Bitwa pod Cajamarca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Bitwa pod Cajamarca
Hiszpański podbój Peru
ilustracja
Czas

16 listopada 1532 roku

Miejsce

Cajamarca

Terytorium

Peru

Wynik

zwycięstwo Hiszpanów

Strony konfliktu
Hiszpania Imperium Inków
Dowódcy
Francisco Pizarro Atahualpa
Siły
ok. 200 żołnierzy co najmniej 7 tys. ludzi podczas bitwy, 80 tys. poza murami Cajamarki, niebiorących udziału w bitwie
Straty
brak ok. 7 tys.
Położenie na mapie Peru
Mapa konturowa Peru, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
7°09′52″S 78°30′38″W/-7,164444 -78,510556

Bitwa pod Cajamarca – starcie zbrojne, które miało miejsce 16 listopada 1532 roku. Była to bitwa pomiędzy siłami hiszpańskimi dowodzonymi przez Francisco Pizarra a wojownikami Inków dowodzonymi przez Atahualpę. W wyniku zaskoczenia armia Pizarra pokonała siły Atahualpy, liczące ok. 7 tys. Inków[1].

Krótko przed bitwą Atahualpa pozwolił wyprawie Pizarra wkroczyć do państwa Inków. Dotarcie ekspedycji Pizarra do królestwa miała miejsce w momencie obchodzenia święta religijnego[2]. Atahualpa dysponował armią liczącą 80 tys. żołnierzy. Krótko przed bitwą zdecydował się pozostawić większość swojej świty poza Cajamarcą. Pizarro prawdopodobnie planował zaskoczyć Inków. Mieli oni przestraszyć się broni palnej, zbroi i koni[1]. Pizarro dysponował 102 jednostkami piechoty, 67 kawalerii i czterema jednostkami artylerii. Kilkunastu żołnierzy dysponowało arkebuzami, pozostali prawdopodobnie byli uzbrojeni w miecze, piki i kusze[2].

Przed wyruszeniem do Cajamarki Atahualpa złożył ofiary bogom, a następnie udał się na spotkanie z Hiszpanami[3]. Po przybyciu na plac w Cajamarce spotkał ojca Fraya Vicentego de Valverde i tłumacza (według źródeł miał imię Filipillo lub Martinilli)[4]. Reszta Hiszpanów czekała w ukryciu, przygotowana na atak. Ojciec de Valverde miał czytać Atahualpie nauki z brewiarza. Wódz Inków poprosił ojca de Valverdego o podanie mu brewiarza. Mając książkę w ręku i nie mogąc jej otworzyć, rzucił ją na ziemię (według innej relacji Atahualpa przekartkował książkę i przyłożył ją do ucha, by przekonać się, czy faktycznie mówi ona to, co czytał kapłan. Nie słysząc nic wściekły Atahualpa rzucił brewiarz na ziemię)[5].

Gest Atahualpy był sygnałem dla jego świty, że bóg Hiszpanów jest fałszywy i nie miał żadnej mocy[6]. Według relacji Pedra Pizarra i Pedra Ciezy de Leóna Atahualpa zażądał podania mu miecza. Zaraz po tym Pizarro rozpoczął atak. Zdezorientowani Inkowie zostali zaatakowani przez hiszpańską konnicę i żołnierzy uzbrojoną w arkebuzy[7]. Zaskoczeni Inkowie nie mieli nawet czasu, by chwycić za broń. Ogromny strach wśród Inków wzbudzał proch strzelniczy[2]. Podczas walk Atahualpa trafił do hiszpańskiej niewoli[7]. W bitwie zginęło 7 tys. Inków, podczas gdy ani jeden Hiszpan nie został ciężko ranny[1].

Uwięzienie Atahualpy było szokiem dla Inków, postrzegając monarchę jako boga. Inkowie zapłacili ogromny okup w złocie za uwolnienie Atahualpy, ale Pizarro wydał rozkaz uduszenia więźnia[1] (według innego źródła Atahualpa został spalony z żywcem za zamordowanie swojego brata[8]). Atahualpa zginął 26 lipca 1533 roku[9][10]. Pizarro wydał rozkaz zamordowania króla Inków ze strachu, że po wypuszczeniu mógłby przygotować zemstę na Hiszpanach[9][10]. Wkrótce potem poprzez krwawe podboje i negocjacje z lokalnymi przywódcami Hiszpanie stopniowo podbili państwo Inków[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Michael Kerrigan: Battle of Cajamarca. britannica.com. [dostęp 2023-02-25]. (ang.).
  2. a b c Spanish Conquistadors Surprise Attack The Incas At Cajamarca. historyonthisday.com, 2018-05-18. [dostęp 2023-02-25]. (ang.).
  3. Szemiński i Ziółkowski 2021 ↓, s. 296.
  4. Szemiński i Ziółkowski 2021 ↓, s. 296-298.
  5. Szemiński i Ziółkowski 2021 ↓, s. 298-299.
  6. Szemiński i Ziółkowski 2021 ↓, s. 299.
  7. a b Szemiński i Ziółkowski 2021 ↓, s. 300.
  8. Miotk 2006 ↓, s. 126.
  9. a b c Skorupka 2021 ↓, s. 128.
  10. a b Szemiński i Ziółkowski 2021 ↓, s. 274.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Miotk. Wczesna ewangelizacja Meksyku i Ameryki Północnej. „Annales Missiologici Posnanienses”. 15, 2006. 
  • Alfred Skorupka. Przyczyny upadku cywilizacji andyjskiej. „Cywlizacja i Polityka”. 19, 2021. ISSN 1732-5641. 
  • Jan Szemiński, Mariusz Ziółkowski: Mity, rytuały i polityk Inków. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2021. ISBN 978-83-8196-125-7.