Babie lato (obraz Józefa Chełmońskiego)
| |
| Autor | |
|---|---|
| Data powstania | |
| Medium | |
| Wymiary |
119,7 × 156,5 cm |
| Miejsce przechowywania | |
| Miejscowość | |
| Lokalizacja | |
Babie lato – obraz Józefa Chełmońskiego wykonany techniką olejną na płótnie, znajdujący się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Babie lato powstało w 1875 w Warszawie i jest pokłosiem wiosenno-letniej podróży Chełmońskiego na Kresy Wschodnie (w XXI wieku terytorium Ukrainy) rok wcześniej[1]. Po tej podróży Chełmońskiego szczególnie pasjonowała obserwacja życia wsi oraz rytmów nadawanych życiu przez naturę[2]. Dzieło stanowi przykład naturalistycznej odmiany polskiego realizmu[3]. Na początku roku 1875 artysta wystawił obraz na sprzedaż w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Wiadomo, że artysta zabrał „Babie lato” do swojego mieszkania w Paryżu, prawdopodobnie około roku 1885 sprzedał je hrabiemu Ignacemu Korwin-Milewskiemu. W roku 1924 właścicielem obrazu był warszawski antykwariusz Abe Gutnajer. Do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie kupiono dzieło od Józefa Wyganowskiego w maju 1924 roku. W czasie drugiej wojny światowej obraz pozostawał w gmachu Muzeum Narodowego. Stanisław Lorentz, ówczesny dyrektor MNW, w swoim dzienniku zapisał, że 29 września 1944 roku w tzw. sali saskiej użyto go do prowizorycznej ochrony wnętrz muzealnych – zasłaniał jedno z okien[4]. Po jego interwencji obraz zdjęto i zabezpieczono. Ostatecznie został wywieziony, odnaleziony przez Bohdana Urbanowicza w magazynie sztuki austriackiego zamku Fischhorn w 1945 roku, rewindykowany z Salzburga 24 kwietnia 1946 roku[5]. Według badań Marii Gołąb modelką pozującą do obrazu była niejaka Ludwika, która bywała w czasie powstawania obrazu w pracowni malarza w Hotelu Europejskim[6]. Stanisław Masłowski, artysta zaprzyjaźniony z malarzami z Hotelu Europejskiego, uważał, że modelką była prostytutka „wykupiona z domu publicznego za 100 rubli, a następnie wydana za mąż za jakiegoś przyzwoitego rzemieślnika”[7].
Opis obrazu
[edytuj | edytuj kod]Obraz przedstawia młodą bosonogą pastuszkę[1], leżącą na ziemi i trzymającą w wyciągniętej ku górze prawej ręce nitki babiego lata[3]. Z lewej strony na horyzoncie, znajdującym się w połowie wysokości obrazu i będącym główną linią podziału jego kompozycji[3], widać stado bydła i sylwetki chłopów[1]. Spogląda ku nim czarny siedzący piesek[3].
Paleta barw, z przewagą odcieni brązów i szarości, jest stonowana i podkreśla nastrój pory późnego babiego lata[3]. Szarobłękitne, lekko zachmurzone niebo wypełnia górną część obrazu[1]. Jaśniejszy akcent stanowi biała spódnica i żółta chustka leżącej dziewczyny[3].
Opinie
[edytuj | edytuj kod]Wypowiedz Lucjana Siemieńskiego w czasopiśmie „Czas” z 25 czerwca 1875 nr 142[8]:
Ta poetyczna pajęczyna, która może tyle marzeń obudzać w dziewczęciu, warta była trochę idealniejszej istoty, nie mówię już Sylfidy, ale przynajmniej prostej śmiertelniczki z umytemi nogami. Bosa nóżka stokroć wdzięczniejsza dla malarza, niż najładniejszy trzewik, ale warunek, że powinna być umytą.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Detal, głowa -
Detal, ręka -
Detal, ręka i laska -
Detal, nogi -
Detal, pies i krowy
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Ewa Micke-Broniarek: Babie lato. [w:] Galeria Sztuki XIX Wieku. Przewodnik [on-line]. cyfrowe.mnw.art.pl. [dostęp 2015-10-10].
- ↑ Irena Kossowska: Józef Chełmoński. culture.pl, kwiecień 2004. [dostęp 2015-12-21].
- ↑ a b c d e f Magdalena Wróblewska: Józef Chełmoński, „Babie lato”. culture.pl, grudzień 2010. [dostęp 2015-10-10].
- ↑ Jacek Dehnel, Proteusz, czyli o przemianach. Spacerownik po historii Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa 2015, s. 161.
- ↑ Wojciech Głowacki, Ewa Micke-Broniarek (red.), Józef Chełmoński 1849-1914. T. 1, Warszawa: Poznań: Kraków: Muzeum Narodowe w Warszawie ; Muzeum Narodowe w Poznaniu ; Muzeum Narodowe w Krakowie, 2024, s. 54, ISBN 978-83-7100-495-7 [dostęp 2025-05-06].
- ↑ Maria Gołąb, Chełmoński, Chmielowski, Witkiewicz: pracownia w Hotelu Europejskim w Warszawie 1874-1883, Poznań: Muzeum Narodowe, 2010, s. 62, ISBN 978-83-89053-83-1 [dostęp 2025-05-06].
- ↑ Maciej Masłowski, Stanisław Masłowski. Materiały do życiorysu i twórczości, Wrocław: Ossolineum, 1957, s. 72.
- ↑ Antoni Adam (1813-1892) Red Kłobukowski, Czas. [R.28], Ner 142 (25 czerwca 1875), Antoni Kłobukowski, 25 czerwca 1875, s. 1 [dostęp 2025-05-06].