Barwinek (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Barwinek
Ilustracja
Vinca major
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina toinowate
Rodzaj barwinek
Nazwa systematyczna
Vinca L.
Sp. Pl. 209. 1753
Typ nomenklatoryczny
Vinca major L.[2]

Barwinek (Vinca L.) – rodzaj roślin z rodziny toinowatych (Apocynaceae). Należy do niego 5 gatunków[3][4]. Występują one w Europie, zwłaszcza południowej, oraz północnej Afryce i zachodniej Azji. Jeden gatunek rośnie w Azji środkowej w rejonie Samarkandy i Fergany. W uprawie szeroko rozpowszechnione są zwłaszcza dwa gatunki – barwinek pospolity (V. minor) i barwinek większy (V. major)[5], z których pierwszy rośnie także dziko w Polsce, poza tym oba są też w Polsce uprawiane[6]. Rośliny te występują w lasach i zaroślach, na skałach wapiennych. Uprawiane są jako lecznicze i ozdobne, w tym w postaci odmian pstrolistnych i pełnokwiatowych[7].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Krzewinki tworzące cienkie, płożące się pędy płonne do 2 m długości[7] i podniesione – kwiatowe do 15 cm wysokości.
Liście
Zimotrwałe, naprzeciwległe, jajowatoeliptyczne, nagie, skórzaste[7], krótkoogonkowe[5].
Kwiaty
Pojedyncze, rzadko po dwa, wyrastają na szypułkach w kątach liści[5]. Kielich tworzy pięć, zrośniętych w rurkę działek. Płatki korony mają barwę błękitną i fioletową, rzadziej różową lub białą. Są w pąku skręcone, u nasady zrośnięte w rurkę, u góry płasko rozpościerają się. Do rurki przyrośniętych jest pięć pręcików o wygiętych u nasady i spłaszczonych u góry nitkach. Z główki pręcików wyrastają klapki przesłaniające od góry pojedynczy słupek. Zalążnia jest dwukomorowa. Znamię dwuczęściowe, u góry kulistawe, a pod spodem z pierścieniem włosków[7].
Owoce
Dwie torebki[7] proste lub rozpostarte, wałeczkowate[5]. Każda zawiera 4–8 nasion[7].

Systematyka[edytuj]

Barwinek pospolity
Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG IV z 2016)

Należy do podrodziny Rauvolfioideae Kosteletzky, rodziny toinowatych (Apocynaceae), która jest jednym z kladów w obrębie rzędu goryczkowców (Gentianales) z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1][8]

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Gentiananae Thorne ex Reveal, rząd toinowce (Apocynales Bromhead), rodzina toinowate (Apocynaceae Juss.), plemię Vinceae Duby, rodzaj barwinek (Vinca L.)[9].

Wykaz gatunków[3][4][10]

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-25].
  3. a b Royal botanic Garden. [dostęp 2009-05-12].
  4. a b Vinca. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-05-03].
  5. a b c d Vinca. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-05-03].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 212. ISBN 0333748905.
  8. Rubiaceae Genera. [dostęp 2010-12-03].
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Vinca (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-04-25].
  10. (red.) Ludmiła Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.