Ślepiec stepowy
Spalax microphthalmus[1] | |||
Güldenstädt, 1770[2] | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
ślepiec stepowy | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6] | |||
![]() |
Ślepiec stepowy[7] (Spalax microphthalmus), ślepiec[8][9] – gatunek ssaka z podrodziny ślepców (Spalacinae) w obrębie rodziny ślepcowatych (Spalacidae).
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Ślepiec stepowy występuje we wschodniej Europie zamieszkując w zależności od podgatunku[10]:
- S. microphthalmus microphthalmus – wschodnia Ukraina i południowo-zachodnia Rosja.
- S. microphthalmus typhlus – Kaukaz Północny w Rosji bezpośrednio na wschód od Morza Azowskiego.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1770 roku niemiecki przyrodnik Johann Anton Güldenstädt nadając mu nazwę Spalax microphthalmus[2]. Holotyp pochodził z nowochoperskich stepów, w obwodzie woroneskim, w Rosji[11].
Wszyscy członkowie rodzaju Spalax byli traktowani przez wcześniejsze ujęcia systematyczne jako synonimy lub podgatunki S. microphthalmus[10]. Podgatunki są tymczasowo uznawane w oczekiwaniu na dodatkowe badania[10]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunków[10].
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Spalax: gr. σπαλαξ spalax, σπαλακος spalakos „kret”[12].
- microphthalmus: gr. μικρος mikros „mały”[13]; οφθαλμος ophthalmos „oko”[14].
- typhlus: gr. τυφλος tuphlos „ślepy”[15].
Nazwa zwyczajowa
[edytuj | edytuj kod]W polskiej literaturze zoologicznej dla oznaczenia gatunku używana była nazwa zwyczajowa „ślepiec”[8][9], lecz w wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi przypisano oznaczenie ślepiec stepowy, rezerwując nazwę ślepiec dla rodzaju Spalax[7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 190–315 mm, brak widocznego zewnętrznego ogona; masa ciała 120–818 g[16]. Ma walcowate ciało pokryte krótką, miękką, szaro–żółtą sierścią. Szczątkowe oczy są całkowicie ukryte pod skórą. Mocna i szeroka głowa jest głównym narzędziem do rycia korytarzy[8].
Tryb życia
[edytuj | edytuj kod]Prowadzi podziemny, nocny tryb życia. Zamieszkuje tereny stepowe, unika lasów. Stale przebywa pod ziemią w norach. Żywi się podziemnymi częściami roślin. Czasem żyje na polach, niszcząc rośliny uprawne[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Spalax microphthalmus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b J.A. Güldenstädt. Spalax, novum glirium genus. „Novi commentarii Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae”. 14 (1), s. 411, 1770. (łac.).
- ↑ J.Ch.P. Erxleben: Systema regni animalis per classes, ordines, genera, species, varietates: cum synonymia et historia animalium. Cz. 1: Classis I. Mammalia. Lipsiae: Impensis Weygandianis, 1777, s. 377. (łac.).
- ↑ P.S. Pallas: Novae species quadrupedum e Glirium ordine, cum illustrationibus variis complurium ex hoc ordine animalium. Erlangae: sumtu Wolfgangi Waltheri, 1778, s. 76, 154. (łac.).
- ↑ A. von Nordmann. Sur deux espèces de Spalax, propres a la Russie méridionale. „Bulletin Scientifique publié par l’Académie Impériale des Sciences de Saint-Pétersbourg”. 5 (13), s. 200, 1839. (fr. • niem.).
- ↑ K. Tsytsulina , N. Formozov , B. Sheftel & I. Zagorodnyuk , Spalax microphthalmus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-2 [dostęp 2021-11-06] (ang.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 231. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 357–358, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
- ↑ a b Z. Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 328. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Spalax microphthalmus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-11-06].
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 637, 1904. (ang.).
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 136.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 154.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 245.
- ↑ R. Norris: Family Spalacidae (Muroid Mole-rats). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 139. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Edmund C. Jaeger , Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1-256, OCLC 637083062 (ang.).