

Gniazdo budowane na ziemi, na półkach skalnych lub w dziurach budynków^[8]. Samica składa 1–2 białej barwy jaja. Inkubacja trwa około 2 tygodni, wysiadują obydwa ptaki z pary. Młodymi opiekują się obydwoje rodzice. Pisklęta opuszczają gniazdo po 2–3 tygodniach, natomiast w pełni zdolne do lotu są po ok. 6–7 tygodniach^[9].

Występowanie

Zasięg występowania

Od północno-zachodniego Peru, wzdłuż grzbietów Andów Środkowych po zachodnią część Boliwii oraz północne krańce Chile i Argentyny^[5].

Biotop

Zamieszkuje suche i półpustynne górskie obszary, w tym charakterystyczne andyjskie łąki puna. Przebywa także na terenach rolniczych lub w pobliżu ludzkich osiedli^[6], zwłaszcza w obszarach wyżej położonych. Zwykle obserwowany jest na wysokości od 1700^[7]–2000^[8] do 4100^[7]–4500^[8] m n.p.m. W niektórych, południowych regionach Peru spotykany jest także niżej, na wysokości 500 do 1100 m n.p.m.^[7], aż po wybrzeże Pacyfiku^[5]. Występuje tylko na zachodnich i wewnętrznych, suchych stokach Andów, brak go natomiast na wilgotnych stokach wschodnich^[7].

Status zagrożenia

Przez IUCN sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (Least Concern – LC) ze względu na duży zasięg występowania oraz brak geograficznej fragmentacji poszczególnych populacji. Liczebność światowej populacji nie jest znana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny^[3].

Systematyka

Taksonomia

Opisany w 1845 roku przez René Lessona jako Columba (Chamaepelia) Ceciliae na podstawie okazu z Peru. Wraz z żółtookiem szarogłowym (Metriopelia morenoi) był również umieszczany w oddzielnym rodzaju Gymnopelia^[8].

Podgatunki

Wyróżniono trzy podgatunki żółtooka łuskowanego^[2]^[8]^[10]:

M. c. ceciliae (Lesson, 1845) – zachodnia część Peru;
M. c. obsoleta (J.T. Zimmer, 1924) – wschodnie pasma Andów peruwiańskich w górnej dolinie rzeki Marañón i jej dopływów w północnej części Peru (na południe po pasmo La Raya);
M. c. zimmeri J.L. Peters, 1937 – południowe krańce Peru, Boliwia po północne Chile (Tarapacá) i północno-zachodnią Argentynę (Salta, Jujuy).

Uwagi

1 2 3 Wartości podawane dla samicy badanej w 2010 roku^[9].

Przypisy

↑ Metriopelia ceciliae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Bare-faced Ground-dove (Metriopelia ceciliae). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-25)]. (ang.).
1 2 BirdLife International, Metriopelia ceciliae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-29] (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Columbidae Leach, 1819 – gołębiowate – Pigeons (Wersja: 2026-02-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-29].
1 2 3 T.S. Schulenberg (red.): Bare-faced Ground-Dove (Metriopelia ceciliae). Neotropical Birds Online, Ithaca: Cornell Lab of Ornithology, 2010. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).
1 2 3 Bare-eyed Ground Dove. www.internationaldovesociety.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2 stycznia 2016)]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 Thomas S. Schulenberg, Douglas F. Stotz, Daniel F. Lane, John P. O’Neill, Theodore A. Parker III: Birds of Peru. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 2010, s. 158. ISBN 978-0-691-13023-1. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 Bare-faced Ground-dove (Metriopelia ceciliae). Handbook of the Birds of the World Alive. [zarchiwizowane z tego adresu (7 stycznia 2016)]. (ang.).
↑ Daniel M. Brooks. Behavior and reproduction of the bare-faced ground dove (Metriopelia ceciliae) (Aves, Columbidae). „Kempffiana”. 9 (2), s. 48–53, 2010. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-29] (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[mnk-9] 1 2 3 Wartości podawane dla samicy badanej w 2010 roku^[9].

[itis-1] Metriopelia ceciliae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] 1 2 Bare-faced Ground-dove (Metriopelia ceciliae). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-25)]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 BirdLife International, Metriopelia ceciliae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-29] (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Columbidae Leach, 1819 – gołębiowate – Pigeons (Wersja: 2026-02-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-29].

[nbo-5] 1 2 3 T.S. Schulenberg (red.): Bare-faced Ground-Dove (Metriopelia ceciliae). Neotropical Birds Online, Ithaca: Cornell Lab of Ornithology, 2010. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).

[ids-6] 1 2 3 Bare-eyed Ground Dove. www.internationaldovesociety.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2 stycznia 2016)]. (ang.).

[bop-7] 1 2 3 4 5 6 Thomas S. Schulenberg, Douglas F. Stotz, Daniel F. Lane, John P. O’Neill, Theodore A. Parker III: Birds of Peru. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 2010, s. 158. ISBN 978-0-691-13023-1. (ang.).

[hbw-8] 1 2 3 4 5 6 7 8 Bare-faced Ground-dove (Metriopelia ceciliae). Handbook of the Birds of the World Alive. [zarchiwizowane z tego adresu (7 stycznia 2016)]. (ang.).

[mnk-10] Daniel M. Brooks. Behavior and reproduction of the bare-faced ground dove (Metriopelia ceciliae) (Aves, Columbidae). „Kempffiana”. 9 (2), s. 48–53, 2010. (ang.).

[ioc-11] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-29] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[a]

[9]

[10]