Czarny czwartek (2015)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy nagłej zmiany kursu franka szwajcarskiego. Zobacz też: inne użycia tego określenia.

Czarny czwartek (2015) – dzień 15 stycznia 2015 roku, w którym frank szwajcarski względem innych walut silnie się umocnił (od kilku do kilkudziesięciu procent)[1]. Nagła zmiana kursów wymiany została wywołana przez decyzję Szwajcarskiego Banku Narodowego, który ogłosił porzucenie polityki obrony minimalnego kursu wymiany euro na franka szwajcarskiego. Decyzja doprowadziła do paniki na rynkach co spowodowało z kolei nagłą zmianę kursów poszczególnych par walutowych.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

W okresie kryzysu finansowego frank szwajcarski stał się dla inwestorów bezpieczną walutą, w której mogli ulokować swoje środki, co przekładało się na zwiększenie popytu i tym samym umacnianie waluty[2]. W wyniku tego 6 września 2011 roku Szwajcarski Bank Narodowy (SNB) postanowił częściowo usztywnić kurs wymiany euro za franka szwajcarskiego, zaznaczając że maksymalny kurs wymiany tych walut nie może być niższy niż 1,2[3]. Oznaczało to interwencje SNB na rynkach finansowych w przypadku, gdy za 1 euro będzie należało płacić mniej niż 1,2 franka szwajcarskiego. W wydanym przez SNB oświadczeniu zaznaczono, że silny frank szwajcarski zagraża szwajcarskiej gospodarce co może doprowadzić nawet do deflacji[3]. Przez kolejne lata kurs franka szwajcarskiego do euro nie schodził praktycznie poniżej poziomu 1,2[4]. Jednocześnie SNB uznawał usztywnianie kursu za podstawę swojej polityki[5], a sam prezes SNB Thomas Jordan jeszcze w grudniu 2014 poinformował, że jest to absolutnie niezbędne[6].

Ostatecznie 15 stycznia 2015 SNB przekazało informację o porzuceniu polityki obrony minimalnego kursu wymiany euro na franka szwajcarskiego[7]. W wydanym oświadczeniu Jordan podkreślił, że usztywnienie kursu zostało wprowadzone w okresie znaczącego przewartościowania franka szwajcarskiego i co ważne miało charakter tymczasowy[7]. W uzasadnieniu podano, że utrzymywanie sztywnego kursu nie było już uzasadnione z uwagi na znaczące osłabienie euro wobec dolara amerykańskiego co z kolei przekładało się na osłabienie franka wobec dolara na co SNB nie mógł już sobie dłużej pozwolić[7][8].

Posunięcie SNB było szeroko komentowane przez największe finansowe instytucje świata. Bank JPMorgan Chase w swoim oświadczeniu stwierdził, że może to pociągnąć za sobą zdecydowanie za dużą zmienność na rynku oraz wywindowanie franka znacznie powyżej wartości fundamentalnej[9]. Z kolei szef działu funduszu inwestycyjnego Insight Investment ocenił, że reperkusje na rynku walutowym będą kolosalne. Frank szwajcarski to znaczący pieniądz, a nie jakaś trzeciorzędna waluta[10].

Konsekwencje[edytuj | edytuj kod]

Reakcja rynku była natychmiastowa tym bardziej, że decyzja była zaskoczeniem dla analityków i uczestników rynków finansowych[6]. Doszło do paniki i efektu kuli śnieżnej, a frank szwajcarski względem innych walut silnie się umocnił:

Para walutowa Kurs zamknięcia na

14.01.2015

Kurs zamknięcia na

15.01.2015

Najniższy/najwyższy kurs[a]

15.01.2015

EUR/CHF[11] 1,2005 0,9986 0,8262
USD/CHF[12] 1,0184 0,859 0,7064
GBP/CHF[13] 1,5512 1,3038 1,073
CHF/JPY[12] 115,1 135,24 165,46
AUD/CHF[14] 0,8306 0,7036 0,5773
NZD/CHF[15] 0,7864 0,671 0,5492
CHF/PLN[13] 3,5455 4,3164 5,1934

Luka w płynności, na którą SNB nie był przygotowany, sięgnęła co najmniej 20% i była największą w historii[6]. Notowania poszczególnych par walutowych z frankiem szwajcarskim zostały wstrzymane na kilkadziesiąt minut – spowodowało to ogromne luki cenowe, które mimo zamykania otwartych pozycji doprowadziły do ujemnych sald w portfelach uczestników rynku forex[5]. Wielu brokerów odnotowało tego dnia straty na kontach swoich klientów liczone w milionach dolarów[16], FXCM poinformował, że jego klienci tego dnia stracili 225 mln dolarów[17]. Decyzja SNB pociąga za sobą konsekwencje dla osób spłacających kredyty, zwłaszcza na rynku mieszkaniowym[18]. Kredytobiorcy, którzy zdecydowali się na kredyt w szwajcarskiej walucie, której kurs dotąd pozostawał na niskim poziomie, zmuszeni są spłacać zdecydowanie wyższe raty, sytuacja taka ma miejsce w wielu krajach europejskich[19][20][21].

