Ambrowiec balsamiczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ambrowiec balsamiczny
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd skalnicowce
Rodzina altyngiowate
Rodzaj ambrowiec
Gatunek ambrowiec balsamiczny
Nazwa systematyczna
Liquidambar styraciflua L.
Sp. pl. 2:999. 1753[2]
Synonimy

Liquidambar macrophylla Oerst[3].

Mapa zasięgu
zasięg występowania na mapie
Owocostany i nasiona
W formie bonsai

Ambrowiec balsamiczny, ambrowiec amerykański, styrakowiec amerykański (Liquidambar styraciflua L.) – gatunek drzewa pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej. Jego ojczyzną są wschodnie rejony Ameryki Północnej, dorzecze Missisipi i Ohio, aż po stan Nowy Jork na północy i Florydę na południu[4]. Jest uprawiany w wielu krajach świata[4]. Został sprowadzony do Europy w 1681 r., a obecnie rośnie w parkach zachodniej Europy. W Polsce występuje w parkach, głównie na zachodzie kraju[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Dorasta do 45 m wysokości. Korona jest szeroka, kopulasta lub jajowata[4].
Pień
Masywny, często wspierany korzeniami deskowymi. Korowina popielata do brązowej lub czarnej[4], głęboko bruzdowana podłużnie[4] w wąskie płytki lub grzbiety. Pędy czerwonawe, kanciaste lub pokryte gąbczastymi, korkowatymi listewkami na drugorocznych przyrostach. Po przełamaniu ukazują twardy, biały lub brązowy rdzeń, wielokątny lub gwiazdkowaty w przekroju. Pędy, pączki i liście po skaleczeniu wydzielają przyjemny, balsamiczny aromat. Średnica pnia może osiągać 1 m[4].
System korzeniowy
Tworzy rozłożysty system korzeniowy[4].
Liście
Podobne do liści klonu, tylko bardziej powcinane z piłkowanym brzegiem i ułożone są skrętolegle. Blaszki liściowe mają długie ogonki liściowe. Jesienią przebarwiają się czerwono i fioletowo.
Kwiaty
Kwiaty są bezpłatkowe[4], rozdzielnopłciowe, niepozorne. Kwiaty męskie żółtawe, zebrane we wzniesione groniaste kwiatostany, kwiaty żeńskie zielonkawe, zebrane w głowiaste kwiatostany[4]; kwiaty żeńskie zielonkawe, kuliste rosną na długich szypułkach. Kwiatostany męskie i żeńskie znajdują się na wspólnej, długiej, zwisającej osi (roślina jednopienna).
Owoce
Zdrewniałe torebki zebrane w owocostany wyglądające jak kolczaste kulki na długiej szypule. Utworzone ze zrośniętych nasadami, dwuklapowych, na szczycie dzióbkowato zaostrzonych torebek, zawierających drobne, oskrzydlone nasiona. W każdej torebce znajdują się 2 nasiona z krótkimi skrzydełkami[4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Kwitnie w maju, jest wiatropylny. Wymaga żyznej gleby. Może być uprawiany w strefach mrozoodporności od 10A do 5B (znosi mrozy do -26°C)[5].

Jest to gatunek charakterystyczny dla lasów łęgowych wiązowo-klonowych oraz bagiennych lasów cypryśnikowo-tupelowych. Wchodzi w skład górnej warstwy drzew w mieszanych lasach liściastych, wraz z topolami i dębami. Rośnie na zasobnych glebach aluwialnych[4]. Rozprzestrzenia się agresywnie na glebach żyznych i bardzo wilgotnych, nawet długotrwale zalewanych. Nie lubi jednak bagien z zastojową wodą, jak i suchych gleb na podłożu wapiennym[4]. Lubi pełne nasłonecznienie i może zasiedlać ugory i nieużytki[4].

Żyje 200-300 lat[4]. W młodym wieku rośnie szybko i zaczyna kwitnąć w wieku 25-30 lat[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Balsamiczna żywica ambrowców używana jest w medycynie, przemyśle kosmetycznym i spożywczym (kiedyś aromatyzowano nią gumę do żucia). Drewno czerwonawo-brązowe z ciemniejszymi smugami i cętkami, dość twarde i ciężkie, w stolarstwie cenione na równi z dębowym. Zawiera wonną oleożywicę, znaną jako "styraks amerykański", wykorzystywaną w celach leczniczych jako środek wykrztuśny i bakteriobójczy, a także jako surowiec do produkcji gumy do żucia.

Drzewo ozdobne. Jest bardzo dekoracyjny z powodu ładnego zabarwienia liści w jesieni[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-19].
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q J. Pokornỳ: Drzewa znane i mniej znane. Leksykon przyrody.. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza ‘BGW’, 1987. ISBN 83-7066-379-6.
  5. Edward F. Gilman, Dennis G. Watson: Liquidambar styraciflua (ang.). W: Fact Sheet ST-358, a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. [on-line]. 1993. [dostęp 2013-08-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Seneta W., Dolatowski J. 2000. Dendrologia. PWN Warszawa
  2. Węglarscy J. i K. 2007. Dział geografii roślin Ogrodu Botanicznego UAM w Poznaniu – Przewodnik geobotaniczny. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.