Artur Bartels

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Artur Bartels
Ilustracja
Imiona i nazwisko Bartels lub Barthels
Data i miejsce urodzenia 13 października[1] 1818
Wilno
Data i miejsce śmierci 23 grudnia 1885
Kraków
Narodowość polska
Język polski
Gatunki Poezja Publicystyka łowiecka

Artur Bartels (także w formie: Barthels) urodzony w 13 października[1] 1818 w Wilnie, zmarły 23 grudnia 1885 w Krakowie[2] – polski satyryk, pieśniarz, rysownik.

Życiorys[edytuj]

Był synem Ludwika Bartelsa i Konstancji Zabłockiej[1], a spokrewniony miał być z ks. Leonem Radziwiłłem[3]. Wykształcenie zdobywał w Petersburgu i Paryżu[2]. Mieszkał w Rydze i Petersburgu[4]. Następnie gospodarował jako ziemianin na roli na Polesiu. W tym też czasie pisał utwory satyryczne: wiersze i piosenki (zwykle własny tekst łączył z muzyką zapożyczoną od innych, natomiast obdarzony pięknym głosem często sam je po mistrzowsku śpiewał akompaniując sobie na fortepianie)[5]. Improwizował też własne utwory na fortepian[4]. Rysował, głównie karykatury i malował sceny myśliwskie na desce. Zyskał na popularności po przeniesieniu się do Warszawy, a około 1875 r. do Krakowa. W Krakowie też parał się dziennikarstwem, m.in. pisując w latach 1878-1880 artykuły do pisma „Łowiec”, tam też zamieszczono poemat „Tydzień poleski”. Za żonę pojął Kazimierę Wańkowicz h. Lis, córkę Karola i Rozalii[1]. Zmarł w Krakowie 23 grudnia 1885. Dzieci albo nie pozostawił, albo brak o nich informacji[5]. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim.

Twórczość[edytuj]

Poezje[edytuj]

  • „Piosenki i satyry”, Kraków, nakładem K. Bartoszewicza, druk A. Koziańskiego; zeszyt 1 – 1888; zeszyt 2 – 1890; (Oba wydania pośmiertne i zawierające tylko teksty, bez nut. Dopiero następne wydania z nutami. Za najlepsze uchodziły: „Ciocia Salusia”, „Pana Marjanna”, „Departament niższej Sekwany”.)[6][5];
  • „Goście”, (farsa)[5];
  • „Popas w Miłosnej”, (farsa)[5];
  • „Tydzień poleski, ustęp z życia myśliwskiego na Litwie.”, (poemat), Kraków, nakładem autora, druk A. Koziańskiego, 1883[6][5].

Niewydana spuścizna rękopiśmienna po części pozostaje w posiadaniu rodziny jego żony – Wańkowiczów; po części zaginęła[5].

Rysunki[edytuj]

  • „Album wileński”, (zawierający seri Kraków, nakładem K. Bartoszewicza, druk A. Koziańskiego, rysunków: „Łapigrosze”, „Pan Atanazy Skorupka”, „Pan Eugenjusz”), K. Wilczyński, 1858.[5]

Przypisy

  1. a b c d M.J. Minakowski w Genealogia potomków Sejmu Wielkiego, biogram Artura Bartelsa.
  2. a b „Polski Słownik Bibliograficzny”, Polska Akademia Nauk, Gebethner i Wolff, Kraków, 1933, tom 1, str. 310.
  3. Stanisław „Cat” Mackiewicz „Dom Radziwiłłów”, wyd. Czytelnik, 1990, str. 199.
  4. a b Stanisław „Cat” Mackiewicz „Dom Radziwiłłów”, wyd. Czytelnik, 1990, str. 198.
  5. a b c d e f g h „Polski Słownik Bibliograficzny”, Polska Akademia Nauk, Gebethner i Wolff, Kraków, 1933, tom 1, str. 311.
  6. a b Karol Estreicher „Bibliografia Polska XIX stulecia. Lata 1881-1900”, Spółka Księgarzy Polskich, Kraków, tom I (A-F), 1906, str. 76.

Bibliografia[edytuj]

  • „Polski Słownik Bibliograficzny”, Polska Akademia Nauk, Gebethner i Wolff, Kraków, 1933, tom 1, str. 310-311.
  • Karol Estreicher „Bibliografia Polska XIX stulecia. Lata 1881-1900”, Spółka Księgarzy Polskich, Kraków, tom I (A-F), 1906, str. 76.
  • Stanisław „Cat” Mackiewicz „Dom Radziwiłłów”, wyd. Czytelnik, 1990, str. 198-200.

Linki zewnętrzne[edytuj]