Dopłata bezpośrednia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Dopłata bezpośrednia – nazwa subwencji udzielanej rolnikom w Unii Europejskiej w ramach CAP (ang. Common Agricultural Policy) czyli Wspólnej Polityki Rolnej. W roku 2006 na dopłaty z kasy Unii przeznaczono ok. 48,5 mld euro, czyli niemal 50% budżetu Unii.

System przyznawania[edytuj | edytuj kod]

Przyznawanie pomocy oparte jest na systemie ewidencji IACS.

System przyznawania subwencji jest poddany ostrej krytyce. Oponenci wskazują, że pomoc trafia do największych właścicieli ziemi, a nie do rolników (np. dużym beneficjentem pomocy jest koncern Nestle). Według raportu Komisji Europejskiej 80% środków trafia do 20% uprawnionych. W czerwcu 2006 roku zaproponowano ustanowienie limitu dopłat na 300 tys.euro rocznie - zgodnie z wyliczeniami straciłoby na tym tylko ok. 2 tysiące podmiotów w całej unii, ale projekt nie przeszedł.

Drugim zarzutem było utajnienie listy osób korzystających z pomocy. Unia nie ujawniała listy beneficjentów, nie robiła tego też większość państw. Na mocy porozumienia osiągniętego w 2006 roku oraz rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 259/2008 od dnia 30 kwietnia 2009 pełne listy beneficjentów są ujawniane przez poszczególne Państwa Członkowskie[1].

Trzecim zarzutem jest nierówność traktowania rolników w różnych krajach - inne wysokości dopłat przyznane są w krajach tzw. "starej unii" a inne w krajach nowych.

Według Komisji Europejskiej w 2005 roku środki rozdzielone zostały następująco:

  • Francja 10,01 mld euro
  • Niemcy 6,52 mld euro
  • Włochy 5,53 mld euro
  • Wielka Brytania 4,34 mld euro
  • Grecja 2,76 mld euro
  • Irlandia 1,82 mld euro
  • Polska 1,54 mld euro
  • Holandia 1,27 mld euro
  • Austria 1,24 mld euro

Sama idea dopłat krytykowana jest jako bariera o charakterze interwencjonizmu państwa, która jest sprzeczna z ideą wolności gospodarczej i uderza szczególnie w producentów rolnych z krajów rozwijających się. Znane są przypadki, kiedy tanie płody rolne powodowały konkurencję niszczącą rolnictwo krajów afrykańskich lub południowoamerykańskich, przyczyniając się do wzrostu ubóstwa, a w skrajnych przypadkach do głodu[2].

Kolejnym krytykowanym nonsensem są tak małe dopłaty, gdzie koszty administrowania są wyższe niż wysokość dopłaty.

Dopłaty bezpośrednie w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce systemem IACS zarządza ARiMR (Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa).

Polscy rolnicy otrzymują mniej, niż rolnicy w krajach "starej Unii". Polska uzyskuje z budżetu unijnego dopłaty w wysokości 25% pełnego, należnego poziomu (Polska stosuje również płatności uzupełniające z budżetu krajowego, co stanowi łącznie poziom 55%) w 2004, 30% (wraz z płatnością krajową łącznie 60%) w 2005, 35% (wraz z płatnością krajową łącznie 65%) w 2006, 40% (wraz z płatnością krajową łącznie 70%) w 2007, 50% (wraz z płatnością krajową łącznie 80%) w 2008, 60% (wraz z płatnością krajową łącznie 90%) w 2009, 70% (plus płatność krajowa maksymalnie 30%, jednak łącznie nie więcej niż 100%) w 2010, 80% (plus płatność krajowa maksymalnie 20%, jednak łącznie nie więcej niż 100%) w 2011, 90% w (plus płatność krajowa maksymalnie 10%, jednak łącznie nie więcej niż 100%) w 2012 oraz poziom płatności stosowany w krajach "starej Unii" w 2013.

W Polsce lista beneficjentów dopłat do gruntów oraz płatności cukrowych jest jawna od 2008 roku[3].

Można założyć, że pomoc jest proporcjonalna do wielkości gospodarstwa. W roku 2009 stawka podstawowa za ha posiadanej ziemi (nie licząc płatności uzupełniających z budżetu krajowego) wyniosła 506,98 zł.

Dopłaty bezpośrednie w innych państwach[edytuj | edytuj kod]

Przed wejściem w życie rozporządzenia nr 259/2008 w niektórych państwach organizacje społeczne doprowadziły do ujawnienia list beneficjentów.

Wybrane przykłady beneficjentów dotacji[edytuj | edytuj kod]

  • Cees Veerman - (min. rolnictwa w Holandii: 190 tys. euro)
  • Gerald Grosvenor szósty książę Westminster: ok. 2 mln zł rocznie)
  • królowa Elżbieta II -(królowa Wielkiej Brytanii - 500 tys. funtów)
  • Nestle - (koncern spożywczy - 5,1 mln funtów)
  • Tate&Lyle Europe (koncern cukrowniczy - 88,7 mln funtów)
  • książę Albert z Monako - 300 tys. euro


Dopłaty bezpośrednie w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Dopłaty bezpośrednie do rolnictwa stosowane w połowie XX wieku w Stanach Zjednoczonych były przedmiotem zainteresowania literatury:


Ojciec majora Majora był trzeźwo myślącym, bogobojnym człowiekiem (...). Jego specjalnością była lucerna i żył z tego, że jej nie uprawiał. Rząd płacił mu dobrze za każdy korzec lucerny, którego nie zebrał. Im więcej lucerny nie uprawiał, tym więcej pieniędzy dostawał od rządu i za każdy nie zarobiony grosz kupował ziemię, aby zwiększyć ilość nie uprawianej lucerny. Ojciec majora Majora pracował bez wytchnienia nad nieuprawianiem lucerny. Długie zimowe wieczory spędzał w domu nie naprawiając uprzęży i codziennie skoro południe zrywał się z łóżka, aby dopilnować, czy nic nie zostało zrobione. Mądrze inwestując stał się wkrótce najpoważniejszym nieproducentem lucerny w okolicy. Sąsiedzi przychodzili do niego po radę w najróżniejszych sprawach, gdyż dorobił się sporej fortuny, co było dowodem mądrości.

Paragraf 22, Joseph Heller, 1961

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1957 podpisanie Traktatów rzymskich
  • 1997 Agenda 2000
  • 2002 Premier Leszek Miller wynegocjował możliwość podniesienia dopłat dla polskich rolników sumami bezpośrednio z polskiego budżetu
  • 2005 Centrum Monitoringu Wolności Prasy wystąpiło do ARiMR o ujawnienie listy i otrzymało odmowę.
  • 2006 W czerwcu - zaproponowano ustalenie limitu dopłat na 300 tys. euro rocznie, na czym stracić mogło tylko 2 tys. najbogatszych właścicieli latyfundiów. Projekt upadł.
  • 2006 18 października Unia zdecydowała się ujawnić listę beneficjentów pomocy, ale dopiero od 2009 roku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jawne listy beneficjentów. Rzeczpospolita, 29 kwietnia 2009.
  2. Nakarmimy Świat (film dokumentalny, reż. Ervin Wagenhofer
  3. Wykaz rolników, którym przyznano płatności do gruntów rolnych lub płatność cukrową w roku 2007.