Chang Zheng 3B

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chang Zheng 3B
Długi Marsz 3B
Ilustracja
Start rakiety Długi Marsz 3B
Producent Chińska Akademia Techniki Rakiet Nośnych (Chiny)
Rodzina rakiet Chang Zheng
Przeprowadzone starty 38
Nieudane starty 1
Udane starty 97%
Data pierwszego startu 14 lutego 1996
Data ostatniego startu
Koszt wystrzelenia 70 mln USD (kurs z 1999)
Zdolność wynoszenia 11 200 kg na orbitę LEO
5 100 na orbitę GTO
Siła ciągu przy starcie 2 980 kN
Wymiary
Długość 54,80 m
Średnica 3,35 m
Masa całkowita 425 800 kg
Człony
Człon 0. 4 × CZ-2E-0
Człon 1. 1 × CZ-3A-1
Człon 2. 1 × CZ-2C/SD-2
Człon 3. 1 × CZ-3A-3

Chang Zheng 3B (chin. trad.: 長征系列運載火箭; chin. upr.: 长征系列运载火箭; pinyin: Chángzhēng xìliè yùnzài huǒjiàn; pol. Długi marsz) – chińska trójstopniowa rakieta nośna. Jedna z największych chińskich rakiet. Wywodzi się z rakiety Chang Zheng 3A.

Sekwencja zdjęć upadającej rakiety Długi Marsz 3B

Pierwszy start tej rakiety, 14 lutego 1996, zakończył się tragedią i politycznym skandalem. W 22 sekundy po starcie, rakieta spadła i eksplodowała na terenach wiejskich. Wybuch miał moc 20–50 ton trotylu (rakieta była praktycznie pełna paliwa). Zginęło co najmniej 6 ludzi, a 57 zostało rannych (inne źródła podają nawet 100 ofiar śmiertelnych). Ładunkiem rakiety był satelita Intelsat 708, który zawierał, jak się później okazało, urządzenia objęte zakazem eksportu do Chin przez amerykańskie prawo. Pracownicy wytwórcy satelity zostali dopuszczeni do wraku statku dopiero kilka godzin po katastrofie i nie znaleźli owych urządzeń na miejscu katastrofy. Spowodowało to wybuch skandalu w amerykańskim rządzie i doprowadziło do ukarania przedsiębiorstw Hughes Electronics i Boeing Satellite Systems.

 Osobny artykuł: Intelsat 708.


Chronologia lotów[edytuj]

  1. 14 lutego 1996, 19:01 GMT; s/n CZ3B-1 (40); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Intelsat 708; Uwagi: start nieudany – awaria systemu kierowania spowodowała upadek i eksplozję rakiety 22 sekundy po starcie. Zginęło co najmniej 6 ludzi, a 57 zostało rannych
  2. 19 sierpnia 1997, 17:50 GMT; s/n CZ3B-2 (46); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Agila 2; Uwagi: start udany
  3. 16 października 1997, 19:13 GMT; s/n CZ3B-3 (48); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: APSTAR 2R; Uwagi: start udany
  4. 30 maja 1998, 10:00 GMT; s/n CZ3B-4 (52); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Zhongwei 1; Uwagi: start udany
  5. 18 lipca 1998, 09:20 GMT; s/n CZ3B-5 (53); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Xinnuo 1; Uwagi: start udany
  6. 12 kwietnia 2005, 12:00 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: APSTAR 6; Uwagi: start udany
  7. 28 października 2006, 16:20 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang, Chiny
    Ładunek: Xinnuo 2; Uwagi: start udany
  8. 13 maja 2007, 16:01 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Nigcomsat-1; Uwagi: start udany
  9. 5 lipca 2007, 12:08 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Zhonxing 6B; Uwagi: start udany
  10. 9 czerwca 2008, 12:15 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Zhongxing 9; Uwagi: start udany
  11. 29 października 2008, 16:54 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: VENESAT 1; Uwagi: start udany
  12. 31 sierpnia 2009, 09:28 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Palapa D-1; Uwagi: start częściowo nieudany – zbyt niski ciąg w jednym z dwóch silników 3. stopnia podczas restartu spowodował, że osiągnięta orbita była znacznie niższa od zakładanej. Producent satelity zapewnił jednak, że statek jest w stanie skompensować brakujące 350-400 m/s własnym napędem, kosztem zapasów paliwa przeznaczonych dla manewrów na orbicie geostacjonarnej
  13. 4 września 2010, 16:14 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: SinoSat 6; Uwagi: start udany
  14. 20 czerwca 2011, 16:13 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: ChinaSat 10; Uwagi: start udany
  15. 11 sierpnia 2011, 16:15 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Paksat-1R; Uwagi: start udany
  16. 18 września 2011, 16:33 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: ChinaSat 1A; Uwagi: start udany
  17. 7 października 2011, 08:21 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Eutelsat W3C; Uwagi: start udany
  18. 19 grudnia 2011, 16:41 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Nigcomsat 1R; Uwagi: start udany
  19. 31 marca 2012, 10:27 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Apstar 7; Uwagi: start udany
  20. 29 kwietnia 2012, 20:50 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Beidou DW 12, Beidou DW 13; Uwagi: start udany
  21. 26 maja 2012, 15:56 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Zhongxing 2A; Uwagi: 'start udany
  22. 18 września 2012, 19:10 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Beidou DW 14, Beidou DW 15; Uwagi: start udany
  23. 27 listopada 2012, 10:13 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Zhongxing 12; Uwagi: start udany
  24. 1 maja 2013, 16:06 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Zhongxing 11; Uwagi: start udany
  25. 1 grudnia 2013, 17:30 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Chang’e 3, Yutu; Uwagi: start udany
  26. 20 grudnia 2013, 16:42 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Túpac Katari 1; Uwagi: start udany
  27. 25 lipca 2015, 12:29 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Beidou DW 18, Beidou DW 19; Uwagi: start udany
  28. 12 września 2015, 15:42 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Tongxin Jishu Shiyan 1; Uwagi: start udany
  29. 29 września 2015, 23:13 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), Chiny
    Ładunek: Beidou DW 20; Uwagi: start udany
  30. 16 października 2015, 16:16 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Apstar 9; Uwagi: start udany
  31. 3 listopada 2015, 16:25 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), Chiny
    Ładunek: Zhongxing 2C; Uwagi: start udany
  32. 20 listopada 2015, 16:07 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: LaoSat 1; Uwagi: start udany
  33. 9 grudnia 2015, 16:46 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), Chiny
    Ładunek: Zhongxing 1C; Uwagi: start udany
  34. 28 grudnia 2015, 16:04 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Gao Fen 4; Uwagi: start udany
  35. 15 stycznia 2016, 16:57 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), Chiny
    Ładunek: BelinterSat-1; Uwagi: start udany
  36. 6 sierpnia 2016, 16:22 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), Chiny
    Ładunek: Tiantong-1 01; Uwagi: start udany
  37. 6 sierpnia 2016, 16:11 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC3), Chiny
    Ładunek: Feng Yun 4A; Uwagi: start udany
  38. 5 stycznia 2017, 15:18 GMT; s/n?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Tongxin Jishu Shiyan 2; Uwagi: start udany

Bibliografia[edytuj]

  • Mark Wade: Chang Zheng 3B (ang.). W: Encyclopedia Astronautica [on-line]. [dostęp 2017-01-17].
  • LM-3B (ang.). Chinese Great Wall Industry Corporation. [dostęp 2017-01-17].
  • Jonathan McDowell: Launchlog (ang.). W: Jonathan's Space Home Page [on-line]. [dostęp 2017-01-17].