Ponadto decyzja szwajcarskiego banku centralnego wywołała zawirowania na światowych giełdach. W samej Szwajcarii odnotowano tego dnia 12-procentowy spadek[21].

Umocnienie franka szwajcarskiego względem innych walut przyniosło korzyści dla eksporterów towarów do Szwajcarii – odwrotną sytuację odczuli z kolei importerzy towarów wytworzonych w Szwajcarii[22]. Dodatkowo dla osób pracujących w Szwajcarii (zarabiających tym samym w szwajcarskiej walucie) i mieszkających na co dzień we Francji, Niemczech, Włoszech itd. decyzja SNB korzystnie wpłynęła na ich domowe budżety[22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W tabeli przyjęto, że najwyższy kurs dotyczy sytuacji w której to frank szwajcarski jest walutą bazową, natomiast najniższy w sytuacji kiedy to frank szwajcarski jest walutą kwotowaną.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kurs CHF/PLN - notowania franka szwajcarskiego - Investing.com, Investing.com Polska [dostęp 2019-07-04] (pol.).
  2. Ignacy Morawski, Co przyniesie interwencja na franku, obserwatorfinansowy.pl, 8 września 2011.
  3. a b Swiss National Bank sets minimum exchange rate at CHF 1.20 per euro, Schweizer Nationalbank, 6 września 2011 (ang.).
  4. EURCHF (+0.03%) – Euro / Swiss Franc 1:1 - Stooq, stooq.pl [dostęp 2015-12-30].
  5. a b Szwajcarzy zrywają z euro. Stopy ścięte do –0,75%, Bankier.pl [dostęp 2015-12-30].
  6. a b c Szwajcaria rezygnuje ze sztywnego kursu franka: co będzie się działo dalej?, PolskieRadio.pl [dostęp 2015-12-30].
  7. a b c Szef Banku Szwajcarii tłumaczy się z decyzji, Bankier.pl [dostęp 2015-12-30].
  8. Swiss National Bank discontinues minimum exchange rate and lowers interest rate to -0.75%, Schweizer Nationalbank, 15 stycznia 2015 [dostęp 2015-12-30] (ang.).
  9. Szwajcaria powróci do obrony kursu franka?. Money.pl, 2015-01-15. [dostęp 2016-01-14].
  10. Analitycy: uwolnienie kursu franka to ryzykowna decyzja. Onet Biznes. [dostęp 2016-01-14].
  11. EURCHF - Euro / Swiss Franc 1:1 - Stooq, stooq.pl [dostęp 2015-12-30].
  12. a b USDCHF - U.S. Dollar / Swiss Franc 1:1 - Stooq, stooq.pl [dostęp 2015-12-30].
  13. a b GBPCHF - British Pounds / Swiss Franc 1:1 - Stooq, stooq.pl [dostęp 2015-12-30].
  14. AUDCHF - Australian Dollar / Swiss Franc 1:1 - Stooq, stooq.pl [dostęp 2015-12-30].
  15. NZDCHF - New Zealand Dollar / Swiss Franc 1:1 - Stooq, stooq.pl [dostęp 2015-12-30].
  16. The Forex Industry Battles EUR/CHF Meltdown: Real Time Updates | Finance Magnates, Forex | Finance Magnates [dostęp 2015-12-30] (ang.).
  17. Julia Verlaine, Mayhem Erupts on Trading Floors After SNB’s Franc Shock, Bloomberg.com [dostęp 2015-12-30].
  18. Kurs franka szwajcarskiego: za decyzję banku centralnego Szwajcarii zapłacą zadłużone gospodarstwa domowe i banki. PolskieRadio.pl. [dostęp 2015-05-01].
  19. Czarny czwartek dla frankowców, Bankier.pl [dostęp 2015-12-30].
  20. Aggelos Skordas, ‘Black Thursday’ for 60,000 Greek Borrowers of Swiss Banks | GreekReporter.com [dostęp 2015-12-30].
  21. a b Analitycy: uwolnienie kursu franka to ryzykowna decyzja, pb.pl [dostęp 2015-12-30].
  22. a b Kto zyska, a kto straci na uwolnieniu kursu franka wobec euro. wyborcza.pl. [dostęp 2016-07-04].